تاریخ امروز:
  
  
  
خبر
06.07.2026
الکترونیکي وسایل زموږ پر بدن څنګه اغېز کوي؟جدید
بی بی سی

الکترونیکي وسایل ستاسو پر بدن داسې اغېزې کوي چې ښايي تاسو یې احساس هم نه کړئ، خو بیا هم کولی شئ د دې اغېزو د کمولو لپاره ګامونه واخلئ.

کله چې موږ د سکرینونو د کارونې د اغېزو په اړه اندېښمنېږو، معمولاً یوازې رواني اړخ ته پام کوو. خو تازه ما په خپله کوچنۍ ګوته کې یو کلک کوچنی راټوکېدلی شی ولید، په هغه ځای کې چې زه خپل موبایل پرې تکیه کوم؛ دې کار زه دې ته اړ کړم چې فکر وکړم: زما موبایل زما د بدن له نورو برخو سره څه کوي؟

ما له څو متخصصانو سره خبرې وکړې چې دا معلومه کړم. او ځواب، لکه څنګه چې مې اټکل کړی و، ډېر ښه نه و.

نوې علمي څېړنې ښيي چې ستاسو موبایل او نور ډیجیټل وسایل کولی شي ستاسو د غاړې شکل بدل کړي، سترګې زیانمنې کړي، د حرکت مهارتونه کمزوري کړي او عضلات کمزوري کړي. ان ځینې خلک اندېښنه لري چې زموږ د ټکنالوژۍ پر بنسټ ژوند کول کولی شي د مخ د ګونځو زیاتوالي لامل شي. د دې بدني ستونزو ځینې برخې بیا کولی شي ذهني وړتیاوې کمزورې کړي یا نورې جدي ستونزې رامنځته کړي.

او ته څنګه یې؟ زه نه پوهېږم، خو زه د اوږدې مودې لپاره د ناستې لپاره تیار نه یم، په ځانګړي ډول ځکه چې پرله‌پسې ناسته خپله د ستونزې یوه برخه ده. خوشبختانه، که تاسو نه غواړئ چې ټکنالوژي ستاسو بدن خراب کړي، نو ځینې کارونه شته چې کولی شئ ترسره یې کړئ.


 
06.07.2026
په درملتونونو کې اوس هم پاکستاني درمل پلورل کیږي، خو پرې لګول شوي بندیز ته په پام هغه له کومو لارو افغانستان ته وړل کیږيجدید
دآزادی رادیو

په افغانستان کې د طالبانو د حکومت له لوري دې هیواد ته د پاکستاني درملو د وارداتو د بندیز له اعلان سره سره د پلازمینې کابل په درملتونونو کې لا هم د پاکستان جوړ درمل په پراخه کچه موندل کېږي.

دا وضعیت پوښتنه راپورته کوي چې که له پاکستانه د درملو واردات بند شوي، نو دغه درمل له کومو لارو د افغانستان بازارونو ته رسیږي؟

د درملتونونو مسولان ادعا کوي چې دغه درمل د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې په بیلابیلو لارو په غیر قانوني ډول افغانستان ته راوړل کیږي او اوس مهال د کابل بازارونه پرې ډک دي.

دا په داسې حال کې ده چې د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان او پاکستان ترمنځ د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې د تګ راتګ ټولې دروازې د تېر کال له اکتوبر راهیسې تړلي دي، او د راپورونو له مخې آن د طالبانو سرحدي پولیس افغانستان ته د تلونکو افغان کډوالو کډې د پاکستاني محصولاتو د مخنیوي په نوم سختې پلټي.

په بازار کې په پراخه کچه پاکستاني درمل شته، موږ یې هم لرو، نه پوهیږو په کومو لارو راځي

په کابل کې د یو درملتون مسول چې ازادي راډيو سره یې د نوم د نه خپرېدو په شرط خبرې کولې په بازار کې په پراخه کچه د پاکستاني درملو موجودیت تایید کړو خو په دې اړه یې نور جزیات ورنکړل: "په بازار کې په پراخه کچه پاکستاني درمل شته، موږ یې هم لرو، نه پوهیږو په کومو لارو راځي خو موږ ته یې بیلابیل شرکتونه راوړي، سره له دې چې ټولې لارې بندې دي خو پاکستاني درمل بیا هم راوړل کیږي."

خو په کابل کې د درملو یو بل پلورونکي بیا د نوم د نه خپرېدو او غږ بدلون په شرط ازادي راډيو سره په خبرو کې ادعا وکړه چې تر ډېره دا درمل د کندهار د سپین بولدک – چمن له لارې افغانستان ته راوړل کیږي او دوی یې ترلاسه کوي.

