23.09.2026 بی بی سی وروسته له هغه چې پاکستاني الوتکو د افغانستان پر ختیځ ولایت کونړ هوايي برید برید وکړ، د طالبانو په حکومت پورې تړلو رسنیو او د دغه حکومت اړونده کسانو پر خواله رسنیو په چټکۍ د کارول شوي بم پاتې شوې ټوټې خپرې کړې. د بي بي سي د حقیقت موندنې څانګې په کونړ ولایت کې د غورځول شوي بم د پاتې شونو انځورونه څېړلي چې ښيي پاکستان د "ایم کې ۸۲" (MK82) ډوله بم کارولی دی. دا شاوخوا ۲۲۷ کیلو ګرامه بم دی چې د هدایت شویو او نا هدایت شویو بمونو په بڼه کارول کېږي چې په پراخه کچه د امریکا او د دوی د متحدو هېوادونو پوځي ځواکونو له لخوا کارول کېږي. پر دغو ټوټو د کاږل شویو نښو څېړنه ښيي چې د "۱۴۷۲۱۴" شمېره دا په ډاګه کوي چې دا بېلګه په لاکهیډ مارټین پورې اړه لړي. پر بم د "۱۴۷۲۱۴" شمېر ېه ښايي دا معنا ولري چې دا برخه یې د لاکهیډ مارټین شرکت لخوا تولید شوې. دا ډول کنټرول بمونه د ګڼ شمېر عصري جنګي الوتکو لخوا لېږدول کېږي، چې له دې یې د ایف-۱۶ فایټینګ فالکن، ایف-۱۵ اي سټرایک ایګل، ایف/اې-۱۸ سوپر هورنېټ، یورو فایټر ټایفون، داسو میراژ ۲۰۰۰، داسو رافال، جاس ۳۹ ګریپن او ټورناډو ای ډي ایس ته اشاره کېدلی شي. د دې ډول شعاعي بم د ویجاړۍ او مرګژوبلې اغېز شاوخوا له ۵۰ تر ۸۰ مترو پورې ده چې په همدومره واټن کې زیانونه او ویجاړۍ اړولی شي، خو د ځمکې د شرایطو او د پوښښ او ساتنې د اندازې ته په کتو دا کچه له شاوخوا ۲۴۵ تر ۳۰۰ مترو هم زیاتېدلی شي. دا بمونه د ۱۹۵۰مې لسیزې په اوږدو کې د امریکا د وسلو زېرمتونونو ته ور اضافه شول. هغه مهال پاکستان یو له هغو هېوادونو ګڼل کېده چې له امریکا یې په پراخه کچه پوځي او امنیتي مرستې ترلاسه کولې، خو د سړې جګړې له پای ته رسېدو سره دغه مرستې کمې شوې. په ۱۳۹۷هجري لمریز کال کې د امریکا د سي این این ټلویزیوني شبکې په یوه ځانګړي راپور کې ادعا وکړه چې سعودي عربستان د همدې ډول بم په کارولو سره د یمن ۴۰ ماشومان وژلي دي. |
23.09.2026 دآزادی رادیو د بلوچستان په بلوچ مېشته سيمه نوشکي کې د پوليو ضد څاڅکو ورکولو په ټيم د وسلوالو په بريد کې دوه پوليس عسکر وژل شوي دي. دا پېښه نن سه شنبه غرمه مهال په داسې حال کې رامنځته شوې چې په ټول بلوچستان کې له ۲۳ لکو زياتو پنځو کلونو کم عمره ماشومانو ته د پوليو ضد څاڅکي ورکولو د ۷ ورځني کمپاین دویمه ورځ وه. د نوشکي د پوليسو په وينا، دا بريد هغه مهال وشو کله چې پولیس عسکر د پوليو ټیم د ساتنې په موخه د نوشکي په جمال اباد سيمه کې په خپله دنده ګومارل شوي وو. د ښار پوليسو تاڼې مشر منور زمان پېښه تایید کړه او ازادۍ راډيو ته يې وویل، د وژل شویو پوليس عسکرو پېژندګلو د محمد ياسر او عبدالروف په نامه شوې ده. د نوشکي د پوليسو يو بل لوړ پوړي افيسر (ډي پي او) سلیم شاهواني ازادۍ راډيو ته وويل:"دوی د پوليو ضد څاڅکي ورکونکې دویمې ډلې سره د خونديتوب پر ماموريت وو. پولیو ضد ښځينه کارکوونکې په دې وخت کې د کورونو دننه په خپله دنده بوختې وې او پولیس د کورونو و مخ ته ولاړ وو. په دې وخت کې موټرسایکل چې له امله یې دواړه پولیس ځای پر ځای وژل شوي
سواره بريدګر راغلي او ناپېژاندو بريدګرو سمدستي ډزې کړې، چې له امله یې دواړه پولیس ځای پر ځای وژل شوي" له پیښې وروسته سملاسي د پولیو کمپاین دریدلی دی. د بلوچستان په ۳۲ سیمو له هغې ډلې نوشکي، کوټه، چمن، ژوب، قلعہ سیف اللہ، خضدار، لسبیله، ګوادر او یوشمېر نورو کې د پولیو کمپاین د سپتمبر په ۲۱مه پيل شو. په تیره اګست میاشت کې د بلوچستان په چمن او ژوب کې د پولیو دوه چاپیریالي نمونې وموندل شوې. د پولیو دغه کمپیان پر بلوچستان سربیره د پاکستان په نورو ایالتونو او افغانستان کې هم پيل شوی دی. پولیو په ټوله نړۍ کې له منځه تللی، خو په افغانستان او پاکستان کې پاته دی چې د ۲۰۲۶ کال له پيله یې په افغانستان کې لږ تر لږه ۲۳ او پاکستان کې ۴ پیښې ثبت شوې دي. |
23.09.2026 رادیو آزادی شماری از فروشندگان ماهی در ننگرهار میگویند که بستهبودن گذرگاه تورخم، واردات ماهی را کاهش داده و بهای آن بهگونه چشمگیری افزایش یافته است. به گفتۀ آنان، یک کیلو ماهی که پیش از این حدود ۳۰۰ افغانی فروخته میشد، اکنون به ۶۰۰ تا ۷۰۰ افغانی رسیده است. بازار فروش ماهی در شهر جلالآباد هنوز هم مانند گذشته گرم است، اما افزایش بهای آن باعث شده که تهیه این غذا برای همه اسان نباشد. رحمتالله، یکی از باشندگان جلالآباد، گفت: «پیش از این یک کیلو ماهی را به ۳۰۰ یا ۳۵۰ افغانی میخریدیم، اما حالا بهای آن بسیار بلند رفته است. همین دیروز خواستم یک کیلو بخرم که قیمت آن به ۶۰۰ تا ۷۰۰ افغانی رسیده بود. در حالی که از یک سو بیکاری وجود دارد و از سوی دیگر بهای کالاهای گوناگون بالا میرود، تأمین آن بسیار دشوار است.» نصیر احمد، یکی دیگر از باشندگان جلالآباد، نیز شکایت مشابهی دارد. او گفت: «بهای ماهی بسیار بالا رفته است. پیش از این یک کیلو ۲۵۰ تا ۳۰۰ اما حالا دیگر چنین نیست. ماهیهای دریایی تقریباً از سفره مردم بیرون شدهاند؛ یک کیلو آن به ۷۰۰ تا ۸۰۰ افغانی فروخته میشود
افغانی بود، اما حالا دیگر چنین نیست. ماهیهای دریایی تقریباً از سفره مردم بیرون شدهاند؛ یک کیلو آن به ۷۰۰ تا ۸۰۰ افغانی فروخته میشود.» ولایتهای شرقی افغانستان، بهویژه ننگرهار، به پرورش، پختوپز و فروش ماهی شهرت دارند. در فصل زمستان نیز شماری از مردم از ولایتهای مختلف برای خوردن ماهی به شهر جلالآباد میروند. اما فعالان این بخش میگویند که بستهبودن گذرگاه تورخم بر کاروبار آنان تأثیر گذاشته و واردات ماهی را بهشدت کاهش داده است. شفیقالله، یکی از فروشندگان ماهی در جلالآباد، گفت: «از یک طرف فارمهای داخلی آنقدر تولید ندارند که نیاز بازار را برآورده کنند و از طرف دیگر راهها بسته است. پیش از این از طریق تورخم مقدار زیادی ماهی وارد میشد و به همین دلیل بهای آن پایین بود.» |
23.09.2026 صدای آلمان مقامهای هالندی، در کشوری که مقر دیوان کیفری بینالمللی در آن قرار دارد، مطلع شدهاند که تحریمها قریبالوقوع هستند و در حال بررسی راههایی برای کمک به ادامه فعالیت این دادگاه از جمله پرداخت حقوق کارکنان، حفاظت از شاهدان و حفظ و اداره مرکز نگهداری متهمان هستند. این موضوع را مقامهای دیپلماتیک و دولتی آگاه از جلسات به خبرگزاری آسوشیتدپرس گفتهاند. آنها به دلیل نداشتن مجوز برای اظهارنظر علنی، به شرط ناشناس ماندن صحبت کردند. ایالات متحده امریکا تاکنون بیش از ۱۲ مقام فعلی و سابق دیوان، از جمله نیمی از قضات فعلی آن، را تحریم کرده است. مارکو روبیو، وزیر خارجه امریکا، این اقدامات را «کارزار گستردهای برای از بین بردن تهدید ناشی از دیوان کیفری بینالمللی» توصیف کرده است. ایالات متحده و اسرائیل بهشدت با حکمهای بازداشت دیوان علیه مقامهای ارشد اسرائیلی، از جمله بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در ارتباط با جنگ غزه مخالفت کردهاند. امریکا همچنین با تحقیقات درباره اقدامات نظامی خود در افغانستان مخالفت کرده است. ایالات متحده، مانند روسیه، چین، هند و اسرائیل، از جمله کشورهایی است که هرگز به این دادگاه نپیوستهاند. واشنگتن دلیل این امر را نگرانی از احتمال محاکمه سیاسی نیروهای نظامی خود عنوان کرده است. دیوان کیفری بینالمللی در حال حاضر ۱۲۵ کشور عضو دارد. این تحریمها ممکن است دسترسی دیوان به خدمات مالی و فناوری اطلاعات و حتی امکان پرداخت حقوق کارکنان امریکایی خود را مختل کند. هنگامی که دادستان ارشد سابق دیوان در سال ۲۰۲۵ تحریم شد، دسترسی او به ایمیل مایکروسافت قطع شد، حسابهای بانکیاش مسدود شدند و اجازه ورود به امریکا را از دست داد. بر اساس گفته دو منبع آگاه از وضعیت، مقامهای امریکایی به همتایان هالندی خود هشدار دادهاند که تحریمها ممکن است از روز دوشنبه هفته آینده اعمال شوند و از کشور میزبان دادگاه خواستهاند از این نهاد خارج شود. |
