تاریخ امروز:
  
  
  
خبر
04.03.2026
سناتور دینز: تجربه ملت‌سازی افغانستان در ایران تکرار نخواهد شدجدید
روزنامه هشت صبح

۸صبح، کابل: سناتور استیو دینز، جمهوری‌خواه ایالت مونتانا، گفته است که ایالات متحده قصد ندارد تجربه «ملت‌سازی» در افغانستان را در ایران تکرار کند و ماموریت امریکا در ایران متمرکز، محدود و قاطع خواهد بود.

دینز روز سه‌شنبه، ۱۲ حوت، در مصاحبه با نیوزمکس تاکید کرده که دونالد ترمپ، رییس‌ جمهور امریکا، مسیر خنثاسازی تهدید ایران را بدون ورود به یک جنگ زمینی طولانی‌مدت فراهم کرده است.

سناتور جمهوری‌خواه ایران را «بزرگ‌ترین عامل بی‌ثبات‌کننده خاورمیانه و جهان» خواند و نقش آن در حمایت از گروه‌هایی مانند حماس، حزب‌الله و حوثی‌ها را برجسته کرده است.

او گفته است که متحدان امریکا در منطقه بارها درباره تهدید ایران هشدار داده‌اند و ادامه برنامه هسته‌ای این کشور گزینه‌ای برای امریکا باقی نگذاشته بود.

دینز افزوده که اقدام پیش‌دستانه علیه تهدید هسته‌ای ایران ضروری بوده و این تصمیم «لحظه‌ای تاریخی» برای نسل‌های آینده امریکاست.

سناتور دینز در ادامه تاکید کرده که ماموریت امریکا شامل تغییر رژیم یا ملت‌سازی نخواهد بود و هدف اصلی، نابودی توانایی‌های هسته‌ای ایران و تضعیف ساختار رهبری آن برای رفع تهدید فوری است.

او افزوده است که حذف رهبری رژیم، به مردم ایران فرصت می‌دهد آینده کشورشان را تعیین کنند و مسیر را برای ساختن «آینده‌ای بهتر، روشن‌تر و صلح‌آمیز» هموار می‌کند.

در روزهای اخیر، تنش‌ها میان ایران، ایالات متحده و اسراییل به یکی از مهم‌ترین موضوعات عرصه بین‌المللی تبدیل شده است.


 
04.03.2026
د ایران هوايي حریم له تړل کېدو وروسته د افغانستان پر فضا "د عبوري الوتنو شمېر ډېر شوی"جدید
بی بی سی

د فلایټ راډار ۲۴ وېبپاڼې سکرین شاټ چې د افغانستان پر فضا ګڼې الوتکې پکې ښکاري خو د ایران فضا تشه ده.

د عکس سرچینه،flightradar24

د عکس تشریح،د فلایټ راډار ۲۴ په نوم وېبپاڼه باندې چې په نړۍ کې شېبه په شېبه د الوتنو جریان خپروي، هم ښکاري چې د افغانستان له فضا ګڼې الوتنې تېرېږي خو د ایران هوايي حریم تش دی

په داسې حال کې چې پر ایران د امریکا او اسرائيل تر بریدونو وروسته د دغه هېواد هوايي حریم تړل شوی دی، ځينو الوتنو د افغانستان فضا ته مخه کړې ده.

په افغانستان کې د طالبانو حکومت د ټرانسپورټ او هوايي چلند وزارت وايي چې په تېرو څو ورځو کې د افغانستان پر فضا د عبوري الوتنو شمېر ډېر شوی دی.

د دغه وزارت ویاند حکمت الله اصفي که څه هم د دغه "زیاتوالي" کچه او یا یې له کبله ترلاسه کېدونکې مالي ګټه په ډاګه نه کړه خو له بي‌بي‌سي سره په خبرو کې یې وویل چې د ایران هوايي حریم تړل کېدو د افغانستان پر اسمان د عبوري الوتنو شمېر زیات کړی دی.

د فلایټ راډار ۲۴ په نوم وېبپاڼه باندې چې په نړۍ کې شېبه په شېبه د الوتنو جریان خپروي، هم ښکاري چې د فبرورۍ پر ۲۸مه پر ایران د امریکا او اسرائيلو له بریدونو وروسته الوتکې د ایران له فضايي حریمه په څنګ تېرېږي او د افغانستان پر اسمان د الوتنو ګڼه ګوڼه ډېره شوې برېښي.

