تاریخ امروز:
  
  
  
خبر
30.05.2026
پزشکیان لخوا د پاکستان د هڅو درناوی؛ وېنس وايي امريکا او ايران هوکړې ته 'ډېر نژدې' ديجدید
بی بی سی

د ایران ولسمشر مسعود پزشکیان وايي د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف سره یې تلېفوني خبرو کې د دغه هېواد په منځګړیتوب د تهران او واشنګټن ترمنځ د سولې د روانو هڅو مننه کړې ده.

ښاغلي پزشکیان پر اېکس خواله‌رسنۍ یوه پیغام کې لیکلي، چې یوې هوکړې ته رسېدو لپاره د پاکستان د ګټورو هڅو درناوی کوی.‌

هغه لیکلي چې د پاکستان او مالیزیا له لومړیو وزیرانو سره یې د اختر مبارکۍ لپاره اړیکه نیولې ده.

نوموړي زیاته کړې چې په دغو تلیفوني خبرو کې یې دېپلوماسۍ ته د ایران پر ژمنتیا د ټینګار تر څنګ د مالیزیا د انساني دریځ، او یوې هوکړې ته رسېدو لپاره د پاکستان د هڅو او زیار مننه وکړه.‌

پاکستان د جګړې پای ته رسېدو لپاره د ایران او امریکا ترمنځ د مذاکراتو اصلي منځګړی دی.‌

د ښاغلي پزشکیان په وینا د ایران تګلاره دا ده چې "له مسلمانو او ګاونډیو هېوادونو سره په ټولو برخو کې همکارۍ پراخې کړي."

د ایران ولسمشر دا څرګندونې داسې مهال کړې، چي ورمخکې د امریکا مرستیال ولسمشر جی‌ډي وېنس ویلي و د دوی او ایران ترمنځ هوکړه "ډېره رانږدې" شوې خو تر اوسه وروستۍ شوې نه ده.

ښاغلي وېنس ویلي، د جګړې په اړه هر ډول توافق ته د رسېدو مخکې، امريکا او ايران ته لا هم ډېر مهمې مسلې پاتې دي چې 


 
30.05.2026
زرګونه بې ځایه شویو کورنیو اختر په خیمو یا تر شنه اسمان لاندې تېر کړجدید
دآزادی رادیو

د کونړ مروره کې د بېځایه شویو خلکو خیمې
د کونړ مروره کې د بېځایه شویو خلکو خیمې

سږ کال د جګړې، سیلابونو او زلزلو سیوري په افغانستان کې د زرګونو کورنیو لپاره د لوی اختر خوښۍ کمې کړې دي. ډیری کورنۍ چې د طالبانو او پاکستاني ځواکونو ترمنځ د وروستیو نښتو، مرګونو سیلابونو او ویجاړونکو زلزلو له امله بې ځایه شوي، د اختر ورځې په خپلو کورونو کې نه، بلکې په خیمو کې او له سرپناه پرته تیروي. دوی وايي، له ستونزو سره مخ او لومړني اړتیاو ته یې لاسرسی محدود دی.

زرګونه بې ځایه شویو کورنیو سږنی اختر په خیمو او تر شنه اسمان لاندې تیر کړ.

ځینې یې د طالبانو د حکومت او پاکستاني ځواکونو ترمنځ د وروستیو نښتو له امله بې ځایه شوي دي، خو یو شمیر یې بیا د مرګونو سیلابونو او زلزلو له امله هرڅه له لاسه ورکړي دي.

د ننګرهار ولایت د تورخم ښارګوټي یو اوسیدونکي چې نه یې غوښتل نوم یې په راپور کې خپور شي او د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې د نښتو له امله له خپل کوره وتلو ته اړ شوی، وايي په دې وروستیو کې خپلې سیمې ته راستون شوی، خو د کورنۍ پاتې غړي یې لاهم تر خیمو لاندې ژوند کوي.

دی وايي چې سږ کال اختر د تیرو کلونو په څیر له خوشحالیو سره مل نه دی، ځکه په خبره یې په وروستیو میاشتو کې جګړې او ناامنۍ خلک اندیښمن او بې کوره کړي دي:

دا اختر د تېرو اخترو په پرتله خاموشه دی او د خلکو تر منځ د خوښۍ احساس نشته، ځکه تقریباً له څلور میاشتو راپدېخوا جګړه روانه ده او خلک هره ورځ په دې فکر دي چې ښایي بیا جګړه پیل شي، بې ځایه شویو کورنیو اختر په هغه خیمو کې تېر کړ، کوم چې د سړکونو غاړو ته یې وهلې دي.
د تورخم یو بېځایه شوی

د طالبانو د حکومت او پاکستاني ځواکونو ترمنځ نښتې چې د فبرورۍ له وروستیو راهیسې د ډیورنډ کرښې په ځینو برخو کې شدیدې شوې وې، د مرګژوبلې او مالي زیانونو سربیره یې په ننګرهار، خوست، پکتیکا او کونړ ولایتونو کې زرګونه کورنۍ هم بې ځایه کړې دي.