23.09.2026 دامریکا غږ
د متحدو ایالتونو د مالیې وزیر سکاټ بسینت د یکشنبې په ورځ (سپټمبر ۲۰مه) د چین د صدراعظم له مرستیال هي لیفېنګ سره په نیویارک ښار کې وکتل. د نړۍ ګڼ مشران دا اونۍ د ملګرو ملتونو په کلنۍ عمومي غونډه کې د ګډون لپاره نیویارک ته راغلي دي. بسینت په اېکس ټولنیزه شبکه کې په خپاره کړي پیغام کې لیکلي چې دواړه لوري د امریکا او چین د اقتصادي او سوداګریزو اړیکو په اړه خبرې اترې کوي. د چین د صدراعظم له مرستیال سره د بېسنټ خبرې د متحدو ایالتونو د ولسمشر ډونالډ ټرمپ او د چین د ولسمشر شي جین پینګ تر منځ په واشنګټن کې د جوړېدونکې سرمشریزې مخکې ترسره کېږي. ټاکل شوې چې د چین ولسمشر شي جین پینګ ددې اونۍ په ترڅ کې واشنګټن ته راشي. بسینت ویلي چې له هي لیفېنګ سره کتنه یې راتلونکې «تاریخي سرمشریزې» ته د تیاري برخه ده. هغه زیاته کړې چې دا خبرې اترې د ولسمشر ټرمپ لپاره د امریکا د اقتصادي ګټو د پرمختګ او د امریکا د ولس لپاره د پایلو د ترلاسه کولو بنسټ جوړوي. |
23.09.2026 روزنامه هشت صبح دونالد ترمپ، رییس جمهور امریکا، از دیدار با مقامهای ایرانی در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویارک خبر داده است. الجزیره، بامداد چهارشنبه، ۲۳ سپتمبر، گزارش داده که این موضوع را ترمپ به خبرنگاران در نیویارک بیان کرده است. براساس گزارش، ترمپ گفته که یک نشست سه ساعته «بسیار خوب» با مقامهای ایرانی در سازمان ملل داشته است. او افزوده است که تصور نمیتواند چرا باید ایرانیها از رسیدن به یک توافق خوب خودداری کنند. رییس جمهور امریکا همچنین تاکید کرده است که ایرانیان دو انتخاب دارند، «عظمت بالقوه» یا «نابودی». این در حالی است که تا کنون مقامهای ایرانی همواره انجام هرگونه مذاکره مستقیم را با امریکاییها رد کردهاند. |
22.09.2026 بی بی سی د ایران د سپاه پاسداران ویاند حسین محبي خبرداری ورکړی چې که امریکا پر ایران نوی برید وکړي، ایران به "نوې وسلې" وکاروي او د "جګړې جغرافیه به بدله کړي". نوموړي د نورو جزییاتو له ورکولو پرته ویلي، چې که امریکا برید وکړي، دوی به په داسې نویو وسلو ځواب ورکړي چې نړۍ به "حیرانه" کړي. د سپاه پاسداران ویاند زیاته کړې، چې ایران به دا ځل هغو سیمو ته هم بریدونه وغځوي چې تر اوسه هدف نه دي ګرځېدلې. د هغه په وینا، ایران داسې وسلې تولید او د هغو وړتیاوې پیاوړې کړې، چې د جګړې په اوسني پړاو کې تر اوسه نه دي کارول شوې. د سپاه ویاند دا د ایران "ستراتېژیکې وسلې" وبللې او په وینا یې "د اړتیا په وخت" کې به وکارول شي او "نړۍ به وویني چې څه پېښېږي." هغه د جګړې د جغرافیايي بدلون په اړه وویل: "اوس جګړه سیمهییزه شوې، خو د سیمې پراخوالي ته په کتو لا هم د دې جګړې د جغرافیایي پراختیا ځای شته دی." حسین محبي دغه راز وویل، چې سپاه پاسداران ځان "اوږدمهالې جګړې" لپاره چمتو کړی دی. د سپاه پاسداران ځواکونو ویاند دا خبرداری تر هغه وروسته ورکړی، چې د ایران پوځ د 'خاتم الانبیا' مرکزي قرارګاه تېره ورځ په یوه اعلامیه کې وویل، چې امریکا د سیمې له ځینو هېوادونو د "شنه څراغ" په ترلاسه کولو سره غواړي، د ایران خلاف اقدامات له سره پیل کړي. |
22.09.2026 دآزادی رادیو د افغانستان لپاره د ملګروملتونو مرستندویه ماموریت، یوناما تایید کړه چې د افغانستان په کونړولایت کې ظاهراً په هوایي بریدونو کې درې ولسي وګړي وژل شوي دي. یوناما نن دوشنبې ( د سنبلې ۳۰مه) پرخپله ایکسپاڼه وژل شوي کسان، یوه ښځه، یوه نجلۍ او یو سړی یاد کړي او ویلي یې دي چې په دغو هوایي بریدونو کې چې نن د ورځې په لومړیو ساعتونو کې شوي، څلورنورکسان ټپیان شوي دي. یوناما ویلي چې د ۲۰۲۶ کال راهیسې یې په افغانستان کې د سرحدي وسله والو شخړو اړوند له ۱۱۰۰ زیاتو ملکي وګړو ته مرګ ژوبله مستند کړې ده. یوناما یوځل بیا پرخپلې غوښتنې ټینګارکړی چې ولسي وګړو ته د مرګ ژوبلې د مخنیوي لپاره دې د بشري حقونو د نړیوال قانون درناوی وشي. یوناما که څه هم نه دي ویلي چې هوايي بریدونه د چا له خوا شوي، خو د طالبانو د حکومت ویاند تر دې وړاندې ویلي و چې پاکستان تیره شپه پر کونړ او پکتیکا هوایي بریدونه کړي دي. په عین حال کې د طالبانو د حکومت د بهرنیو چارو وزارت د دغو بریدونو په اړه په کابل کې د پاکستان د سفارت شارژدافیر احضارکړی دی. په هغې اعلامیه کې چې د دغه وزارت د مرستیال ویاند حافظ ضیا احمد پرایکسپاڼه خپره شوې، ویل شوي چې د پاکستان شارژدافیر ته د پاکستان د پوځ له لوري د افغانستان د هوایي حریم د نقض او په کونړ او پکتیکا ولایتونو کې " پرملکي سیمو او تاسیساتو" د هوایي بریدونو په اړه یې ورته احتجاج وړاندې کړی دی. په اعلامیه کې دغه بریدونه د افغانستان د ملي حاکمیت او ځمکنۍ بشپړتیا ښکاره نقض بلل شوي او په کلکو ټکو غندل شوي دي. د بهرنیو چارو وزارت له خوا په خپره شوې اعلامیه کې همدارنګه هغه ادعاوې ردشوي چې ګواکې په پاکستان کې وروستۍ امنیتي پیښې د افغانستان له خاورې سرچینه اخلي. که څه په هم په دې اړه نورجزییات ندي ورکړل شوي خو د خیبرپښتونخوا ایالت په کوهاټ سیمه کې د تیرې جمعې په ورځ په یوه خونړي برید کې له دیرشو زیات کسان وژل شوي او لسګونو نور ټپیان شوي وو. د وژل شویو اکثره یې هم د امنیتي ځواکونو غړي وو. د پاکستان د اطلاعاتو وزارت په یوه بیان کې ادعا کړې چې په دغو بریدونو کې چې په ټکو یې سرحد ته نژدې سیمو کې شوي، د هغو ترهګرو پټن ځایونه په نښه شوي چې پرپاکستان په بریدونو کې لاس لري. د بیان له مخې په بریدونو کې ۲۸ ترهګر چې دا هیواد یې فتنه الخوارج بولي، وژل شوي دي. |
22.09.2026 رادیو آزادی بانک جهانی و برنامهٔ توسعهای ملل متحد (UNDP) در هفتههای اخیر نگرانیهایی را دربارهٔ کاهش عاید سرانه در افغانستان مطرح کردهاند. شماری از آگاهان اقتصادی باور دارند که فقر گسترده در کشور، بازگشت بیسابقهٔ مهاجران و سایر مشکلات اجتماعی از عوامل اصلی این وضعیتاند. بانک جهانی در گزارشی که اواخر ماه می سال ۲۰۲۶ منتشر کرد، گفته است که اقتصاد افغانستان در سال ۲۰۲۵ حدود ۴.۸ درصد رشد داشته است. این نهاد افزوده است که به دلیل افزایش سریع نفوس، درآمد ناخالص سرانه ۵.۶ درصد کاهش یافته است؛ به این معنا که با وجود بزرگتر شدن اقتصاد، سهم اقتصادی هر افغان کاهش یافته است. همچنان، برنامهٔ توسعهای ملل متحد در ارزیابی خود که در ماه می سال ۲۰۲۶ منتشر شد، گفته است که اقتصاد افغانستان برای دومین سال پیهم رشد کرده، اما این رشد به اندازهای نبوده که با افزایش نفوس همگام شود. به گفتهٔ این نهاد، در سال ۲۰۲۵، هفتاد و چهار درصد باشندگان افغانستان از نگاه تأمین نیازهای ابتدایی با ناامنی معیشتی روبهرو بودهاند. اما درآمد ناخالص چیست و چرا با وجود بهبود نسبی وضعیت اقتصادی، عاید سرانه کاهش یافته است؟ محمد بشیر دودیال، آگاه امور اقتصادی، در گفتوگو با رادیو آزادی چنین توضیح داد: از سطح کلان اقتصادی تا سطح خانوادهها، هرقدر عاید خالص بیشتر باشد، به همان اندازه نشاندهندهٔ وضعیت بهتر اقتصادی است.