عبوري پروازونه هغه الوتنې دي چې له یوه ځایه بل ته د الوت پرمهال د یوه هېواد فضا کاروي او په بدل کې یې هغه هېواد ته د حق العبور په نوم یوه اندازه پیسې ورکوي.

په تېر کې په افغانستان کې د طالبانو حکومت چارواکو بي‌بي‌سي ته ویلي وو چې د افغانستان له فضا تېرېدونکې هرې الوتنې نه ۷۰۰ ډالره فیس اخیستل کېږي.

د ټرانسپورټ او هوايي چلند ادارې د معلوماتو له مخې، د عبوري الوتنو شمېر وخت نا وخت بدلېږي او تر ډېره په دې پورې تړلی وي چې د نړۍ هېوادونه او هوايي شرکتونه یې د خپلو الوتنو لپاره د کوم هېواد فضا غوره کوي او د کوم هېواد له هوايي حریمه ډډه کوي.


 
04.03.2026
روبیو پر ایران د بریدونو دفاع کوي، او خبرداری ورکوي چې " ترټولو سخت ګوزارونه" لا هم پر لاره ديجدید
دآزادی رادیو

دامریکا بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو وايي متحدو ایالاتو امریکايي ځواکونو ته د یو "قریب الوقوع" ګواښ د مخنیوي لپاره په ایران بریدونه کړي دي. خو د ایران بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي وايي چې متحد ایالات د اسراییلو په ا ستازیتوب په خپله خوښه جګړې ته داخل شوي دي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو په ایران کې پر اهدافو د بریدونو لپاره د واشنګتن له پریکړې دفاع وکړه او دا بریدونه یې له "یو قریب الوقوع" ګواښ څخه د امریکايي ځواکونو د خوندیتوب لپاره یو وار له مخې اقدام وباله.

روبیو خبرداری ورکړ چې د امریکا پوځ تر اوسه " سختو ګوزارونو ته لا نه ده مخه کړې."

روبیو د مارچ په دویمه نیټه په واشنګټن کې خبریالانو ته وویل: "په بشپړ ډول یو قریب الوقوع ګواښ و."

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر د کانګرس غړو ته د بندو دروازو ترشا په غونډه کې د "قریب الوقوع ګواښ" او پر وړاندې یې د وار دمخه اقداماتو په هکله توضیحات وړاندې کړل.

موږ پوهیدو چې اسراییل به برید کوي. موږ په دې پوهیدو چې په نتیجه کې به یې پر امریکايي ځواکونو برید کیږي.


روبیو زیاته کړه : " موږ پوهیدو چې اسراییل به برید کوي. موږ په دې پوهیدو چې په نتیجه کې به یې پر امریکايي ځواکونو برید کیږي. که د دوی تر بریدونو مخکې موږ برید نه وای کړی، موږ ته به ډیر تلفات وارد شوي وای. نو په هرډول شرایطو کې دا اقدام ضرور و."

امریکا د اسراییل په استازیتوب په خپل انتخاب جګړې ته داخل شوې ده



 
04.03.2026
جنگ در ایران و افزایش بهای مواد خوراکی و نفتی در افغانستانجدید
رادیو آزادی

به دنبال آغاز جنگ در ایران، خانم احمدی باشنده هرات در همسایگی آن کشور از افزایش بهای مواد خوراکی و نفتی در بازارهای افغانستان نگران است.

«این وضعیتی که در ایران است بالای افغانستان هم بسیار تأثیر بدی گذاشته، نرخ گاز {مایع} و گوجه {بادنجان رومی} و چیزهای دیگر که به خانه ضرورت است، بسیار زیاد قیمت شده.»

وضعیت اقتصادی در هرات و در مجموع در ۳۴ ولایت افغانستان بسیار خراب است. حالا که در ایران کشور همسایۀ ما جنگ شده، بسیار قابل تشویش است.

او که به دلایل امنیتی خواست نام مکملش در گزارش ذکر نشود، به رادیو آزادی روز سه‌شنبه (۱۲ حوت) گفت:

«وضعیت اقتصادی در هرات و در مجموع در ۳۴ ولایت افغانستان بسیار خراب است. حالا که در ایران کشور همسایۀ ما جنگ شده، بسیار قابل تشویش است. اول خودم به صفت یک خانم بسیار زیاد مشکلات اقتصادی دارم.»