که څه هم یو شمېر دغه کورنۍ د دوی په خبره د وضعیت له یو څه آرامېدو وروسته خپلو مېنو ته ستنې شوي، خو ډیری نورې چې اوس هم په خیمو، خلاصو سیمو یا لنډمهاله کمپونو کې ژوند کوي، له ستونزو سره مخ او لومړنیو اړتیاو ته یې لاسرسی محدود دی.

د ناامنۍ سربیره، طبیعي پیښو په ځانګړي ډول وروستیو سیلابونو هم د افغانستان په بیلابیلو برخو کې بشري ناورین ژور کړی او د اختر په لمانځلو یې سیوری غوړولی دی.


 
30.05.2026
سایه جنگ، سیلاب و زلزله بر عید قربان؛ هزاران خانواده در افغانستان در زیر خیمه عید را سپری می کنندجدید
رادیو آزادی

درحالی‌که افغان‌ها سومین و آخرین روز عید قربان را تجلیل می‌کنند، هزاران خانواده بی‌جا شده در افغانستان امسال عید را در خیمه‌ها و زیر آسمان، دور از خانه‌های‌شان سپری می‌کنند.

خانواده‌هایی که برخی در نتیجه درگیری‌های اخیر میان حکومت طالبان و نیروهای پاکستانی بی‌جا شده‌اند و شماری دیگر در اثر سیلاب‌ها و زلزله‌های مرگبار، همه چیزشان را از دست داده‌اند.

یکی از باشنده‌گان شهرک تورخم ولایت ننگرهار که نخواست نامش در گزارش گرفته شود و در پی درگیری‌ها در امتداد خط دیورند مجبور به ترک خانه‌اش شده بود، می‌گوید به تازه‌گی دوباره به منطقه‌اش برگشته، اما سایر اعضای خانواده‌اش هنوز در زیر خیمه‌ها به‌سر می‌برند.

این عید نسبت به عیدهای گذشته خاموش است و در میان مردم احساس خوشی وجود ندارد، چون تقریباً از سه چهار ماه به این‌طرف جنگ جریان داشته و مردم هر روز به این فکر اند که شاید دوباره شروع شود.

او می‌گوید عید امسال نسبت به سال‌های گذشته خاموش و بدون خوشی است، زیرا جنگ و ناامنی در ماه‌های اخیر مردم را نگران و بی‌سرپناه ساخته است: "این عید نسبت به عیدهای گذشته خاموش است و در میان مردم احساس خوشی وجود ندارد، چون تقریباً از سه چهار ماه به این‌طرف جنگ جریان داشته و مردم هر روز به این فکر اند که شاید دوباره شروع شود. خانواده‌های بی‌جا شده روزهای عید را در خیمه‌هایی که کنار جاده زده‌اند، سپری کردند."

درگیری‌های اخیر میان حکومت طالبان و نیروهای پاکستانی که از اواخر ماه فبروری در امتداد بخش‌هایی از خط دیورند شدت گرفت، افزون بر تلفات جانی و خسارات مالی، هزاران خانواده را در ولایت‌های ننگرهار، خوست، پکتیکا و کنر بی‌جا ساخته است.

با آن‌که شماری از این خانواده‌ها به‌گفته خودشان با آرام شدن نسبی اوضاع دوباره به مناطق‌شان برگشته اند، اما بسیاری دیگر که اکنون در خیمه‌ها، مناطق باز و یا سرپناه‌های مؤقت زنده‌گی می‌کنند، به امکانات اولیه زنده‌گی دسترسی محدود دارند.

در کنار ناامنی‌ها، حوادث طبیعی به‌ویژه سیلاب‌های اخیر نیز بحران انسانی را در بخش‌های مختلف کشور عمیق‌تر ساخته و بر تجلیل از عید سایه افگنده است.


 
30.05.2026
ونس: توافق با ایران نزدیک است، اما «هنوز نهایی نشده»جدید
صدای آلمان

بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، گفته است که نیروهای اردوی اسرائیل از رود لیتانی در جنوب لبنان عبور کرده‌اند. این منطقه حدود ۳۰ کیلومتر از مرز میان دو کشور فاصله دارد.

نتانیاهو در جریان بازدید از یک پایگاه نظامی در مرز شمالی اسرائیل گفت: «ما همچنان در بیروت، در دره بقاع، در سراسر جبهه فعال هستیم.» او افزود که اردوی اسرائیل به گروه شبه‌نظامی اسلام‌گرای حزب‌الله «از سر تا پا» حمله می‌کند.

این به این معناست که اردوی اسرائیل اکنون فراتر از خط موسوم به «خط زرد» عملیات انجام می‌دهد؛ منطقه‌ای که نیروهای اسرائیلی بر اساس توافق آتش‌بس با لبنان در اپریل ۲۰۲۶ در آن مستقر مانده بودند.

با وجود این توافق، اسرائیل و حزب‌الله مورد حمایت ایران همچنان حملات خود را علیه یکدیگر ادامه داده‌اند و هر دو طرف، یک دیگر را به نقض آتش‌بس متهم می‌کنند.