"وقتی ما مصارف را از مجموع عواید کم کنیم، عاید خالص باقی میماند. از سطح کلان اقتصادی تا سطح خانوادهها، هرقدر عاید خالص بیشتر باشد، به همان اندازه نشاندهندهٔ وضعیت بهتر اقتصادی است. اما اگر سطح عاید خالص کاهش یابد، به این معناست که یا مجموع عواید و سودها کاهش یافته است یا عواید ثابت مانده، اما مصارف افزایش یافته است. در چنین حالتی، سطح عاید خالص پایین میآید." آقای دودیال میگوید عوامل اصلی کاهش درآمد ناخالص، پایین بودن سطح تولید در داخل کشور و افزایش مصارف مردم است. |
22.09.2026 صدای آلمان جتهای پاکستانی صبح شب دوشنبه مواضعی را در شرق افغانستان بمباران کردند. منابع پاکستانی گفتند که در این حمله ۲۸ تن از شبهنظامیان کشته شدند، اما اداره طالبان از کشته شدن سه فرد ملکی خبر داده است. این حمله که در مناطق نزدیک به مرز پاکستان در ولایتهای کنر و پکتیکا در شرق افغانستان صورت گرفت، بیانگر تشدید تازه تنش میان اداره طالبان و حکومت پاکستان است. ذبیحالله مجاهد، سخنگوی اداره طالبان، در اعلامیهای در شبکه ایکس گفت که ارتش پاکستان در جریان شب گذشته مناطق غیرنظامی را در ولایتهای کنر و پکتیکا بمباران کرد. صفحه اینستاگرام ما را دنبال کنید! مجاهد افزود که در این حملات پاکستان در کنر یک زن و یک مرد کشته و دو زن و دو مرد زخمی شده اند که همگی باشندگان محلی و ملکی هستند. به گفته او در پکتیکا یک خانه و یک دکان هدف قرار گرفته که تلفات جانی نداشته است. سخنگوی طالبان گفته است: «ما این تجاوز و ظلم را محکوم کرده و آن را تکرار جنایات میدانیم.... افغانها به این تجاوز پاسخ مناسب خواهند داد.» پاکستان چه گفته است؟خبرگزاری اسوشیتدپرس به نقل از دو مقام امنیتی پاکستان بدون ذکر نام آنها گزارش داده است که در این حملات ۲۸ شبهنظامی مظنون کشته شده اند. ارتش پاکستان در این رابطه رسماَ اعلامیه نداده است اما وزارت اطلاعات پاکستان روز دوشنبه انجام حملات هوایی به سه هدف در داخل افغانستان را تائید کرد و مدعی شد که در این حملات «۲۸ تروریست و مهاجم انتحاری» کشته شده اند. |
22.09.2026 دامریکا غږ
د امریکا د متحدو ایالتونو د بهرنیو چارو وزارت وايي چې واشنګټن د "طالبانو د بریدونو" پر وړاندې د "پاکستان د دفاع د حق ملاتړ" کوي. د وزارت یوه ویاند د امریکا غږ د افغانستان څانګې ته په یوه استولي ایمیل کې طالبان یو ځل بیا یوه "خاصه نړیواله ترهګره ډله" بللې او لیکلي چې دغې ډلې "د سیمې د بې ثباته" کولو لپاره "تاوتریخوالي" ته لاره هواره کړې. د بهرنیو چارو وزارت په ایمیل کې راغلي: "متحده ایالتونه د طالبانو له بریدونو څخه د ځان دفاع کولو لپاره د پاکستان د حق ملاتړ کوي." تازه راپورونو کې راغلي چې د پاکستان جټ الوتکو د یکشنبې په ورځ [سپټمبر ۲۰مه] په کونړ او پکتیکا کې ځینې سیمې بمبارۍ کړې دي. د پاکستان د اطلاعاتو وزارت ویلي چې په دریو سیمو کې «د ځانمرګو بریدکوونکو د روزنې مرکزونه» په نښه شوي او ۲۸ کسان پکې وژل شوي دي. د طالبانو د حکومت ویاند ذبیح الله مجاهد سیمه ییزو رسنیو ته ویلي چې دوي به د پاکستان د بریدونو ځواب ورکړي. په همدې حال کې د افغانستان پخواني ولسمشر حامد کرزي تازه بریدونه غندلي او دا یې د افغانستان د حاکمیت نه سرغړونه ګڼلې ده. د متحدو ایالتونو د بهرنیو چارو وزارت ویاند زیاته کړې چې طالبان د ترهګرۍ ضد مبارزې په برخه کې د خپلو ژمنو په عملي کولو کې پاتې راغلي دي. طالبان پر افغانستان تر واکمنېدو مخکې، د متحدو ایالتونو سره د دوحې په تړون کې ژمنه کړې وه چې له ترهګرو ډلو سره به اړیکې پرې کوي او اجازه به نه ورکوي چې د افغانستان د خاورې نه د نورو پر ضد کار واخېستل شي. پاکستان، د طالبانو حکومت تورنوي چې د پاکستان د طالبانو تحریک (ټي ټي پي) مشرانو ته یې په افغانستان کې پناه ورکړې ده. د طالبانو حکومت د ټي ټي پي فعالیتونه او د پاکستان ناامنۍ د هغه هېواد داخلي ستونزه بولي او زیاتوي چې دوي اجازه نه ورکوي چې د افغانستان خاوره د نورو په ضد وکارول شي. د متحدو ایالتونو د بهرنیو چارو وزارت لیکي چې ترهګرې ډلې د خپلو بریدونو لپاره د افغانستان د خاورې نه د سنګر په توګه کار اخلي. پاکستان پدې بیان چې د پاکستاني طالبانو غړي په افغانستان کې پټ دي، د طالبانو په واکمنۍ کې د کابل او کندهار په شمول، د افغانستان پر ګڼو سیمو څو ځلې بمبارې کړې چې تر ټولو خونړۍ پېښه د کابل د معتادینو پر یو لوی روغتون برید و. په مقابل کې طالبانو د پاکستان پر پوستو ډزې وکړې او د ۲۰۲۶ کال د مارچ په میاشت کې یې ادعا وکړه چې د بې پیلوټو الوتکو په واسطه يې په راولپنډۍ، کوهاټ او کوټه کې بریدونه کړي دي. د متحدو ایالتونو د بهرنیو چارو وزارت دا د "امریکا او نړۍ په ګټه" بولي چې افغانستان بیا هېڅکله د ترهګرو پناه ځای ونه ګرځي او دغه هېواد خپلو نړیوالو مکلفیتونو ته ژمن وي. |
22.09.2026 روزنامه هشت صبح ۸صبح، کابل: ملاله یوسفزی، برنده جایزه نوبل و فعال حقوق بشر، از رهبران جهان خواسته است که زنان و دختران افغانستان را فراموش نکنند و برای پایان دادن به سرکوب و محدودیتهای گسترده علیه آنان اقدام کنند. یوسفزی روز دوشنبه، ۳۰ سنبله، این سخنان را در نشستی با عنوان «زنان و دختران در افغانستان؛ پنج سال مقاومت، همبستهگی و جستوجوی پاسخگویی» در حاشیه هشتاد و یکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل مطرح کرده است. او گفته است که زنان افغان، با وجود حذف از زندهگی عمومی، همچنان در برابر «آپارتاید جنسیتی طالبان» مقاومت میکنند. ملالی گفته که پنج سال زندهگی با محدودیتهای گسترده طالبان، نسلی از دختران افغانستان را از آینده محروم کرده است. یوسفزی افزوده که در گفتوگو با دختران افغان با دانشآموزانی روبهرو شده است که در مکتبهای مخفی و زیرزمینی به آموزش ادامه میدهند. او از جامعه جهانی خواست که وضعیت زنان و دختران افغانستان را در اولویت قرار داده و «آپارتاید جنسیتی» را به رسمیت بشناسند. |
21.09.2026 بی بی سی د افغانستان کرېکټ الف یا ابداليانو لوبډله د اسيايي لوبو (اشیېن ګېمز) په شلم پړاو کې ګډون لپاره جاپان ته روانه شوې ده. د اسيايي لوبو سږنۍ سیالۍ، چې د فوټبال، کرېکټ، سوک وهنې، غېږ نیونې، تکواندو، جودو، ځغاستې، لامبو، نښه ویشتلو، بایسکل ځغلونې، ګالف، هاکي او کښتۍ چلونې په ګډون نژدې ۶۰ ورزشي څانګې پکې شاملې دي، د جاپان په ناګویا ښار کې کېږي. د افغانستان په ګډون د ۴۵ هېوادونو د بېلابېلو سپورتي څانګو لوبغاړي په دغو سیالیو ګډون کوي. ټاکل شوې دا سیالۍ د راتلونکې اوکتوبر مياشتې تر څلورمې دوام وکړي. د طالبانو په حکومت کې د اولمپیک او بدني روزنې کمېټې ویاند اتل مشواني بيبيسي ته وویل، څه باندې ۳۰ افغان لوبغاړي په اتو سپورټي رشتو کې په دغو سیالیو کې برخه اخلي. د رزمي ورزشونو د لوبغاړو ترڅنګ، د افغانستان د کرېکټ الف لوبډله یا افغان ابدالیان هم په جاپان کې په دغو سیالیو کې ګډون کوي. د افغانستان د کرېکټ بورډ ویاند سید نسیم سادات بيبيسي ته ویلي، تېرو تجربو ته په کتو هیله لري چې افغان لوبډله به په دغو سیالیو کې ښې لاسته راوړنې ولري. د افغانستان کرېکټ بورډ د دروېش رسولۍ په لوبډلمشرۍ، اسحاق رحیمي (وېکټ ساتونکی) حسن عیسی خېل، محمد اکرم، عمران میر، خالد تڼیوال، نجیب الله ځدراڼ، فیصل شینوزاده، فرمان ساپی، کریم جنت، عصمت عالم، ننګیال خروټی، عرب ګل، فریدون داودزی او عبدالله احمدزی ته په لوبډله کې ځای ورکړی دی. |
21.09.2026 دآزادی رادیو د افغانستان په ختیځو ولایتونو، په ځانګړي ډول ننګرهار او کونړ کې، د ښوونځیو یو شمېر زدهکوونکي شکایت کوي چې د ښوونکو او درسي کتابونو د کمښت او د زدهکړو د کیفیت د ستونزو پر ځای، د دوی پر لباس او ظاهري بڼه ډېر ټینګار کېږي. دوی وايي، د ښوونځیو مسئولان د سپینو جامو، لنګوټې او ظاهري بڼې په اړه سختي کوي.په ننګرهار او کونړ کې د ښوونځیو یو شمېر زدهکوونکي وايي، په داسې حال کې چې ښوونځي یې د ښوونکو او درسي کتابونو له کمښت سره مخ دي، د مسئولانو له لوري د زدهکړو د کیفیت پر ځای تر ډېره د دوی پر لباس او ظاهري بڼه ټینګار کېږي. د طالبانو د پوهنې وزارت د جامو د لایحې له مخې، د دولتي ښوونځیو له لسم تر دولسم ټولګي زدهکوونکي اړ دي چې سپین کمیس او پرتوګ واغوندي او لونګۍ یا خولۍ پر سر کړي. خو په ننګرهار او کونړ کې یو شمېر زدهکوونکي وايي، په ګرمو سیمو کې د نوي ښوونیز کال له پیلېدو نږدې لس ورځې تېرېږي، خو لا هم د ډېرو مضمونونو لپاره ښوونکي نشته او دوی د درسي کتابونو له کمښت سره هم مخ دي. په جلالاباد کې د ننګرهار عالي لېسې یوه زدهکوونکي، د نوم د نه خپرېدو او غږ د بدلون په شرط، ازادي راډیو ته وویل: «همدا اوس زموږ د ریاضي مضمون په ګډون د ډېرو مضمونونو ښوونکي نشته، کتابونه مو پوره نه دي، درې یا څلور کتابونه راکړل شوي دي، نور نشته، هره ورځ چې ښوونځي ته راځو، د پنځو ساعتونو پر ځای دوه هم ډک نه وي، نور ښوونکي نشته. خو مدیر صاحب هره ورځ د جامو پوښتنه کوي؛ چې چا سپینې نه وي اغوستې، وهي یې، چې ویښتان دې لږ غټ وي، په غم اوښتی یې، او چې لنګوټۍ دې نه وي وهلې، بیا هم لانجه جوړه وي.» په جلالاباد کې د نصرت په نوم د یوې بلې لېسې د یوولسم ټولګي یوه زدهکوونکي هم ورته شکایت وکړ. هغه هم، چې نه یې غوښتل نوم یې په راپور کې خپور شي، د غږ د بدلون په شرط که زه لنګوټه ووهم او که نه، که جامې مې سپینې وي او که تورې، خو چې یو ټکی درس مې نه وي زده، نو د دې ښوونځي څه فایده؟
وویل: «د دې پر ځای چې د معارف ریاست د شاګردانو لپاره د درس پر کیفیت کار وکړي، د زدهکوونکو پر ظاهري بڼه ټینګار کوي که زه لنګوټه ووهم او که نه، که جامې مې سپینې وي او که تورې، خو چې یو ټکی درس مې نه وي زده، نو د دې ښوونځي څه فایده؟بس دلته ټوله لانجه اوس مهال همدا ده چې د شاګردانو په ظاهري بڼه ټینګار کیږي.» |
21.09.2026 رادیو آزادی برای فریبا هاشمی، بایسکلسوار ۲۳ سالهٔ افغان، که زمانی مجبور شده بود مانند مردان لباس بپوشد، خود را از مردم پنهان کند و سرانجام برای ادامهٔ ورزش بایسکل رانی کشورش را ترک کند، کسب مقام هفتم در رقابت انفرادی تایمترایل زنان در بازیهای آسیایی تنها یک موفقیت ورزشی نیست، بلکه معنای عمیق شخصی نیز دارد. بر اساس گزارش خبرگزاری رویترز، هاشمی پس از بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱ افغانستان را ترک کرد و اکنون در ایتالیا زندگی میکند. او امیدوار است که از طریق زندگی و مسیر ورزشی خود، برای دختران و زنان دیگر در افغانستان نیز الهامبخش باشد؛ دخترانی که به گفتهٔ سازمان یونسکو، از زمان بازگشت طالبان به قدرت، ۲.۴ میلیون تن آنان از آموزشهای متوسطه محروم شدهاند. هاشمی تاکید کرده است که هنوز زنده است و مبارزه میکند