در پایتخت کابل هم مردم نگران‌اند.
احمد فیضی، کتابفروش، می‌گوید که از چند روز به این‌طرف قیمت‌ها در بازار افزایش یافته و خرید روزمره برای خانواده‌اش دشوار شده است.
«همه چیز بسیار قیمت شده، مثلاً یک بوتل مربا ۸۰ افغانی بود، حالا ۱۵۰ افغانی شده. گاز کیلوی ۶۰ افغانی بود و اکنون می‌خریم کیلوی ۷۵ افغانی. نگرانم که مردم گرسنه و بی‌همه‌چیز نمانند.»

بازارهای افغانستان عمدتاً به ایران، پاکستان و برخی از کشورهای آسیای مرکزی متکی بوده است. با توقف واردات از پاکستان، تمرکز بازار بر ایران افزایش یافت، اما با آغاز جنگ، قیمت‌ها در بازارهای افغانستان بالا رفته است.
وزارت صنعت و تجارت حکومت طالبان قبلاً گفته بود که میزان داد و ستد تجاری با ایران در شش ماه نخست امسال خورشیدی به بیش از یک میلیارد و ششصد میلیون دالر می‌رسد.

دو سه روز پیش نرخ یک قوطی روغن ۱۸۰۰ افغانی بود و تا ۲۲۰۰ افغانی افزایش یافته است، قیمت یک بوری بوره از ۲۴۰۰ افغانی به ۲۹۰۰ افغانی رسیده.

خیال محمد، دکاندار در منطقۀ کوتۀ سنگی کابل، تأیید می‌کند که نرخ مواد ارتزاقی در چند روز اخیر بیشتر از پیش افزایش یافته است:
«دو سه روز پیش نرخ یک قوطی روغن ۱۸۰۰ افغانی بود و تا ۲۲۰۰ افغانی افزایش یافته است، قیمت یک بوری بوره از ۲۴۰۰ افغانی به ۲۹۰۰ افغانی رسیده، نرخ یک بوری چای ۵۰۰ تا ۶۰۰ افغانی تفاوت کرده است، نرخ یک‌دانه تخم‌مرغ از ۷ افغانی به ۹ افغانی افزایش یافته است. همین‌طور قیمت رُب، مربا و ماکارونی بالا رفته.»

آذرخش حافظی، عضو هیئت مدیرۀ اتاق تجارت و سرمایۀ‌گذاری افغانستان، از ادامۀ این وضعیت هشدار می‌دهد:
«اکثراً مواد اولیه و سوخت از ایران می‌آمد. هرگونه اختلالی در این واردات سبب کاهش جنس در بازار و طبعاً به دلیل عدم عرضه و بالا بودن تقاضا، قیمت‌ها بالا می‌رود و تنها مسئله بالارفتن قیمت نیست، تشویش من این است که قحطی به وجود نیاید.»


 
04.03.2026
درگیری طالبان و پاکستان؛ ۴۲ غیرنظامی در افغانستان کشته شدندجدید
صدای آلمان

درگیری میان نیروهای طالبان و پاکستان در امتداد مرز ادامه دارد و شب گذشته صدای انفجارهایی در کابل نیز شنیده شد.

بیشتر بخوانید: پنجمین روز درگیری طالبان و پاکستان؛ ادعای وارد کردن تلفات سنیگن به یکدیگر

خبرگزاری فرانسه گزارش داده است که سه شنبه در شهر کابل صدای انفجار و همچنین سلاح‌های ضد هواپیما و شلیک اسلحه از سراسر شهر شنیده می‌شد.

وزارت دفاع اداره طالبان گفته است که درگیری هنوز ادامه دارد.

افزایش تلفات غیرنظامیان

در این میان، هیئت معاونت ملل متحد در افغانستان (یوناما) گزارش داده است که براساس آمار ابتدایی، تلفات و جراحات غیرنظامیان در افغانستان از ۲۶ فبروری تا دوم ماه مارچ به دست کم ۱۴۶ تن رسیده است.

یوناما روز سه شنبه در اعلامیه‌ای گفت که از این میان ۴۲ تن کشته و ۱۰۴ تن دیگر زخمی شده اند که شامل کودکان و زنان می‌شود.

بیشتر بخوانید: آیا درگیری طالبان و پاکستان به «امری عادی» تبدیل می‌شود؟

یوناما افزوده است که این تلفات ناشی از شلیک‌های مستقیم فرامرزی در مناطق مسکونی در ولایت‌های پکتیا، ننگرها، کنر و خوست است و همچنین حملات هوایی در ولایت پکتیکا و ننگرهار نیز باعث تلفات ملکی گردیده است.

