تاریخ امروز:
  
  
  
خبر
25.04.2026
له معلولیته تر ځان بسیاینې؛ د معلولو افغان ښځو ژوند ځينو مرستندویه بنسټونو څنګه بدل کړی؟جدید
بی بی سی

ثریا خپل لاسونه د فیزیوتراپۍ لپاره روغتیاپالې ته وړاندې کړي دي. ثریا تور ماسک پرمخ، ګلابي رنګه ټېکرۍ یې تر ځان چاپېر او ځېګري رنګه کالي اغوستي دي. فیزیوتراپېسته بیا د ډاکټرې په چپنه کې خړبخون ټېکری پر سر د ثریا مخ ته ولاړه ده او د هغې یو لاس یې په لاس کې نیولی دی. په کوټه کې دوه چپرکټ او بخارۍ هم ښکاري او په دېوال کې کالي راځوړند دي.

افغانستان چې لسیزو جګړو، بې‌وزلۍ او بې‌ثباتۍ یې ټولنیز او خدماتي بنسټونه زیانمن کړي دي، معلولې ښځې پکې له ټولنې بېخي څنډې ته شوی ژوند لري. دوی د ټولنې هغه برخه ده چې که یو خوا د خپل ښځينه‌توب له کبله له توپيري چلند سره مخ دي نو بلخوا له ټولنیزو محدودیتونو او معلولیتونو هم ځورېږي.

اوس چې افغانستان ته نړیواله پام‌لرنه او پرې د مرستندویه بنسټونو مالي سرچینې کمې شوې دي، د دغو ښځو ژوند تر بل هر وخت ډېر د هېرېدو له ګواښ سره لاس او ګرېوان دی.

په داسې شرايطو کې د دغو ښځو په ژوند کې هغه مرکزونه ډېر مهم رول لوبوي چې دوی پکې یو څه زده کولی او یا پکې د کار روزګار کولو سره د ګټې‌وټې څښتنې کېدلی او پر خپلو پښو درېدلی شي.

د ثریا او ګل بېګم کیسه

ثریا ایله ۱۶ کلنه وه چې پر کور یې د توپ مرمۍ ولګېده او دا یې له څو کلن معلولیت سره مخ کړه. د هغې پېښې رواني ټکان د دې لامل شو چې د ثریا لاسونه شاوخوا اته کاله له حرکته ولوېږي. دا وايي، "اته کاله مې مور په خوله کې ډوډۍ راکوله".

۲۴ کلنې ګل بېګم بیا د افغانستان په جګړه کې خپله چپه پښه بایللې ده. دا وايي چې تر یوه نیم کاله ډېره موده په کور پرته وه او له یوازېتوب او خپګانه کړېده.

ګل بېګم زیاتوي، "څوک به چې راسره غږېدل، داسې ګومان به مې کاوه چې وهي مې".


 
25.04.2026
پاکستان د چین له لارې منځنۍ اسیا ته نوی دهلېز پرانیستیجدید
دآزادی رادیو

د پاکستان-ایران د ټرانزیټي دهلېز له پرانیستلو وروسته، پاکستان د چین له لارې منځنۍ اسیا ته نوی دهلېز پرانیستی دی. د چین او ایران له لارې منځنۍ اسیا ته د پاکستان دا نوي ترانزیټي دهلېزونه د افغانستان پر لارې د خپلې تکیې کمولو په هدف د دې هېواد لپاره نوې لارې بلل کېږي، هغه لاره چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ له شخړو او کړکېچونو وروسته بنده شوې ده. خو ایا دا نوي ترانزیټي دهلېزونه د پاکستان لپار بدیل او د اسلام اباد په ګټه د افغانستان څنډې ته کول دي؟

که څه هم افغانستان له تېرو دوو لسیزو راهیسې د منځنۍ اسیا بازارونو ته د پاکستان یو له مهمو ترانزیټي لارو ګڼل کېده، اسلام اباد اوس هڅه کوي چې د چین او ایران له لارې د بدیلو دهلېزونو په فعالولو سره د افغانستان پر لارې خپله تکیه راکمه کړي.

د پاکستان-ایران د ترانزیټ دهلېز له پرانیستلو وروسته، دغه هېواد د چین له لارې منځنۍ اسیا ته نوی دهلیز فعال کړی دی.

د پاکستان د لوجستیک ملي شرکت د پنجشنبې په ورځ «د اپرېل په ۲۳مه» اعلان وکړ چې له قرغزستانه لومړۍ ترانزیټي محموله، پرته له دې چې د افغانستان له لارې واوړي، د چین له لارې د ګلګت سیمې د سست وچ بندر ته رسېدلې ده.

د دې شرکت په وینا، دا لېږد «د اپرېل په ۲۲مه» د څلور اړخیزه ترانزیټ تړون (کیو ټي ټي ای) په چوکاټ کې ترسره شو او د قرغزستان پلازمېنې بشکېک او د پاکستان د کراچۍ بندر ترمنځ مستقیم ارتباط ته لاره هواروي.


 
25.04.2026
بیشتر افراد گرسنهٔ جهان در ۱۰ کشور از جمله افغانستان زندگی می‌کنندجدید
رادیو آزادی

صویر آرشیف

در یک گزارش سالانه‌ای که با حمایت سازمان ملل متحد تهیه شده و روز جمعه ۴ ثور منتشر شد، آمده است که سال گذشته دو سوم از افرادی که در سراسر جهان با بحران غذایی مواجه بودند، در ده کشور از جمله افغانستان و پاکستان زندگی می‌کردند.

بر اساس گزارش جهانی درباره بحران غذا که بر پایه اطلاعات سازمان ملل متحد، اتحادیه اروپا و نهادهای بشردوستانه تهیه شده، جنگ‌ها و درگیری‌ها همچنان عامل اصلی ناامنی شدید غذایی باقی مانده‌اند.