هاشمی گفته است که برای او موضوع تنها مسابقه و نتیجهٔ آن نیست؛ بلکه میخواهد نشان بدهد که یک زن چه کارهایی میتواند انجام دهد. هاشمی تاکید کرده است که هنوز زنده است و مبارزه میکند. او افزوده است که امیدوار است روزی تغییری به وجود بیاید که دختران نسل آینده بتوانند از افغانستان در بازیهای آسیایی شرکت کنند، جهان را ببینند و مدال به دست آورند. در بازیهای آسیایی که جاپان میزبان آن است و در ۲۸ سنبله افتتاح شد، ۳۲ ورزشکار از افغانستان در ۹ رشتهٔ ورزشی شرکت کردهاند که همهٔ آنان مرد هستند. با این حال، در کنار آنها، شماری از ورزشکاران زن افغان، از جمله خانم هاشمی و چند زن دیگر که در خارج از کشور زندگی میکنند، نیز در این رقابتها شرکت کرده اند. طالبان، که اکنون بر افغانستان حکومت میکنند، زنان و دختران را در کنار بسیاری از بخشهای دیگر جامعه، از ورزش نیز منع کردهاند. فعالان حقوق زن می گویند که حضور زنان افغان در مسابقات آسیایی این پیام را به جهان می رساند که زنان افغان با وجود تمام محدودیت ها و فشار ها هنوز هم ایستاده اند و اجازه نمی دهند که استعداد ها، توانایی و آرزوهای شان خاموش شوند. |
21.09.2026 صدای آلمان ایران روز یکشنبه نسبت به تشدید تنشهای تازه با ایالات متحده امریکا و متحدانش در منطقه هشدار میدهد. تهران گفت که اطلاعاتی در اختیار دارد که نشان میدهد که حملاتی در حال آمادهسازی است. فرماندهی مرکزی نیروهای مسلح ایران در رسانههای دولتی اعلام کرد که هرگونه حمله جدید، پاسخ تلافیجویانه مستمر علیه پایگاهها و منافع امریکا را در پی خواهد داشت. این فرماندهی تاکید کرد که متحدان منطقهای واشنگتن نیز بهعنوان طرفهای درگیر در جنگ در نظر گرفته خواهند شد. به گفته این بخش نظامی، اطلاعاتی در مورد حمله احتمالی امریکا در اختیار دارد، اما جزئیات بیشتری ارائه نکرد. صفحه اینستاگرام ما را دنبال کنید! وزارت خارجه امریکا روز شنبه با صدور یک هشدار امنیتی اعلام کرد که احتمال تشدید پیشبینی نشده تنشها در خاورمیانه وجود دارد و از شهروندان امریکایی خواست هوشیاری بیشتری داشته باشند و خود را برای احتمال لغو پروازها و بستهشدن حریمهای هوایی آماده کنند. نزدیک به هفت ماه از جنگ امریکا و ایران میگذرد و هیچیک از دو طرف نشانهای از آمادگی برای دادن امتیازهای عمدهای که برای پایان دادن به درگیریها لازم است، نشان ندادهاند. در شرایطی که بازارهای جهانی انرژی نیز از پیش تحت فشار قرار دارند، این درگیری همچنان به بحرانهای دیگر در سراسر منطقه سرایت میکند. حوثیهای یمن که تحت حمایت ایران اند، پس از ازسرگیری جنگ داخلی این کشور در ماه جاری میلادی پیشرویهای قابل توجهی در امتداد سواحل دریای سرخ داشتهاند. آنان اعلام کردند که به ریاض، پایتخت عربستان سعودی، و یک تأسیسات بزرگ نفتی در بندر ینبع در ساحل دریای سرخ حمله کردهاند. مطالب ویدیویی ما را در صفحه یوتیوب تماشا کنید! ویدیوی رویترز ستونی عظیم از دود سیاه را نشان میداد که پس از شنیدهشدن صداهای انفجار در طول شب، از منطقه فرودگاه بینالمللی اصلی ریاض به هوا برخاسته بود. عربستان سعودی درباره این حادثه یا ادعاهای حوثیها اظهارنظری نکرده است، اما ائتلاف به رهبری عربستان که با حوثیها میجنگد، اعلام کرد که حملات دیگری علیه این کشور را خنثی کرده است. هشدار امنیتی وزارت خارجه امریکا نیز به حملات حوثیها علیه عربستان، از جمله فرودگاههای غیرنظامی، اشاره کرده است. |
21.09.2026 دامریکا غږ
د امریکا د متحدو ایالتونو ولسمشر ډونالډ ټرمپ وايي چې د ایران د جګړې لپاره درې انتخابونه شته: "د ایران له منځه وړل"، "په اقتصادي لحاظ یې خرابول" او یا هم "هوکړه". ولسمشر ټرمپ د یکشنبې په ورځ [سپټمبر ۲۰مه] د فاکس نیوز سره په خبرو کې ویلي:"زما پوښتنه دا ده چې ایا او کله به ټول هېواد ته چاودنه ورکړم؟ غوره به وي چې ښه چلند وکړي." فاکس نیوز خبر ورکوي چې ولسمشر د "پرېکړې په حالت" کې دی او په نږدې راتلونکي کې به "لوی شیان" پېښ شي. ټرمپ دا هم ویلي چې هغه د ایران له ولسمشر مسعود پزشکیان سره لیدنې ته "چمتو" دی. ټاکل شوې چې پزشکیان د ملګرو ملتونو په عمومي غونډه کې چې په نیویارک کې جوړېږي، برخه واخلي. په همدې حال کې د ایران د ملي امنیت د عالي شورا مشر محسن رضايي په یوې ټلویزیوني مرکې چې د شنبې په ورځ [سپټمبر ۱۹مه] خپره شوې ویلي چې د متحدو ایالتونو سره یې د جګړې د پای ته رسولو په موخه، د منځګړو په واسطه، واشنګټن ته خپل وړاندیزونه استولي او د ولسمشر ټرمپ ځواب ته په تمه دي. د دغه ایراني چارواکي په وینا په ټولو جبهو کې اوربند، د ایران د شتمنیو ازادول او د هرمز تنګي د سمندري محاصرې پای ته رسول، د تهران لوی شرایط دي. ولسمشر ټرمپ د شنبې په ماښام له کمپ ډیویډ څخه سپینې ماڼۍ ته راستون شو. دی په نیویارک کې د یوې لویې غونډې لپاره چمتووالی نیسي چېرته چې تمه کیږي د ملګرو ملتونو په عمومي اسمبلۍ کې د نړۍ د مشرانو د راغونډېدو پر مهال به د ایران شخړه د ویناوو یوه مهمه برخه وي. |
21.09.2026 روزنامه هشت صبح
۸صبح، پکتیا: منابع محلی میگویند که در امتداد خط دیورند در منطقه «زازی اریوب» ولایت پکتیا، میان جنگجویان طالبان و نظامیان پاکستان درگیری رخ داده است. منابع روز یکشنبه، ۲۹ سنبله، در گفتوگو با روزنامه ۸صبح گفتند که صدای شلیک سلاحهای سبک و سنگین از این منطقه شنیده شده و این وضعیت باشندهگان محل را نگران کرده است. به گفته منابع، در این درگیری دو طرف از سلاحهای سبک استفاده کردهاند. باشندهگان محل نیز شنیدهشدن صدای تیراندازی در منطقه را تایید کردهاند. با این حال، تا کنون درباره تلفات یا خسارات احتمالی ناشی از این رویداد جزییات دقیقی منتشر نشده است. طالبان و پاکستان در مورد این رویداد بهگونه رسمی اظهارنظر نکردهاند اما پیش از این نیز چندین بار درگیریهای مرزی میان دو طرف در امتداد خط دیورند رخ داده است. |
20.09.2026 بی بی سی د فرانسې خبري اژانس (اې ایف پي) د عیني شاهدانو له قوله په خپل رپوټ کې ویلي چې د شنبې په ماسپښین یې د سعودي عربستان د پلازمېنې ریاض هوايي ډګر ته نږدې د لوګيو لوخړې لیدلې دي. دې اژانس د الوتنو د څار وېبپاڼو له قوله راپور ورکړی چې د ریاض په هوايي ډګر کې پراخې ګډوډۍ رامنځته شوې دي، چې د ګڼو الوتنو ځنډ او لغو کېدل هم په کې شامل دي. د الوتنو د څار مشهورې ویبپاڼې فلائټ راډار۲۴ دغه هوايي ډګر د ګډوډۍ تر ټولو لوړې کچې په کتار کې یاد کړی، معنا یې دا ده چې هلته اوږده ځنډونه او د څو الوتنو لغو کېدل ثبت شوي دي. د سعودي ملکي دفاع ادارې د شنبې پر سهار اعلان کړی و چې خطر پای ته رسېدلی دی. دا اعلان وروسته له هغه وشو چې په ریاض او د پلازمېنې ختیځ ته په الخرج ښار کې د دویم ځل لپاره خبرداری ورکړل شو، په داسې حال کې چې د یمن انصارالله (حوثي وسله والو) ډلې پر سعودي عربستان بریدونه زیات کړي دي. دا د ریاض لپاره د دې ډول خبرداریو لومړۍ پېښه بلل کېږي، ځکه چې په ګاونډي یمن کې حوثیانو پر سعودي خپلو بریدونو ته شدت ورکړی دی. د ریاض په العلیا سیمه کې د دوو چاودنو غږونه هم اورېدلي شوي وو. د خبرداري په لومړي پیغام کې، چې د سعودي پلازمېنې اوسېدونکو ته د سهار له درېیو بجو لږ مخکې (د ګرینویچ پر وخت نیمه شپه) واستول شو، ویل شوي وو: ''سیمه له دښمنانه هوايي ګواښ سره مخ ده.'' په پیغام کې له خلکو غوښتنه شوې وه چې په خپلو کورونو کې پاتې شي. شاوخوا نیم ساعت وروسته د سعودي ملکي دفاع ادارې د چمتووالي کچه لوړه کړه، خو د ګواښ سرچینه یې ونه ښوده. |
20.09.2026 دآزادی رادیو
د کابل په چهلستون کې د غونډۍ د درز کېدو له کبله سلګونه کورنۍ د بې ځایه کېدو له خطر سره مخامخ شوي دي. د طالبانو د حکومت له پېښو سره د مبارزې ملي اداره وايي، د کابل ښار د اوومې ناحیې په چهلستون غونډۍ کې د ډبرو د غیرمعیاري استخراج له کبله د دې غره یوه برخه خوځیدلې ده. دې ادارې د شنبې په ورځ پر خپلې ایکسپاڼې په یوه ویډيويي پیغام کې ویلي، د غره د ښویېدنې په صورت کې سلګونو کورنیو ته خطر شته او له خلکو يې غوښتي چې له سیمې ووځي. «د کابل ښار د اوومې ناحیې اړوند د چهلستون منار په سیمه کې د ډبرو د غیرمعیاري استخراج له امله د غره یوه برخه خوځېدلې ده چې د ښویېدنې په صورت کې د زیان او په دې سیمه کې د سلګونو مېشتو کورنیو د زیانمنېدو احتمال شته.» له پېښو سره د مبارزې ادارې همداراز ویلي چې یو مسلکي ټیم د ارزونې لپاره سیمې ته استول شوی دی. دا په داسي حال کې ده چې د افغانستان ښارونه په تېره بیا کابل د کورونو د کموالي له سخت مشکل سره مخامخ دی. له ایران او پاکستانه میلیونونه افغانان په وروستیو دوو کلونو کې افغانستان ته راغلي او یوه لویه برخه یې هڅه کوي چې په ښارونو کې دېره شي. له دې کبله په ښارونو په تېره بیا کابل کې کرايي کورونه په اسانه نه موندل کېږي او هغه چې موندل کېږي، کرایې یې ډېرې لوړې دي. د جیالوجۍ متخصص دیپلوم انجینیر خلیل احمد نادم ازادي راډیو ته وویل، په افغانستان کې جیالوجیکي درزونه شته او جیالوجستانو تثبیت کړي دي چې له هغو څخه یو د پغمان بلاک په نوم له کابله تېریږي او سپین بولدک ته نژدې د بلوچستان ایالت تر چمن پورې رسېږي. |
20.09.2026 رادیو آزادی بخشی از کوه چهلستون در ناحیه هفتم شهر کابل ترک برداشته و لغزش کرده است؛ وضعیتی که نگرانیها از احتمال لغزش زمین و بیجا شدن صدها خانواده ساکن در اطراف این کوه را افزایش داده است. اداره ملی آمادگی مبارزه با حوادث حکومت طالبان میگوید این وضعیت در پی استخراج غیراستاندارد سنگ از کوه به وجود آمده است. این اداره روز شنبه، ۲۸ سنبله، هشدار داد که در صورت لغزش کوه، صدها خانواده ممکن است آسیب ببینند و از باشندگان محل خواست برای حفظ جانشان منطقه را ترک کنند. این اداره همچنین گفته است که یک تیم تخنیکی و تخصصی برای بررسی وضعیت به محل فرستاده شده است. مردم بیچاره چی چاره دارند اگر اقتصاد خوب میداشتند در کوه سرپناه نمیساختند.
