تاریخ امروز:
  
  
  
خبر
31.05.2026
ایا ډاکټرانو د شکر ناروغۍ نوی ډول کشف کړی؟جدید
بی بی سی

کله چې ډاکټرانو لومړی ځل نویلا موکومبي ته انسولین پیچاري کړل، فکر یې کاوه چې دوی د هغې ژوند ژغوري، خو د کانګو دیموکراتیک جمهوریت اوسېدونکې دغه ۳۰ کلنه مېرمن وايي چې درملنې هغې ته داسې احساس ورکړ چې ګواکې هغه مړه کیږي.

نویلا، چې د مصنوعي ویښتانو کاروبارۍ ده، په ۲۰۲۳ کې د لومړي ډول شکرې ناروغي یې تشخیص شوه، خو وايي چې کړاو یې تر هغه ډېر دی.

د انسولین منظمو ورځنيو انجیکشنونو پیلولو وروسته، د دوو ماشومانو دغه مور وايي چې ناروغۍ پرې سر ګرځاوه او خپل توازن یې له لاسه ورکړ، او بیا، یوه ورځ داسې شوه چې له لاده باده پرېوته.

نویلا بي بي سي ته وویل: "د ماشومانو جامې مې سمبالولې چې درد مې زیات او چیغې وهل مې پیل کړل او بیا مې مېړه مرستې ته راغی."

درې کاله وروسته، متخصصینو هغې ته وویل چې ښايي د ۵ ډول شکرې ناروغي ولري.

شکر ناروغي، چې په ټوله نړۍ کې له ۸۳۰ میلیونو ډیر خلک اغېزمنوي، هغه وخت رامینځته کیږي کله چې بدن نه شي کولی د انسولین په کارولو سره د وینې د شکر کچه په سمه توګه تنظیم کړي، څه چې کولی شي په خطرناکه توګه لوړې کچې ته لار هواره کړي.

د ۵ ډول شکر د دغه ناروغۍ یوه بڼه ده چې باور کېږي د اوږدې مودې خوارځواکۍ له امله رامینځته کېږي، په ځانګړې توګه د ماشومتوب او ځوانۍ په موده کې چې د اړتیا وړ خواړه نه وي ورسېدلي. دا تېر کال د شکر ناروغۍ د نړیوال فدراسیون لخوا په رسمي ډول پیژندل شوې وه، هغه اداره چې د شکر ناروغۍ د ۲۵۱ ملي ټولنو استازیتوب کوي.

خو دا لا تر اوسه د نړیوال روغتیايي سازمان لخوا رسما نه ده پیژندل شوې، څه چې هغوی ټینګار کوي، د ناروغۍ د جلا بڼې په توګه د طبقه بندي کولو لپاره کافي شواهد په لاس کې نشته.


 
31.05.2026
هالنډ د افغان ښځو او نجونو لپاره د پناه غوښتنې پروسه اسانه کړېجدید
دآزادی رادیو

یوه ډله افغان ښځې د کډوالۍ په یوه دفتر کې
یوه ډله افغان ښځې د کډوالۍ په یوه دفتر کې

هالنډ د افغان ښځو او نجونو په اړه خپله د پناه غوښتنې تګلاره بدله کړې او اعلان یې کړی چې افغان ښځې او نجونې به له دې وروسته په ډېرو مواردو کې د استوګنې د اجازې د ترلاسه کولو وړ وبلل شي. د هالنډ د حکومت له لوري په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي چې دا پرېکړه د دې هیواد د بهرنیو چارو وزارت د نوي راپور له خپرېدو وروسته شوې ده.  په راپور کې ویل شوي چې د طالبانو تر واکمنۍ لاندې په افغانستان کې د ښځو او نجونو وضعیت لا پسې خراب شوی دی.

یو شمېر افغانې ښځې، نجونې او د ښځو د حقونو فعالانې د هالنډ د حکومت وروستۍ پرېکړه، چې له مخې یې د افغان ښځو او نجونو د پناه غوښتنې بهیر اسانیږي، د طالبانو تر واکمنۍ لاندې په افغانستان کې د ښځو د ستونزمن وضعیت د رسمي پېژندنې په برخه کې یو مهم ګام بولي.

د هالنډ حکومت ویلي ،دا پرېکړه د دې هېواد د بهرنیو چارو وزارت د نوي راپور پر بنسټ شوې ده؛ هغه چې د طالبانو تر واکمنۍ لاندې د ښځو او نجونو د حقوقي او ټولنیز وضعیت د لا خرابېدو څرګندونه کوي.

خو افغان میرمنې ټینګار کوي چې دا پرېکړه د افغانستان څخه د ښځو د وتلو لپاره د نوې او خوندي لارې د رامنځته کېدو معنا نه لري.

د دوی په وینا، ډېرې افغانې ښځې لا هم د سفري اسنادو د نشتوالي، د طالبانو له لوري له محرم پرته د سفر له محدودیتونو، د کډوالۍ د لوړو لګښتونو او د پناه غوښتنې د قانوني لارو د تړل کېدو له ستونزو سره مخ دي.