علاوه بر این، تغییرات اقلیمی نیز سبب افزایش گرسنگی و فقر شده است.

در این گزارش افزوده شده که افغانستان و پاکستان در کنار بنگله‌دیش، جمهوری دموکراتیک کانگو، میانمار، نایجریا، سودان، سودان جنوبی، سوریه و یمن از جمله کشورهایی بودند که در سال ۲۰۲۵ شمار زیادی از ساکنان‌شان با بحران غذایی روبه‌رو بودند.

در این گزارش از برخی تلاش‌ها درافغانستان، بنگله‌دیش، سوریه و میانمار ستایش شده که مانع از وخیم‌تر شدن اوضاع شده‌اند.

بر اساس این گزارش، در سال ۲۰۲۵ حدود ۲۶۶ میلیون نفر در ۴۷ کشور و منطقه جهان با کمبود شدید مواد غذایی مواجه بودند که این رقم در مقایسه با سال ۲۰۱۶ تقریباً دو برابر افزایش یافته است.

این گزارش نسبت به کاهش سریع کمک‌های جهانی هشدار داده و گفته که اگر وضعیت به همین منوال ادامه یابد، چشم‌انداز سال جاری نیز تیره خواهد بود.

در همین حال محمد بشیر دودیال، کارشناس مسایل اقتصادی با اشاره به چالش های موجود می گوید که راه های برای مقابله با این وضعیت وجود دارد، در صورتیکه که حاکمیت و نظام در افغانستان مشروعیت ملی و بین المللی داشته باشد.


 
25.04.2026
موضوع خط دیورند جدید
باختر

محمد محقق، عضو ارشد شورای عالی مقاومت ملی، می‌گوید که طالبان در پی بسیج اقوام مختلف افغانستان برای رویارویی احتمالی با پاکستان هستند. او با اشاره به خط دیورند تأکید می‌کند که دامن‌زدن دوباره به یک مسئله تاریخی که به گفته او حل‌شده تلقی می‌شود، می‌تواند هزینه‌های سنگینی برای مردمی در پی داشته باشد.

موضوع خط دیورند در این اواخر بار دیگر به یکی از بحث‌های داغ در فضای سیاسی افغانستان بدل شده است.

 
25.04.2026
ملګري ملتونه: د کډوالو چټکې راستنیدنې د افغانستان اقتصاد اغیزمن کړیجدید
دامریکا غږ

د ملګرو ملتونه په وینا په وروستیو کلونو کې افغانستان ته د کډوالو په راستنیدو کې د پام وړزیاتوالي راغلی او یوازې په ۲۰۲۵ کال کې له ایران او پاکستان څخه ۲.۸ ملیون څخه ډیر افغانان بیرته خپلو هیواد ته راستانه شوي دي.

د ملګرو ملتونو د معلوماتو له مخې، د ۲۰۲۳ کال د سپتمبر راهیسې له دریو میلیون څخه ډیر کډوال افغانستان ته راستانه شوي، دغې ناڅاپي راستنیدنې د وګړو په شمیر کې ۱۰ سلنه زیاتوالی راوستی چې د ګوتو په شمېر اساسي جوړښتونه او د عامه جوپړتیا مرکزونه يي تر فشار لاندې را وستي.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د هبیټاټ پروګرام مشره، سټیفني لوس وايي چې تر ۷۰ سلنه پورې ښاري سیمې په حقیقت کې غیر پلاني دي.

لوس زیاته وي: «دا پدې مانا چې جوپړتیا پکې نشته. دا پدې مانا ده چې خلک مناسب کورونه نه لري. لومړنيو چوپړتیاو ته لاسرسی خورا کم دی لکه د زدکړو او روغتیایی اسانتیاوې چې د خلکو لپاره د ژوند اصلي شرط معنی لري. دا په بشپړ ډول ناکافي دي.»

د ملګرو ملتونو راپور زیاتوي چې د افغانستان اقتصاد لا هم د ټیټې ودې او لوړې بې ‌ثباتۍ په حالت کې دی، چې د کډوالو پرله ‌پسې راستنېدو، اقلیمي پېښو او سیمی یزو سوداګریزو ستونزو له امله اغېزمن شوی دی. که څه هم اقتصادي فعالیتونه یو څه ښه شوي، خو د سړي سر عاید کم شوی چې د خلکو د ژوند پر کچه فشار زیاتوي.


 
25.04.2026
ناتور امریکایی: انتقال متحدان افغان به کشور کانگو «بی‌رحمانه و غیراخلاقی» استجدید
روزنامه هشت صبح

۸صبح، کابل: برنی سندرز، سناتور امریکایی، گفته است افغان‌هایی که در جریان ماموریت‌های نظامی در کنار نیروهای ایالات متحده کار کرده‌اند، جان خود را برای حفاظت از سربازان این کشور به خطر انداخته‌اند و نباید مورد بی‌مهری قرار گیرند.

سندرز شامگاه جمعه، ۴ ثور، در ایکس نوشته است که به این افراد وعده امنیت داده شده بود.

این سناتور امریکایی افزوده که وادار کردن این افراد به انتخاب میان بازگشت به افغانستان زیر کنترل طالبان، جایی که با خطر مرگ روبه‌رو هستند، یا رفتن به کشوری ناآشنا (کانگو)، اقدامی «بی‌رحمانه و غیراخلاقی» است.

این در حالی است که دونالد ترمپ، رییس‌ جمهور امریکا، گفته است گزینه انتقال یک هزار و ۱۰۰ پناه‌جوی افغانستان در قطر به جمهوری کانگو را بررسی می‌کند.