مقامهای طالبان گفتهاند که صدها خانه در دامنهها و اطراف چهلستون با خطر احتمالی لغزش زمین و ریزش سنگ روبهرو هستند. شماری از شهروندان نیز در فیسبوک درباره این وضعیت ابراز نگرانی کردهاند. یکی از مخاطبان رادیو آزادی نوشته است:« ایجاد فضای امن وسر پناه یکی از اساسی ترین مکلفیت حاکمان هست مردم بیچاره چی چاره دارند اگر اقتصاد خوب میداشتند در کوه سرپناه نمیساختند.» مخاطب دیگری گفته است که در چهلستون زندگی میکند، اما به گفته او، بیشتر خانههایی که در نزدیکی کوه قرار دارند، با خطر روبهرو هستند. اما مردم که در نزدیکی این کوه زندگی می کنند در چنین شرایطی چی اقدامی انجام دهند. حسن مالستانی جیولوژیست به رادیو آزادی گفت: مردم باید اقدامات احتیاطی را جدی بگیرند. ساختوسازهای جدید در این منطقه باید متوقف شود و از ادامه کارهای معدن کاری و استخراج سنگ نیز جلوگیری شود.
"به هر حال، این یک حادثه طبیعی است و جای تشویش زیاد نیست؛ اما مردم باید اقدامات احتیاطی را جدی بگیرند. ساختوسازهای جدید در این منطقه باید متوقف شود و از ادامه کارهای معدن کاری و استخراج سنگ نیز جلوگیری شود. همچنین، اگر ساحاتی در محدوده خطر لغزش قرار دارند، باید از سوی انجینیران بررسی شود تا مشخص شود کدام خانهها و چه تعداد خانواده در معرض خطر قرار دارند و باید تخیله شود." خلیل احمد نادم، متخصص زمین شناسی میگوید که در افغانستان شکاف و یا درز های جیولوجیکی وجود دارد که توسط جیولوژیستها شناسایی شدهاند. به گفته او، یکی از این شکستگیها که «بلاک کابل» نام دارد، از کابل عبور کرده و تا نزدیک چمن در ایالت بلوچستان پاکستان ادامه دارد. او به رادیو آزادی میگوید که مردم باید محتاط باشند. |
20.09.2026 صدای آلمان اتحادیه اروپا از امریکا خواست در تصمیم خود مبنی بر ویزا ندادن به هیئت فلسطینی جهت شرکت در نشست سازمان ملل تجدیدنظر کند. امریکا با ۱۴۲ کشور عضو این سازمان که سال گذشته دولت فلسطین را به رسمیت شناختند، اختلاف نظر دارد. اتحادیه اروپا روز شنبه ضمن ابراز تأسف از تصمیم واشنگتن برای عدم صدور ویزا به مقامات فلسطینی که قصد شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل در نیویارک را دارند، خواستار تجدیدنظر در این تصمیم شد. این دومین سال است که ایالات متحده امریکا به مقامات فلسطینی برای اشتراک در این نشست مهم جهانی ویزا صادر نمی کند. وزارت امور خارجه ایالات متحده این هفته اعلام کرد که برای محمود عباس، رهبر فلسطینی ها، و سایر اعضای هیئت همراه او ویزا صادر نمی کند. مرتبط: ترامپ: به اسرائیل اجازه الحاق کرانه باختری را نخواهم داد انور العنونی، سخنگوی سرویس دیپلماتیک اتحادیه اروپا، گفت: «با توجه به توافقنامه های موجود در خصوص مقر سازمان ملل و تعهدات ایالات متحده به عنوان کشور میزبان، ما از این کشور می خواهیم که در این تصمیم تجدیدنظر کند.» مجمع عمومی سازمان ملل متحد روز سه شنبه در نیویارک آغاز می شود. دولت دونالد ترامپ، سال گذشته نیز از صدور ویزا برای هیئت فلسطینی خودداری کرده بود؛ اقدامی که باعث شد محمود عباس که به طور معمول در مجمع عمومی سازمان ملل حضور می یابد، از طریق ویدئوکنفرانس برای رهبران جهان سخنرانی کند. مجمع عمومی سازمان ملل روز پنجشنبه با ۱۵۲ رأی موافق در برابر سه رأی مخالف، به عباس اجازه داد تا امسال نیز بار دیگر به صورت مجازی در این نشست شرکت کند. در شرایط کنونی، تنها اعضای هیئت نمایندگی فلسطین در سازمان ملل قادر به شرکت در این نشست خواهند بود. |
20.09.2026 دامریکا غږ د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د ټروت سوشل په ټولنیزې رسنۍ کې د ۲۰۲۵ او ۲۰۲۶ کلونو لپاره د خپل حکومت د "۲۵ غوره لاسته راوړنو" یو لست خپور کړی دی. ولسمشر ټرمپ په دې لیست کې د کډوالۍ، اقتصاد، مالیاتو، سوداګرۍ، انرژۍ، امنیت او بهرنۍ پالیسۍ په برخو کې مسایل د خپل حکومت د لاسته راوړنو په توګه یاد کړې دي. ډونالډ ټرمپ د خپل پیغام لومړۍ پراګراف د امریکا د پولو امنیت ته ځانګړی کړی او لیکلي یې دي چې د هغه په حکومت کې "په تاریخ کې تر ټولو خوندي پوله" ترلاسه شوې او دا چې "په تیرو ۱۶ میاشتو کې متحده ایالاتو ته د غیرقانوني کډوالو راتګ صفر ته رسېدلی دی". ولسمشر لیکلي چې هغه د "لیکن رايلي قانون" لاسلیک کړی چې له مخې یې "خطرناکه بهرني مجرمین" د امریکا له سړکونو څخه لرې ساتل شوي دي. په دې پیغام کې، ډونالډ ټرمپ نورې لاسته راوړنې هم په ګوته کړي او لیکلي یې دي چې د هغه حکومت په ۱۲۵ کلونو کې د وژنو تر ټولو ټیته کچه ثبت کړې ده. ټرمپ د مالیې کمولو د قانون تصویب ته هم اشاره کړې چې په کې د انعام ، اضافه کار او د ټولنیز امنیت د عاید یوې برخې باندې د مالیې معافیت او په امریکا کې د ۱۹.۲ ټریلیون ډالرو په ارزښت د نویو پانګونو لپاره د ژمنو ترلاسه کول هم شامل دي. بهرنۍ سیاست د بهرنۍ پالیسۍ په برخه کې، ایران، غزه او وینزویلا په ګوته شوي دي. ولسمشر ټرمپ وویل چې د خپل حکومت په لومړیو ۱۲ میاشتو کې یې اته جګړې د سولې تړونونو له لارې پای ته رسولي، چې د غزې جګړه هم پکې شامله ده. هغه د خپل حکومت د لاسته راوړنو په لست کې کورونو ته د یرغمل شویو کسانو راستنول، د ایران پر اټومي پروګرام د امریکا پوځي عملیات او د نشه يي توکو پر وړاندې عملیات هم شامل کړي دي. د لست په یوولسمه ماده راغلي چې د 'نیمې شپې څټک او ' حماسي غضب' عملیاتو سره، دوی د ایران اټومي وړتیا 'ویجاړه' کړې ترڅو د ایران حکومت 'هېڅکله' اټومي وسله ونه لري. اقتصاد ډونالډ ټرمپ په ځینو وارداتي توکو د نویو تعرفو، د امریکا د صادراتو زیاتوالي، له ټاکنو راهیسې د ونډو مارکیټ ۸۰ ریکارډونو، او په کار د ډیرو امریکایانو د ګمارل کیدو زیاتوالي ته اشاره کړې ده. ټرمپ همدارنګه په وسله والو ځواکونو کې د پانګونې زیاتوالي، د انرژۍ تولید پراخولو، په پوله د فینټانل د جریان کمولو، او د امریکایي ماشومانو لپاره د مالیې پرته د حسابونو جوړولو یادونه وکړه چې د هر نوي زیږیدلي ماشوم لپاره به په پیل کې زر ډالر وي. په دې لست کې د درملو د بیې کمیدو ته چې د "ملت د تر ټولو مشهورې هوکړې" په توګه شمیرل کیږي، اشاره شوې ده. د دې لاسته راوړنو په ۱۴مورد په یوه برخه کې، ولسمشر ټرمپ ویلي چې د انرژۍ بېړنی حالت یې اعلان کړی او د تېلو او ګازو استخراج یې زیات کړی دی. ډونالډ ټرمپ په خپل پیغام کې د برېښنايي موټرو د اجباري کولو پای، په کال کې د شاوخوا ۲.۵ ټریلیون ډالرو په اندازه د امریکا د صادراتو زیاتوالي، په فدرالي حکومت او خصوصي سکتور کې د 'تنوع، مساواتو او شمولیت' پالیسیو له منځه وړل، او د ښځو په ورزشي لوبو کې د نارینه وو د ګډون پر بندیز هم خبرې کړي دي. ډونالډ ټرمپ په خپل پیغام کې دا هم ویلي چې د هغه حکومت په ښوونځیو کې "ترانسجنډر ایډیالوژي" او د نژاد انتقادي نظریه منع کړې ده. ولسمشر ټرمپ د کډوالو د منلو ځنډول، واشنګټن ډي سي، میمفس او نیو اورلینز ته د ملي ګارډ استول، او د متحده ایالاتو د رسمي ژبې په توګه د انګلیسي ژبي اعلانول د متحده ایالتونو د حکومت د نورو لاسته راوړنو په توګه یاد کړي دي. |
20.09.2026 روزنامه هشت صبح حسن رضایی، دبیر شورای امنیت ملی ایران، مدعی شده که امریکا برای انجام مذاکره ناگزیر به پذیرفتن شروط ایران است. تسنیم، شنبهشب، ۱۹ سپتمبر، گزارش داده که ایران برای آغاز هر مذاکرهای با امریکا هفت شرط گذاشته است. براساس گزارش، محسن رضایی مدعی شده که شروط ایران برای آغاز مذاکره به دولت امریکا اعلام شده است. اما این مقام ایرانی روشن نساخته است که هفت شرط ایران برای انجام مذاکرات با امریکا شامل چه مواردی میشود. این در حالی است که به تازهگی دونالد ترمپ، رییس جمهور امریکا، گفته است که جنگ با ایران با «پیروزی قاطع» امریکا به پایان میرسد. |