هزاران نفر آواره شده اند

دفتر هماهنگی امور بشردوستانه ملل متحد (اوچا) تخمین زده است که ۱۶ هزار و ۴۰۰ خانواده از ساحات متاثر شده از درگیری‌ها در ولایت‌های پکتیا، پکتیکا، ننگرها و خوست از خانه‌های خود آواره شده اند.

صفحه اینستاگرام ما را دنبال کنید!

این سازمان افزوده است که این درگیری‌ها در مناطق سرحدی باعث کاهش ظرفیت نهادهای بشری و عرضه خدمات نجات‌بخش شده و تاسیسات طبی و بشری به شمول شفاخانه عاجل در منطقه سرحدی تورخم و مرکز ترانزیت سازمان بین‌المللی مهاجرت نیز از این درگیری‌ها آسیب دیده اند.

بیشتر بخوانید: «جنگ آشکار» پاکستان و اداره طالبان؛ مقایسه توانایی‌های نظامی دو کشور

علاوه بر این، برنامه جهانی غذا نیز فعالیت‌های خود را در ساحات متاثر از درگیری‌ها متوقف کرده است که در نتیجه آن حدود ۱۶۰ هزار از تعلیق توزیع مواد غذایی متاثر شده اند.

دو جانب مدعی اند که تلفات سنگینی بر یک‌دیگر وارد کرده اند و هیچ دورنمایی برای پایان این درگیری‌ها وجود ندارد.

دلیل این درگیری‌ها این است که حکومت پاکستان هفته گشته حملات هوایی را در چند ولایت افغانستان انجام داد و مدعی شد که شبه‌نظامیان داعش و طالبان پاکستانی را هدف قرار داده است.

پاکستان مدعی است اداره طالبان به گروه‌های ضد پاکستانی مانند تحریک طالبان پاکستان پناهگاه و حمایت فراهم کرده است.


 
04.03.2026
افغانستان-پاکستان؛ د جګړې دوام او د ملکي تلفاتو ډېريدلجدید
دویچه ویلی

هغه څه چي بايد په پوه سئ

  • د ملګرو ملتونو مرستندوی ماموریت وايي چي په افغانستان کي د پاکستان په بریدونو کي ۴۲ ملکي وګړي وژل سوي دي
  • طالبانو وویل چي د سې شنبې په ورځ یې په تازه نښتو کي نيږدې ۷۰ پاکستاني سرتیري وژلي دي.

  • د طالبانو ادارې ویلي دي چي د نښتو په پایله کي زرګونه خلک بې ځایه سويد پاکستان: پر بګرام اډې برید بری

پاکستان: پر بګرام اډې برید بریالی و

د پاکستان د اطلاعاتو وزیر عطاالله تارړ، ویلي دي چي د کابل شمال ته د بګرام پر هوايي اډې باندي يې هوایي بریدونه بریالي ول. دا لومړی ځل دی چي پاکستان پر ياده هوايي اډه باندي هوایي برید تائید کړی دی. بګرام ۲۰ کاله د افغانستان په جګړه کي د امریکایي ځواکونو د قوماندې مرکز وو.

تارړ د سې شنبې په ورځ رویټرز ته وویل: «موږ معلومات درلودل چي هلته (بګرام) کي مهمات او اساسي تجهیزات ول چي د ترهګرو او همدارنګه د افغان طالبانو له خوا د پولي په اوږدو کي د پاکستان د پوځ پر وړاندي په جګړه کي کارول کېدل.»

د طالبانو ادارې د یکشنبې په ورځ اعلان وکړ چي د بګرام پر هوايي اډه باندي د پاکستان هوايي برید د الوتکو ضد وسلو له خوا دفع سوی دی.

طالبانو تائید کړې ده چي د پنځو ورځو جګړې په جریان کي پاکستان پر کابل، لغمان، ننګرهار، کونړ، خوست، پکتیکا او کندهار ولایتونه باندي هوايي بريدونه کړي دي، او ادعا یې کړې ده چي په دې بریدونو کي ملکي اماکن په نخښه سوي دي.

په ورته وخت کي، د پاکستان یوه جګپوړي امنیتي چارواکي رویټرز ته وویل چي هوایي بریدونه به تر هغه وخته پوري دوام وکړي چي د طالبانو اداره د هغو یاغیانو پر وړاندي چې د افغانستان له خاوري کار اخلي، کوټلی اقدام و نه کړي.

دغه پاکستاني امنیتي چارواکي خبرداری ورکړی دی چي که د دې ډلو پر وړاندي اقدام ونه سي، نو پاکستان ممکن د طالبانو پر مشرتابه هم برید وکړي.