د کابل یوې اوسېدونکې چې د ښځو په کار د طالبانو د محدودیتونو له امله یې خپله دنده له لاسه ورکړې، شنبه د جوزا په ۹ مه ازادي راډيو ته د نوم د نه خپرېدو او غږ بدلون په شرط وویل:

زه په خپله اوس مهال له ډېرو ستونزو سره مخ یم، ما څو اروپایي هېوادونو ته غوښتنلیکونه استولي، خو تر اوسه مې هېڅ ځواب نه دی ترلاسه کړی
د کابل یوه اوسیدونکې

هغه زیاتوي: «د هالنډ نوې پرېکړه لږ تر لږه دا ښيي چې هغوی زموږ د ښځو او نجونو له ستونزمن وضعیت او محدودیتونو خبر دي، خو په عملي ډول زموږ د ډېرو لپاره مرسته نه شي کولای، ځکه له افغانستانه د وتلو یا دغو هېوادونو ته د رسېدو لپاره هېڅ روښانه او خوندي لاره نه وړاندې کوي.»


 
31.05.2026
هشدار یعقوب مجاهد به پاکستان: در آینده جرات انجام حمله هوایی در افغانستان را نخواهی کردجدید
رادیو آزادی


وزیر دفاع طالبان می‌گوید که پاکستان در آینده نزدیک جرات نخواهد کرد که در افغانستان حملات هوایی انجام دهد.

ملا محمد یعقوب مجاهد پس از شرکت در یک نشست امنیتی در مسکو و امضای یک توافقنامۀ نظامی – فنی با روسیه، روز شنبه نهم جوزا در بازگشت به کابل به خبرنگاران گفت:

"همانطور که چند ماه پیش دیدید، آنها با جرات می‌توانستند در هر بخشی از افغانستان بمباردمان انجام دهند. ما در تلاشیم که آنها در آینده نزدیک جرات انجام این کار را نداشته باشند."

در ۹ اکتوبر سال گذشته، جت‌های پاکستانی نقاطی را در کابل، خوست، جلال آباد و پکتیکا را بمباران کردند و گفتند که در ای حملات رهبران تحریک طالبان پاکستان (تی تی پی) را هدف قرار داده‌اند.

پس از این حملات، مسیرهای تجاری بین دو کشور بسته شد. همچنین در هفت ماه گذشته درگیری‌های مکرری بین طالبان و نیروهای پاکستانی در امتداد خط دیورند رخ داده است.

در فبروری امسال، نیروهای پاکستانی نیز حملات هوایی به چندین منطقه در افغانستان انجام دادند و مرگبارترین حمله هوایی پاکستانی در ۱۶ مارچ بود که در آن یک مرکز درمانی معتادان به نام "امید" در کابل هدف قرار گرفت.

بر اساس گزارش دفتر هیئت معاونت ملل متحد در افغانستان (یوناما) در این حمله دست کم ۲۶۹ غیرنظامی کشته و ۱۲۲ نفر دیگر زخمی شدند.


 
31.05.2026
تنش میان امریکا و ایران؛ هشدار به ازسرگیری جنگجدید
صدای آلمان

اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، در واکنش به شروط دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده امریکا گفت که "جمهوری اسلامی از ۴۷ سال پیش دیگر با زبان “باید” صحبت نمی‌کند". او افزود که تبادل پیام‌ها میان دو طرف همچنان ادامه دارد، اما «هیچ توافق نهایی به دست نیامده است».

ترامپ در پیامی در شبکه‌های اجتماعی گفته بود که ایران باید مین‌ها را از تنگه هرمز پاک‌سازی کند و به بستن این آبراه پایان دهد تا عبور و مرور بدون حق العبور انجام شود. در مقابل، ایالات متحده نیز محاصره را رفع خواهد کرد. او همچنین ادعا کرده بود که دو طرف درباره انتقال و نابودی یورانیم غنی‌شده ایران به توافق خواهند رسید و تأکید کرده بود که «تا اطلاع ثانوی هیچ پولی پرداخت نخواهد شد».

اما خبرگزاری فارس به نقل از منابع گزارش داده است که ایران خواستار «آزادی فوری ۱۲ میلیارد دالر» پیش از ورود به مرحله بعدی مذاکرات است. این منابع همچنین گفته‌اند که هیچ بندی درباره عبور بدون حق العبور از تنگه هرمز در متن توافق وجود ندارد و ادعای ترامپ درباره نابودی مواد هسته‌ای ایران «کاملاً بی‌اساس» است.

خبرگزاری «اینسا» نیز به نقل از علی‌رضا سلیمی، نماینده پارلمان ایران، گزارش داده که طرحی برای «اجرای مدیریت و حاکمیت ایران بر تنگه هرمز» به‌زودی در پارلمان تصویب خواهد شد.