19.09.2026 بی بی سی افغانستان او د ډنمارک د کډوالو شورا د ماینونو او د جګړې د پاتې شویو چاودېدونکو توکو د پاکولو لپاره د څه باندې څلور میلیونه ډالرو په ارزښت دوه تړونونه لاسلیک کړي دي. د دغو تړونونو له مخې، ټاکل شوې چې د افغانستان په ۱۳ ولایتونو کې سلګونه زره متره مربع ځمکه له ماینونو او چاودېدونکو توکو پاکه شي او زرګونو کسانو ته هم د دغو توکو د خطرونو په اړه پوهاوی ورکړل شي. دا هوکړې داسې مهال لاسلیکېږي چې ملګري ملتونه وايي، افغانستان لا هم د ماینونو او ناچاودېدلو مهماتو له پلوه د نړۍ له تر ټولو ککړو هېوادونو دی او ماشومان د دغو توکو د قربانیانو لویه برخه جوړوي. افغانستان کې د طالبانو حکومت د پېښو پر وړاندې د مبارزې ملي اداره وايي، دغه دوه تړونونه د ډنمارک کډوالو شورا یا(DRC) د ماین پاکولو له پروګرام سره د ټولټال څلور میلیونه، ۱۳۱ زره او ۷۴۱ ډالرو په ارزښت لاسلیک شوي دي. دغه تړونونه په کابل کې د پېښو پر وړاندې د مبارزې ملي ادارې د مشر ملا نورالدین ترابي او د ډنمارک د کډوالو شورا د ماین پاکولو پروګرام مشر لاسلیک کړي دي. د لومړي تړون له مخې، څه باندې دوه میلیونه او ۲۷۱ زره ډالر به په پلازمېنه کابل، پروان، لوګر، میدان وردګ، غزني، کندهار، هلمند، زابل، هرات، فراه، ننګرهار، کونړ او نورستان کې د ماین پاکولو چارو ته ځانګړي شي. په دې پروژه کې به ۲۰ سیمې، چې ټولټال شاوخوا ۶۴۹ زره متره مربع ځمکه کېږي، چې په لاسي جوړو ماینونو او د جګړې په پاتې شویو چاودېدونکو توکو ککړه ده، وپلټل او پاکې شي. همداراز به څه باندې ۳۱۶ زره کسانو ته په مستقیم ډول او شاوخوا ۹۰ زره نورو ته په نامستقیم ډول د ماینونو او چاودېدونکو توکو د خطرونو په اړه پوهاوی ورکړل شي. |
19.09.2026 دآزادی رادیو په افغانستان کې د پاکستان وېزې په تور بازار کې پلورل کېږي؛ د وېزو غوښتونکي او د گرځندوی شرکتونه دا مسله مني. د افغانستان او پاکستان د لارو تر بندېدو وروسته په کابل کې د پاکستان سفارت او په ولایتونو کې د دغه هېواد کونسلگریو افغانانو ته مخامخ د وېزو ورکړه بنده کړې ده. خلک ولې په لوړه بیه وېزې اخلي؟ روحالله، هغه افغان ځوان، چې وايي پاکستان ته د تگ لپاره یې په زرگونو ډالرو وېزه اخیستې ده، ځکه په خبره یې بهر ته د تگ انټرویو یې راغلې وه او تگ ورته ډېر مهم و: «له څلورو کلونو راهیسې زه دلته ژوند کوم، وېزه خو پاکستان بنده کړې، بیا یې موږ ډیپورټ کړو، زما بیا انټرویو راغله، په درې نیم زره [ډالره] مې وېزه واخیسته، دا ډېرې پیسې دي، خلک ستونزه لري، د چا انټرویو راغلې وي، څوک ناروغ لري.» محمد علامه بل افغان ځوان، د روح الله خبره مني، دی چې کورنۍ یې په پېښور کې اوسېږي، وايي دوه کاله کېږي چې کابل کې بند پاتې او په خپل وطن مسافر دی: «زما کور او فامیل په پېښور کې دي، له تېرو دوو کلونو راهیسې په کابل کې بند پاتې یم، ما له یو نیم کال راهیسې د وېزې غوښتنه کړې، خو هېڅ درک یې نه که په تور بازار کې یې اخلم، په دوه زره، دوه نیم زره ډالره یې راکوي، هغې ته زموږ وس نه رسېږي
معلومېږي، که په تور بازار کې یې اخلم، په دوه زره، دوه نیم زره ډالره یې راکوي، هغې ته زموږ وس نه رسېږي.» علامه زیاتوي، یواځې د وېزې لگښت هم نهدی، بلکې په خبره یې دا چې د ځمکې لارې تړلې دي، نو باید سفر د هوا له لارې وشي، چې د الوتکې په ټکټ هم ډېرې پیسې راځي. د اریانا افغان هوايي دولتي شرکت د ټکټ پلورنځي د معلوماتو له مخې، د کابل – اسلام اباد د یوه کس د تگ راتگ د سفر ټکټ ۳۹۰ ډالره (۲۵،۲۰۰ افغانۍ) دی. له دې امله یو شمېر کسان اړ شوي دي، چې له وېزې پرته په ناقانونه لارو پاکستان ته سفر وکړي. له ډلې یې یو تن، چې نه یې غوښتل نوم یې په راپور کې خپور شي، ازادۍ راډیو ته وویل: «کله چې موږ خپل بایومټریک له درېیم هېواد څخه تر لاسه کړ، نو د مجبورۍ له امله له قاچاقي لارې پاکستان ته راداخل شوو، د سپین بولدک له لارې چمن، بیا کوټې او بیا هم اسلام اباد ته راغلو.» |
19.09.2026 رادیو آزادی بیش از دو دهه پس از حملات یازدهم سپتامبر، مبارزه با تروریزم هنوز در دستور کار شورای امنیت سازمان ملل متحد قرار دارد؛ اما به گفتۀ مقامهای امریکایی تروریزم با استفاده از تکنولوژی و هوش مصنوعی شکل دیگر پیدا کرده است. مایک والتز، نمایندۀ دایم ایالات متحده امریکا در سازمان ملل متحد، روز شنبه ۲۱ سنبله گفت که مأموریت مبارزه با تروریزم هنوز پایان نیافته است. او با اشاره به کشتهشدن رهبران القاعده و داعش، از ظهور شکلهای جدید تروریزم هشدار داد. آقای والتز گفت گروههای تروریستی از هوش مصنوعی و فناوری برای گسترش فعالیتهایشان استفاده میکنند و برخی حکومتها نیز به گروههایی که غیرنظامیان را هدف قرار میدهند، کمک مالی و تسلیحاتی میرسانند. او از رژیم مشخصی نام نبرد، اما گفت نمایندگان برخی از این رژیمها در شورای امنیت حضور دارند. رژیمهای مختلف همچنان به تروریستهایی که غیرنظامیان را هدف قرار میدهند و عمداً غیرنظامیان را میکشند، کمک مالی و تسلیحاتی میکنند.
او گفت: «رژیمهای مختلف همچنان به تروریستهایی که غیرنظامیان را هدف قرار میدهند و عمداً غیرنظامیان را میکشند، کمک مالی و تسلیحاتی میکنند. برخی از نمایندگان همین رژیمها در همین شورا حضور دارند.» اگرچه والتز از افغانستان بهعنوان منبع مشخص تهدید نام نبرد، اظهارات او در حالی مطرح میشود که حضور و فعالیت گروههای تروریستی در افغانستان همچنان موضوع نگرانی شماری از کشورها و نهادهای بینالمللی است. شورای امنیت سازمان ملل متحد در ماه فبروری سال روان میلادی در گزارشی گفت که طالبان روابط خود را با شبکۀ القاعده حفظ کرده و این گروه هشت کمپ آموزشی جدید در افغانستان ایجاد کرده است. این شورا در گزارش اخیر خود افشا کرد که شبکهٔ القاعده چهار کمپ در ولایات غزنی، لغمان، پروان و ارزگان و یک انبار اسلحه در پنجشیر ایجاد کرده است. |
19.09.2026 صدای آلمان یک هیئت مستقل ملل متحد اعلام کرده است که «دلایل معقولی» وجود دارد مبنی بر این که ایالات- متحده در دو حمله هوایی در ایران مرتکب جنایات جنگی شده است. این هیئت ایران را نیز به جنایت علیه بشریت متهم کرده است. کارشناسان هیئت مستقل بینالمللی حقیقتیابی گفته اند که «دلایل معقولی» یافته اند که نشان میدهد ایالات متحده در دو حمله به ایران، به شمول حملهای که یک مکتب را در شهر میناب هدف قرار داد، مرتکب جنایات جنگی شده است. این هیئت که از سوی شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد مأمور بررسی وضعیت ایران شده است، همچنین حکومت ایران را به ارتکاب جنایت علیه بشریت در برخورد با شهروندان خود متهم کرده است. بیشتر بخوانید: کارشناسان حقوقی امریکا: حملات امریکا به ایران ممکن است مصداق جنایت جنگی باشد در گزارش این هیئت که روز پنجشنبه منتشر شد، آمده است که بررسیها شامل اقدامات نظامی امریکا در جریان جنگ ایران و همچنین برخورد مقامهای ایرانی با اعتراضات سراسری بوده است. هیئت حقیقتیاب در سال ۲۰۲۲ تشکیل شد و ریاست آن را سارا حسین، حقوقدان اهل بنگلهدیش، بر عهده دارد و متشکل از کارشناسان مستقل است. قرار است یافتههای این هیئت روز دوشنبه هفته آینده به شورای حقوق بشر سازمان ملل ارائه شود. اگرچه این گزارش از نظر حقوقی الزامآور نیست، اما میتواند بخشی از اسناد و مدارکی باشد که در آینده در پروندههای احتمالی نزد دادگاههای بینالمللی مورد استفاده قرار گیرد. امریکا چه واکنشی به این گزارش نشان داد؟وزارت دفاع ایالات متحده، پنتاگون، از اظهار نظر مستقیم دربارهٔ این گزارش خودداری کرده و در بیانیهای گفت: «تحقیقات ما همچنان ادامه دارد و در حال حاضر مطلب تازهای برای اعلام نداریم.» در مقابل، کاخ سفید با لحنی تند از گزارش انتقاد کرد. آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، گفت: «نهاد عالی حقوق بشر سازمان ملل دهههاست که دستاوردی برای حقوق بشر نداشته و تنها اظهارات بیاساس مطرح کرده است.» بیشتر بخوانید: «تردیدهای حقوقی گسترده» درباره مشروعیت حمله اسرائیل و امریکا به ایران او افزود: «تنها طرفی که در این درگیری مرتکب جنایات جنگی شده، حکومت ایران است؛ حکومتی که هزاران تن از شهروندان خود را کشته، امریکاییها را در خارج از کشور هدف قرار داده، در تنگه هرمز دست به اقدامات تروریستی زده و به کشورهای همسایه حمله کرده است.»