نوموړي وویل: "په کندهار دومره مال را اوړي چې شمېر یې نه دی معلوم، د دواړو لوریو سیمه ییز قاچاقبر یې راوړي، سرحديان په کې مستقیم لاس لري، دوی پیسې اخلي دا ټول په کې شریک دي."

نوموړي ادعا وکړه چې د درملو په قاچاق کې د بیلابیلو شبکو په ګډون ځیني دولتي کړۍ هم لاس لري خو ازادي راډيو په خپلواک ډول دغه ادعا نه شي تاییدولی.


 
06.07.2026
گزارش هه‌نگاو: ایران در یک ماه ۱۰۹ زندانی را اعدام کرد؛ پنج تن آنان افغان بودندجدید
رادیو آزادی

سازمان حقوق بشر هه‌نگاو می‌گوید که ایران در ماه جون سال روان میلادی دست‌کم ۱۰۹ زندانی را اعدام کرده است که پنج تن از آنان شهروندان افغانستان بوده‌اند.

براساس گزارش این سازمان که روز شنبه، ۱۳ سرطان، در وب‌سایت آن منتشر شده، این اعدام‌ها در زندان‌های مختلف ایران اجرا شده است. بیشترین موارد اعدام مربوط به زندانیان متهم به قتل عمد با ۵۴ مورد بوده و پس از آن، ۴۴ نفر به اتهام جرایم مرتبط با مواد مخدر اعدام شده‌اند.

هه‌نگاو گفته است که هویت تمامی ۱۰۹ زندانی اعدام‌شده در دسترس این نهاد قرار گرفته، اما جزئیات مربوط به هویت و اتهامات پنج شهروند افغانستان را منتشر نکرده است.

به گفته این سازمان، شمار اعدام‌ها در ماه جون امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته، حداقل ۱۰ درصد افزایش یافته است.

نصرالله ستانکزی، استاد پیشین پوهنځی حقوق پوهنتون کابل، در گفت‌وگو با رادیو آزادی، اعدام شهروندان افغانستان در ایران را «فراقانونی و فراقضایی» خواند.

ایران که از نظر شمار اعدام‌ها در میان کشورهای جهان یکی از رکوردداران است، متأسفانه به‌ویژه در مورد اتباع خارجی، به‌خصوص شهروندان افغانستان، اصول محاکمه عادلانه را رعایت نمی‌کند

او گفت: "ایران که از نظر شمار اعدام‌ها در میان کشورهای جهان یکی از رکوردداران است، متأسفانه به‌ویژه در مورد اتباع خارجی، به‌خصوص شهروندان افغانستان، اصول محاکمه عادلانه را رعایت نمی‌کند. از جمله، بسیاری از متهمان از حق داشتن وکیل محروم‌اند و در برخی موارد حتی از اتهام خود نیز آگاهی کامل ندارند. بنابراین، این اقدامات فراقانونی، فراقضایی و مغایر با تمامی موازین حقوق بشری است."

این در حالی است که سازمان حقوق بشر ایران نیز گزارش داده که جمهوری اسلامی روز شنبه سه شهروند افغانستان را در زندان‌های یزد و شیراز اعدام کرده است.

به گفته این سازمان، این افراد نورجلال مجاهد، میرویس خلیل‌زاده و ابراهیم احمدشاهی نام داشته‌اند.

براساس گزارش نهادهای حقوق بشری، پس از بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان، شمار اعدام شهروندان افغانستان در ایران به‌گونه چشمگیری افزایش یافته است. سازمان حقوق بشر ایران مستقر در ناروی، پیش‌ از این گفته بود که ایران در سال ۲۰۲۵ میلادی دست‌کم ۸۴ شهروند افغانستان را اعدام کرده است.


 
06.07.2026
جنگ ایران تجارت و کمک‌رسانی به افغانستان را مختل کرده استجدید
صدای آلمان

اواخر سال گذشته که درگیری میان پاکستان و اداره طالبان در افغانسان آغاز گردید و گذرگاه‌های مرزی میان دو کشور بسته شد، افغان‌ها برای جایگزینی بندر کراچی، مرکز اصلی کشتیرانی پاکستان، به همسایه غربی خود ایران روی آوردند.

به این ترتیب، افغانستان مسیر محموله‌ها را از طریق بندر عباس ایران تغییر داد، اما طولی نکشید که حملات امریکا و اسرائیل بر ایران آغاز شد و ایران در عمل تنگه هرمز را بست.