در همین حال، خبرگزاری تسنیم نوشته است که محاصره امریکا در تنگه هرمز همچنان ادامه دارد و کشتی‌های امریکایی از سوی فرماندهی مرکزی امریکا (سنتکام) هشدار دریافت می‌کنند تا توقف کرده و از خط محاصره عبور نکنند.

در پایان، یک شهروند به نام علی از تنکابن به خبرگزاری فرانسه گفته است: «هر دو طرف طوری صحبت می‌کنند که حامیان خود را راضی نگه دارند. مشخص نیست چه کسی حقیقت را می‌گوید.»

https://p.dw.com/p/5EZeS



 
31.05.2026
هګسیت: که هوکړه ونشي، پر ایران د بریدونو بیا پیل ته چمتو یوجدید
دامریکا غږ

د متحدو ایالتونو د جګړې وزیر پیت هګسیت وایي که له ایران سره هوکړه ونشي امریکا د جګړې د بیرته پیلولو لپاره چمتو ده.

هګسیت نن شنبه ( مې۳۰) په سنګاپور کې د شنګري لا دیالوګ امنیتي غونډه کې د خبرو پرمهال وویل، د اړتیا په صورت کې امریکا پوره چمتوالی او امکانات لري.

پیت هګسیت وویل:"د اړتیا په صورت کې د عملیاتو د بیا پیل په اړه زموږ وړتیا تر حده زیاته ده. ددې کار لپاره هلته او د نړۍ په نورو برخو کې زموږ امکانات تر حده زیات مناسب دي، ځکه موږ ډیر غوره او پریمانه تسلیحات انډول کړي. بنا موږ په ډیر ښه موقعیت کې یو."

د جګړې وزیر وویل، ولسمشر ټرمپ داسې یوه غوره هوکړه غواړي چې مطمین شي ایران اټومي وسلې ونلري.

نوموړي وویل:"نن سهار یو فرصت رامنځ ته شو چې له ولسمشر سره خبرې وکړم. هغه وغوښتل ټینګار وکړم چې نوموړی څومره حوصله لري څو ډاډمن شي چې امریکا په داسې تاریخې هڅه کې، له ایران سره به هره هوکړه ښه او غوره وي.

هګسیت په داسې حال کې دغه څرګندونې کوي چې ولسمشر ټرمپ د جمعې په ورځ (مې ۲۹) د تروت سوشل په یوه پیغام کې ولیکل چې له ایران سره د هوکړې په اړه وروستۍ پریکړه کوي.

هغه په دې پیغام کې خپل عمده شرایط بیان کړل او ویې ویل چې ایران باید هوکړه وکړي هیڅ وخت اټومي وسلې یا بمب ونلري، هرمز تنګی باید ژر تر ژره خلاف شي، حق العبور وانه خیستل شي او د بیړیو په تګ راتګ هیڅ محدودیت نه وي.

په دې پیغام کې، ولسمشر ټرمپ یو ځل بیا د ایران د بډایه شويو یورانیمو پر له منځه وړلو ټینګار وکړ او وېې ویل چې د هرمز په تنګي کې د ایران له خوا ټول ایښودل شوي ماینونه باید د ایران له خوا لري شي.

تر دې مخکې د پنجشنبې په ورځ سرچینو امریکا غږ ته تایید کړه چې واشنګټن او تهران د اوسني اوربند د غځولو په اړه هوکړې ته نږدې شوي دي او دا هوکړه د ولسمشر ټرمپ تایید ته اړتیا لري.


 
31.05.2026
شورای پناهنده‌گان ناروی: بیش از سه‌میلیون تن در ایران به دلیل جنگ اخیر خانه‌های‌شان را از دست داده‌اندجدید
روزنامه هشت صبح

۸صبح، کابل: شورای پناهنده‌گان ناروی گفته است که سه میلیون و ۲۰۰ هزار تن در ایران در اثر حملات هوایی اسراییل و امریکا، از خانه‌های خود فرار کرده‌اند.

جان ایگلند، رییس شورای پناهنده‌گان ناروی، روز شنبه، ۹ جوزا، در صفحه ایکس نوشته است که شورای پناهنده‌گان ناروی تلاش می‌کند تا هم به ایرانیان آسیب‌دیده از جنگ و هم به مهاجران افغانستان کمک نماید.

او هشدار داده است که بودجه شورای پناهنده‌گان ناروی برای کمک به شدت محدود است.

جان ایگلند افزوده است که ایران میزبان بیش از چهار میلیون پناهنده افغانستان است.

رییس شورای پناهنده‌گان ناروی همچنین گفته است که بدون تلاش هماهنگ جدید، اثرات این جنگ برای سال‌های آینده بر خانواده‌های این‌جا احساس خواهد شد.

شورای پناهنده‌گان ناروی، پیش از این هم در باره وضعیت مهاجران افغانستان در ایران که از جنگ اخیر در این کشور متاثر شده‌اند، هشدار داده است.