حمله به مکتب در مینابهیئت حقیقتیاب در گزارش خود اعلام کرده است که دلایل معقولی یافته که نشان میدهد نیروهای امریکایی مسئول حمله به مکتب ابتدایی شجرهٔ طیبه در شهر میناب در ۲۸ فبروری بودهاند. صفحه اینستاگرام ما را دنبال کنید! مقامهای ایرانی گفتهاند که در این حمله بیش از ۱۵۰ نفر کشته شدند که حدود ۱۲۰ تن از آنان شاگردان این مکتب بودهاند. بر اساس گزارش سازمان ملل، این حمله بدون تفکیک صورت گرفته و باعث کشتهشدن غیرنظامیان و واردشدن خسارت به زیرساختهای ملکی شده است، اقدامی که براساس این گزارش، میتواند مصداق جنایت جنگی باشد. هیئت حقیقتیاب نتیجهگیری کرده است که مکتب یادشده یک مرکز غیرنظامی بوده و هیچ مدرکی دال بر استفاده نظامی از آن پیدا نشده است. |
19.09.2026 دامریکا غږ د امریکا د متحدو ایالتونو ولسمشر ډونالډ ټرمپ وایي چې ایران غواړې هوکړې ته ورسیږي خو نوموړي زیاته کړې د هغه په باور یاد هیواد لا چمتو ندی. نوموړي د پنجشنبې په ورځ (سپټمبر ۱۷) له اې بي سي نیوز سره په خبرو کې ویلي دي، یا به ښه هوکړه کیږي او یا به هم هیڅ هوکړه ونشي. ولسمشر ټرمپ ویلي چې واشنګټن د اټومي وسلو د ترلاسه کیدو په لور د ایران ټول قابلیتونه ختم کړي دي. نوموړي وویل:"که موږ بي ۵۲ بم غورځونکي نه وای کارولی، موږ به اوس په اټومي وسلو سمبال ایران درلودلی وای، او هغوی به کارولي وای. هغوی به په ډیرې سادګۍ کارولي وای." ولسمشر ټرمپ دا هم وویل چې ایران اوس په ډیر کمزوي وضعیت کې دی او متحده ایالات د هرمز تنګي کنټرول په لاس کې لري. ټرمپ وویل: "موږ به د دې کار غم وخورو. هغوی کمزوری دولت لري، موږ د هرمز تنګي کنټرولو. موږ یې په ډیر قوت سره کنټرولو. موږ هره شپه ډیرې کښټۍ تیروو، معمولا د شپې له خوا، ځکه هغوی څه شی نشي لیدلی. هغوی پوهیږي چې چیرې دي خو څه نشي کوی ځکه موږ د هغوی رادار، له منځه وړی دی. هغوی د شپې له خوا د دید امکانات نلري خو موږ ډیر ښه روان یو. " ددې تر څنګ ولسمشر ډونالډ ټرمپ د پنجشنبې په ورځ اکسیوس ته ویلي هغه د ایران د جګړې په اړه یو مهم پړاو ته رسېدلی، او هغه دا چې ایا د دې جګړې د پای ته رسولو لپاره لوی بریدونه بیا پیل کړي او که نه. نوموړي زیاته کړې چې هر څه امکان لري. د امریکا د ولسمشر مرستیال جي ډي ونس هم څو ورځې وړاندې نیویارک پوسټ ته په یوې ځانګړې مرکې کې ویلي وو چې له ایران سره به د امریکا جګړه په "راتلونکې یوې یا دوو میاشتو" کې "په بشپړه توګه یو بل پړاو" ته ننوځي. ټرمپ له اکسیوس سره په مرکه کې زیاته کړې، دی به د ملګرو ملتونو د سرمشریزې په څنډه کې د جګړې د راتلونکو ګانونو په اړه مستقیما له خپلو سیمه ایزو متحدینو څخه واوري. ولسمشر ټرمپ ویلي: "زه غواړم پوه شم چې هغوی چېرته دي او څنګه دي. موږ د هغوی ډېره ساتنه کړې ده. " |
19.09.2026 باختر ۸صبح، دایکندی: منابع از دایکندی میگویند که یک نظامی پیشین اهل این ولایت، پس از فرار از بیم طالبان، در یک معدن زغال سنگ در تاجیکستان جان باخته است. این منابع، روز جمعه، ۲۷سنبله، به روزنامه ۸صبح گفتند که رضا مجاهدزاده، فرمانده پولیس ولسوالی پاتوی ولایت دایکندی در دوره جمهوریت، در نتیجه فروریختن بخشی از یک معدن زغال سنگ در تاجیکستان جان باخته است. بر اساس اطلاعات، مجاهدزاده، یک ونیم سال پیش هنگامیکه از کابل به سوی دایکندی در حرکت بود، در مربوطات ولسوالی جلریز ولایت میدان وردک از سوی طالبان بازداشت و پس از نزدیک به یک ماه، از بند این گروه آزاد شد. به گفته منابع، این نظامی پیشین پس از آزادی از بند طالبان نیز، بارها مورد آزار و اذیت جنگجویان این گروه قرار گرفته و سر انجام مجبور به ترک کشور و اشتغال در یک معدن زغال سنگ در تاجیکستان شده بود. این در حالی است که با سلطه دوباره گروه طالبان، دهها عضو نیروهای امنیتی و دفاعی پیشین افغانستان از بیم بازداشت و شکنجه از سوی این گروه، ناگزیر به انجام کارهای شاقه در کشورهای همسایه شدهاند. |
18.09.2026 بی بی سی په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د استازولۍ یا یوناما چارسمبالې مشرې جورجېت ګنیون د ملګرو ملتونو د امنیت شورا غونډې ته له کابله په خپلې وینا کې وویل، اقتصادي ثبات، د امنیت ښه والی او بنسټیزه پراختیا په افغانستان کې هیلمنوونکي بدلونونه دي، خو د افغانستان د خلکو او نړیوالې ټولنې لپاره د اندېښنې وړ مسئلو کې هېڅ پرمختګ نه دی شوی. هغې په افغانستان کې پر ښځو او نجونو د سختو محدودیتونو، د ټولګډوني حکومت د نشتوالی، د بشري حقونو کړکېچ او د "ترهګرو" ډلو د پرلپسې شتوالي یادونه هم وکړه. دا غونډه داسې مهال جوړه شوه چې د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ ادارې (اوچا) تازه ویلي چې په افغانستان کې نژدې ۲۲ میلیونه کسان بشري مرستو ته اړتیا لري. دغې ادارې اندېښنه ښودلې چې د روان کال د مرستو لپاره له نړیوالې ټولنې له غوښتل شوې ۱.۷ میلیارده ډالرو بسپنې، تر اوسه یوازې څه باندې ۵۰۰ میلیونه ډالر برابر شوي دي. د امریکا استازي مایک والټز د طالبانو پر حکومت سختې نیوکې وکړې او ویې ویل، هغوی له یوې خوا په ملګرو ملتونو کې د افغانستان څوکۍ غواړي، خو له بلې خوا د ملګرو ملتونو ښځینه کارکوونکو ته د کار اجازه نه ورکوي. هغه وویل، تر هغه چې د طالبانو حکومت خپله تګلاره بدله نه کړي، له دې حکومت سره د اړیکو عادي کېدل د تصور وړ نه دي. د بریتانیا استازي هم وویل چې "هېواد یې د یوناما د هڅو ملاتړ کوي او له طالبانو غواړي چې د افغانستان نړیوالو ژمنو ته درناوی وکړي." خو د چین او روسیې استازو په دې غونډه کې بل ډول دریځ درلوده. |
18.09.2026 دآزادی رادیو د ترکیې د استخباراتو مشر ابراهیم کالین کابل او کندهار ته د سفر په ترڅ کې له یو شمېر طالب چارواکو سره لیدلي دي. د ترکیې او طالبانو سرچینې وايي، په دغو کتنو کې د امنیتي او استخباراتي همکاریو، سیمهییز ثبات، د ترهګرۍ او قاچاق پر وړاندې د مبارزې او د سیمې د وروستیو تحولاتو په اړه خبرې شوې دي. ترکي رسنیو، له هغې ډلې دولتي انادولو خبري اژانس، د ترکیې د امنیتي سرچینو په حواله ویلي چې کالین د چهارشنبې په ورځ په کابل کې د طالبانو د حکومت د استخباراتو له مشر عبدالحق وثیق سره ولیدل. هغه په کابل کې د طالبانو د حکومت د رئیسالوزرا د اقتصادي چارو له مرستیال ملا عبدالغني برادر، دفاع وزیر محمد یعقوب مجاهد او د کورنیو چارو وزیر سراجالدین حقاني سره هم کتلي دي. د طالبانو دفاع وزارت وايي، دفاع وزیر ملا محمد یعقوب مجاهد له ابراهیم کالین سره په لیدنه کې د افغانستان او ترکیې د دوهاړخیزو اړیکو پر پراختیا، امنیتي مسایلو او سیمهییز ثبات خبرې کړې دي. د دغه وزارت د معلوماتو له مخې، په لیدنه کې د دواړو هېوادونو ترمنځ د امنیتي او دفاعي اړیکو پر لا پیاوړتیا هم ټینګار شوی دی. د طالبانو ددفاع وزارت ویلي چې یعقوب مجاهد په جلا لیدنه کې د قطر د ملي امنیت شورا له مرستیال حمد بن خمیس الاکبیسي سره هم په بېلابېلو برخو کې د دوستانه اړیکو پر دوام او پیاوړتیا خبرې کړې او دواړو لورو د همکاریو پر پراختیا ټینګار کړی دی. د ترکیې انادولو خبري اژانس د سرچینو په حواله ویلي چې په دغو کتنو کې د ترکیې او افغانستان ترمنځ د امنیتي او استخباراتي همکاریو د پراختیا، دوهاړخیزو اړیکو او سیمهییزو او نړیوالو تحولاتو په اړه هم خبرې شوې دي. د ترکیې او طالبانو ترمنځ مخکې هم د داعش د غړو د فعالیتونو په تړاو د همکارۍ راپورونه ورکړل شوي دي. د تېر کال په جدي/دسمبر کې د ترکیې استخباراتو وویل چې د داعش یو مهم غړی د افغانستان او پاکستان ترمنځ ډیورند کرښې ته څېرمه نیول شوی او ترکیې ته انتقال شوی دی. د ترکیې استخباراتو ویلي وو چې دغه کس مهمت ګورن نومېده او د داعش خراسان څانګې غړی و. که څه هم د طالبانو د حکومت ویاند ذبیحالله مجاهد په دې اړه د ازادۍ راډیو پوښتنې ته ځواب ورنه کړ، خو هغه د ترکیې او طالبانو ترمنځ استخباراتي همکاریو ته په اشارې اریانا نیوز ته ویلي: "موږ دا موضوع په رسنیو کې ډېره روښانه کړه او په مطبوعاتي کنفرانسونو کې مو هم یادونه وکړه. دا د هماغو څرګندونو نتایج دي چې نن یې موږ وینو." تر ګورن مخکې د داعش یو بل غړی، چې اوزګور التون نومېده او د ترکیې حکومت یې په لټه کې و، د تېر کال په غبرګولي/جوزا کې د افغانستان او پاکستان ترمنځ سیمو کې نیول شوی و. انادولو دولتي اژانس ته سرچینو ویلي چې کابل ته د ترکیې د استخباراتو د مشر په تازه سفر کې د ایران په وړاندې د امریکا او اسرائیل د جګړې ترڅنګ، د ترهګرۍ، انساني قاچاق او د نشهیي توکو د قاچاق پر وړاندې د مبارزې پر موضوعاتو هم خبرې شوې دي. د راپورونو له مخې، ابراهیم کالین کابل او کندهار دواړو ته تللی، خو سرچینو په کندهار کې د هغه د خبرو د جزییاتو په اړه معلومات نه دي ورکړي. |