نتانیاهو و حکومت او در داخل اسرائیل به دلیل حملات روزانه پهپادی در شمال این کشور تحت فشار قرار دارند و در نتیجه، نتانیاهو در روزهای اخیر وعده افزایش عملیات نظامی علیه حزب‌الله را داده است.


 
30.05.2026
ایران سره د هوکړې په اړه د ټرمپ شرایط: ایران باید اټومي وسلې ونلري او هرمز تنګی خلاص ويجدید
دامریکا غږ

د متحدو ایالتونو ولسمشر ډونالډ ټرمپ د جمعې په ورځ (مې ۲۹) په خپل تروت سوشل ټولنیزې شبکې د ایران د جګړې په تړاو یو اوږد پیغام خپور کړ او په دې پیغام کې یې خپلې ټولې غوښتنې مطرح کړې.

ولسمشر ټرمپ لیکلي دي چې همدا اوس د خپل حکومت له چارواکو سره ویني څو له ایران سره د هوکړې په اړه وروستۍ پریکړه وکړي.

ولسمشر ټرمپ په دې پیغام کې لیکلي دي چې ایران باید هوکړه وکړي چې هیڅ وخت اټومي وسلې یا بمب ونلري، هرمز تنګی باید ژر تر ژره خلاف شي، حق العبور وانه خیستل شي او د بیړیو په تګ راتګ هیڅ محدودیت نه وي.

ټرمپ په داسې حال کې دغه څرګندونې کوي چې سرچینو تیره ورځ امریکا غږ ته تایید کړه چې واشنګټن او تهران د اوسني اوربند د غځولو په اړه هوکړې ته نږدې شوي دي او دا هوکړه د ولسمشر ټرمپ تایید ته اړتیا لري.

متحدو ایالتونو او اسرائیل د روان میلادي کال د فبروري په ۲۸ نیټه اټومي وسلو ته د ایران د لاسرسي او د یاد هیواد د نورو ناوړه فعالیتونو د مخنیوي په هدف د یاد هیواد په وړاندې د حماسي غضب په نامه عملیات پیل کړل.

ایران هم بریدونه پیل کړل او د هرمز په تنګي کې یې د نړیوالو کښتیو د تګ راتګ په وړاندې خنډونه رامنځ ته کړل.

د متحدو ایالتونو ولسمشر د اپریل په اتمه نیټه اوربند اعلان کړ څو ددې ستونزې لپاره د حل لار پیدا شي.

د ولسمشر ټرمپ د جمعې ورځې پیغام، چې د "ټروت سوشل" په ټولنیزې رسنۍ خپور شوی، د ایران سره د اوربند د پايښت په اړه د هوکړې لپاره د متحده ایالاتو درې نور شرطونه هم منعکس کړي دي.

ډونالډ ټرمپ وویل چې د هرمز تنګي کې د ایران لخوا ایښودل شوي ټول ماینونه باید د ایران لخوا لرې شي. د امریکا ولسمشر لیکلي چې متحده ایالات د خپلو "بې ساري اوبو لاندې ماین پاکوونکو وسایلو" په کارولو سره د دې ماینونو څخه ډېر شمېر چاودلي او ویجاړ کړي دي.

په دې پیغام کې، ولسمشر ټرمپ یو ځل بیا د ایران د بډایه شويو یورانیمو پر له منځه وړلو ټینګار کړی او ویلي یې دي چې د ایران د اټومي وسلو په کچه بډایه شوی یورانیم، چې ۱۱ میاشتې وړاندې د متحده ایالتونو له خوا د ایران پر اټومي تاسیساتو له بمبارۍ راهیسې تر ځمکې لاندې شوی "د متحده ایالتونو له خوا ... ...د ایران اسلامي جمهوریت او د اټومي انرژۍ له نړیوالې ادارې سره په نږدې همغږۍ او همکارۍ کې کشف او ویجاړې شي."


 
30.05.2026
تم جوزا «روز ملی زبان پشتو»جدید
روزنامه هشت صبح

۸صبح، کابل: هشتم جوزا به‌عنوان «روز ملی زبان پشتو» از سوی گویش‌وران این زبان و برخی نخبه‌گان فرهنگی کشور گرامی داشته می‌شود.

زبان پشتو در کنار زبان فارسی، یکی از دو زبان افغانستان است که در رسانه‌ها، امور اداری و آموزش این کشور به کار می‌رود.

هشتم جوزا به‌عنوان «روز ملی زبان پشتو»، سال‌ها پیش از سوی شماری از فعالان فرهنگی پشتون در کابل نام‌گذاری شده است.

در قانون اساسی دوره جمهوریت، دو زبان فارسی و پشتو به‌عنوان زبان‌های رسمی کشور تعریف شده است.

شماری از گویش‌وران و فعالان فرهنگی با برگزاری همایش‌های فرهنگی و ادبی و همچنین هم‌رسانی مطالبی در این مورد در فضای مجازی، از روز ملی زبان پشتو تجلیل می‌کنند.