18.09.2026 رادیو آزادی مایک والتز نمایندهٔ دایمی ایالات متحدهٔ امریکا در سازمان ملل متحد میگوید که امریکا نمیتواند گروگانگیری شهروندان امریکایی از سوی طالبان را تحمل کند. والتز روز چهارشنبه «۲۵ سنبله» در نشست شورای امنیت این سازمان دربارهٔ افغانستان گفت: "چیزیکه نباید هیچکس را غافلگیر کند این است که ایالات متحده گروگانگیری شهروندان امریکایی توسط طالبان را تحمل نخواهد کرد، همچنین ما تسلیم تهدید یا اجبار رژیم طالبانی نخواهیم شد که بیرحمانه از شهروندان امریکایی بهعنوان اهرم فشار استفاده میکند." طالبان در سالهای گذشته دستکم شش شهروند امریکایی را آزاد کردهاند، اما مقامهای امریکایی میگویند که چند شهروند امریکایی، از جمله محمود شاه حبیبی، شهروند افغانتبار امریکا، هنوز در بند طالبان هستند. او وضعیت حقوق بشر، از جمله وضعیت زنان و دختران در افغانستان را وخیم توصیف کرد و گفت که بیثباتی افغانستان تنها به این کشور محدود نمیماند. |
18.09.2026 صدای آلمان شورای امنیت ملل متحد روز چهارشنبه در مورد وضعیت افغانستان بحث کرد و معاون نماینده خاص دبیرکل ملل متحد برای این کشور، گزارش مفصلی از اوضاع ارائه کرد. گانیون به این اشاره کرد که اداره طالبان ماه گذشته در پنج سالگی تصرف قدرت «کنترول سراسری، تقویت امنیت، توسعه زیرساختها و تلاشها برای ثبات اقتصادی را به عنوان شواهدی از موفقیتهای خود» برجسته کرد. او گفت که این تحولات در زمانی صورت میگیرد که در زمینه نگرانیهای عمیق مردم افغانستان و جامعه بینالمللی «هیچ پیشرفتی» صورت نگرفته است. بیشتر بخوانید: دهها کشور خواستار لغو محدودیتها بر زنان و دختران در افغانستان شدند او این نگرانیها را چنین برشمرد: «محدودیتهای شدید بر زنان و دختران، حاکمیت انحصارگرایانه، بحران حقوق بشری، و ادامه حضور گروههای تروریستی که صلح و ثبات افغانستان، منطقه و بینالمللی را تهدید میکند.» او در ارزیابی خود از وضعیت افغانستان گفت که اداره طالبان با تهدید قابلتوجه سیاسی یا مسلحانه مواجه نیست، «اما خطرات کلیدی برای ثبات کشور انباشته میشوند و عمدتاَ ناشی از سیاستهای خود مقامهای دوفاکتو میباشند.» او به گونه مثال به رویدادهای اخیر در ولایت بدخشان اشاره کرد و افزود که درگیریها در این ولایت تهدیدی برای کنترول اداره طالبان بر این ولایت نبوده، اما واضح ساخت که اگر مردم محل از تصمیمگیریها، منابع و فرصتهای اقتصادی محروم شوند، چه اتفاقاتی میافتند. وضعیت وخیم بشریاو به وضعیت وخیم بشری در افغانستان نیز اشاره کرد و گفت: «ناامنی غذایی و سوء تغذیه یک نگرانی جدی است. یونیسف گزارش میدهد که ۳.۷ میلیون کودک از سوء تغذیه رنج میبرند و از این میان، حدود یک میلیون کودک با سوء تغذیه حاد مواجه اند.» این در حالی است که به گفته او با بازگشت ۶.۵ میلیون مهاجر افغان از پاکستان و ایران از سال ۲۰۲۳ به بعد، این کشور شاهد تغییرات بزرگ جمعیتی و شوک اجتماعی-اقتصادی است. بیشتر بخوانید: ریچارد بنت: طالبان آینده کودکان و جوانان را با خطر روبهرو کردهاند او در این گزارش خود همچنین به ادامه محدودیتها علیه زنان و دختران اشاره کرد و گفت: «اداره دوفاکتو با محروم ساختن زنان از دسترسی به آموزش، حرفهها و زندگی عمومی، از آینده کشور صیانت نمیکند.» نصیراحمد فایق، نماینده دایمی افغانستان در ملل متحد که از زمان نظام پیشین در این سمت کار میکند، در این جلسه گفت: «افغانستان نباید برای زمان نامحدودی در وضعیت کنونی رها شود، نه تنها به خاطر آنچه برای مردم افغانستان مهم است، بلکه همچنین به خاطر تبعاتی که برای صلح و ثبات بینالمللی دارد.»
وضعیت حقوق بشر و نگرانیهای ناشی از تروریسمدر جلسه شورای امنیت در کنار وضعیت حقوق بشری، به خصوص محدودیتهای اعمال شده بر زنان و دختران، به موضوعات دیگری مانند چگونگی تعامل با اداره طالبان و همچنین خطر ناشی از تروریسم نیز بحث شد. از جمله نمایندگان کشورهایی که در مورد خطرات تروریسم صحبت کردند، نماینده دایم پاکستان در ملل متحد به بسیار صراحت تلفات حملات در این کشور را با تروریسم برخاسته افغانستان ارتباط داد. عاصم افتخار احمد، نماینده دائم پاکستان در سازمان ملل متحد، در این نشست مدعی شد که طی سه سال گذشته بیش از ۴۷۰۰ شهروند پاکستانی در نتیجه حملات تروریستی مرتبط با افغانستان جان باخته اند. |
18.09.2026 دامریکا غږ د امریکا د متحده ایالاتو د جګړې وزارت د هغه راپور موندنې رد کړې دي چې په کې ویل شوي د ایران سره د جګړې نږدې ۶۷ سلنه لګښت په مهماتو لګیدلی دی. د پنټاګون یوه جګپوړي چارواکي دغه راپور چې وايي جګړه د مهماتو د کمښت لامل شوې، رد کړ او ویې ویل چې څېړونکو ټولو اړوندو معلوماتو ته لاسرسی نه وو درلودلی. هغه همدارنګه هغه ادعاوې رد کړې چې ګواکې د متحده ایالاتو مهمات ختم شوي دي. دې چارواکي امریکا غږ ته په یوه بریښنالیک کې ویلي: "موږ د هغوی له موندنو سره موافق نه یو، او هر هغه راپور چې دا وایي د متحده ایالاتو مهمات ختم شوي، په بشپړه توګه ناسم دي." دې چارواکي وویل، "د امریکا پوځ په نړۍ کې تر ټولو قوي او وړ جنګي ځواک پاتې دی. موږ هرکله چې ولسمشر لارښونه وکړي، د جګړې او پریکنده بریدونو لپاره د اړین ځواک ټول قابلیتونه لرو." د پنټاګون د څارونکې ادارې هغه راپور چې پدې اونۍ کې کانګرس ته استول شوی، اټکل کوي چې د "حماسي غضب" عملیاتو، چې د فبروري په ۲۸مه پیل شوي وو، د جون تر ۲۹مې پورې امریکایي مالیه ورکوونکو ته ۳۳.۴ میلیارده ډالره لګښت درلود. په دې لګښتونو کې ۲۲.۳ میلیارده ډالره د مهماتو، ۷.۴ میلیارده د عملیاتي چارو لپاره او ۳.۷ میلیارده ډالره د تجهیزاتو د ضایع کیدو لپاره په پام کې نیول شوي دي. راپور، د جګړې وزارت د تدارکاتو د مرستیال دفتر په حواله، دا هم موندلې چې د عملیاتو د مهماتو لګښت د "ستراتیژیکو زېرمو د کمښت" لامل شوی دی. د کانګرس د بودیجې دفتر (CBO) لخوا په دې اونۍ کې یو بل خپاره شوي راپور اټکل کړی چې له ایران سره د جګړې لګښت د اګست تر لومړۍ نېټې پورې ۳۸ میلیارده ډالرو ته رسېدلی دی. د یاد دفتر په وینا، دا اندازه د مصرف شویو وسلو او په جګړه کې د له لاسه تللو تجهیزاتو د بدلولو لګښتونه، د الوتنو د ساعتونو زیاتوالی، نور عملیات، او د تیلو د لګښتونو زیاتوالی منعکسوي. د کانګرس د بودیجې دفتر خبرداری ورکړی چې د یو شمیر مشخصو دفاعي راکټونو جوړول او زیرمه کول به شاید لږ تر لږه پنځه کاله وخت ونیسي. |
18.09.2026 روزنامه هشت صبح نمایندهگی ایران در سازمان ملل متحد از روسیه و چین بهدلیل مخالفت با پیشنویس قطعنامه پیشنهادی امریکا در شورای امنیت برای بازگرداندن تحریمهای بینالمللی علیه تهران، تشکر کرده است. نمایندهگی ایران در سازمان ملل روز پنجشنبه،۱۷ سپتامبر در صفحه ایکس گفته است که از «مواضع ثابت و اصولی و اقدامات قاطع» روسیه و چین در مخالفت با این پیشنویس قدردانی میکند. این نمایندهگی افزوده است که روسیه و چین با مخالفت خود، مانع آن شدند که امریکا و متحدانش از شورای امنیت برای اهداف سیاسیشان استفاده کنند. ایران پیشنویس قطعنامه امریکا را «با انگیزه سیاسی» خوانده است. شورای امنیت سازمان ملل متحد روز پنجشنبه درباره تمدید ماموریت هیات کارشناسان ناظر بر اجرای تحریمهای بینالمللی علیه ایران رایگیری کرد؛ اما روسیه و چین با این طرح مخالفت کردند. |