این جنگ صدها کشتی و هزاران خدمه آنها را زمین‌گیر کرده است. از سوی دیگر، هزاران کانتینر به مقصد افغانستان در پاکستان گیر افتاده‌اند.

صفحه اینستاگرام ما را دنبال کنید!

برای مشاغل و گروه‌های امدادی در افغانستان، از دست دادن هر دو مسیر تجاری ویرانگر بوده است. در نتیجه، تعداد زنان و کودکان دچار سوءتغذیه در افغانستان بیشتر شده است.

سازمان ملل متحد که فعالیت‌هایش در افغانستان شامل ارائه مکمل‌های غذایی نجات‌بخش برای مادران و کودکان مبتلا به سوءتغذیه و توزیع بسکویت‌های غنی‌شده پرانرژی برای دانش‌آموزان است، شاهد افزایش شدید هزینه‌های حمل و نقل و کمبود تدارکات بوده است.

بیشتر بخوانید: ملل متحد: افغانستان با بدترین افزایش سوء تغذیه رو‌به‌رو است

این سازمان اعلام کرده است که بخش عمده تدارکات غذایی خود را از پاکستان تأمین می‌کرد. پس از بسته‌شدن گذرگاه‌های مرزی با این کشور در ماه اکتوبر، این سازمان ناگزیر شد مسیر انتقال محموله‌ها را تغییر داده و از طریق دریا، از مسیر دبی و ایران استفاده کند. اما اکنون با بسته‌شدن تنگه هرمز از سوی تهران و محاصره بنادر ایران توسط ایالات متحده،  این مسیر نیز عملاً بسته شده است.

در نتیجه، ذخایر مکمل‌های غذایی به‌تدریج کاهش یافته و تا اواسط اپریل کاملاً تمام شده است.

جان آیلیف، مدیر برنامه جهانی غذای سازمان ملل در افغانستان گفت: «در زمانی که سوءتغذیه در حال حاضر به سطح تقریباً بی‌سابقه‌ای رسیده است، مادران و کودکان ضعیف و ناامید از کلینیک‌های صحی پس فرستاده می‌شوند؛ زیرا ما غذایی برای دادن به آنها نداریم.»

محموله‌ای که سه ماه در جاده بود

حتی قبل از بحران، این سازمان با کاهش کمک‌ها دست و پنجه نرم می‌کرد. این سازمان امسال تنها هشت درصد از بودجه مورد نیاز سالانه خود را دریافت کرده است.

آیلیف در ایمیلی نگاشته است: «علاوه بر بحران بودجه، درگیری در خاورمیانه و بسته شدن مرز با پاکستان، عملیات برنامه جهانی غذا را مختل کرده، مسیرهای تدارکات را مسدود و هزینه‌ها را افزایش داده و بازارها را در بدترین زمان ممکن تحت فشار قرار داده است.»


 
06.07.2026
د 'طلايي بوټ' ګټلو لپاره امباپې او میسي مساوي شول؛ فرانسه کوارټرفاینل ته ووتهجدید
دامریکا غږ

فرانسې د شنبې په ورځ (جولای ۴) د فوټبال نړیوال جام د ۱۶ غوره لوبډلو په پړاو کې پاراګوای ته د صفر په مقابل کې په یو ګول ماتې ورکړه او کوارټرفاینل ته ووته.

دا لوبه د امریکا په ختیځ ساحل کې د فلاډلفیا په ښار کې وشوه چیرې چې د تیرو څو ورځو راهیسې د ګرمۍ سخته څپه خپره ده او تودوخه د فارنهایټ په کچه ۱۰۰ درجو ته رسېدلې ده.

په لوبه کې فرانسې پنالټي هغه مهال ترلاسه کړه چې بدیل لوبغاړي ډیزیر دویه د جریمې ساحې ته په ښکلي انفرادي حرکت ننوت. امباپې د لوبې په ۷۰مه دقیقه کې دا پنالټي په ګول بدله کړه.

امباپې له دې ګول سره، د ۲۰۲۶ نړیوال جام د «طلایي بوټ» د ګټلو لپاره ځان له ارجنټایني لیونل میسي سره برابر کړ. دواړو په روان نړیوال جام کې اووه – اووه ګولونه وهلي دي.

په نړیوالو جامونو کې لیونل میسي تراوسه ۲۰ ګولونه وهلي دي او د امباپې د ټولو ګولونو شمېر نن ۱۹ ته ورسید.

فرانسه به د راتلونکې پنجشنبې په ورځ د ماساچوسټ ایالت د فاکسبورو په ښار کې له مراکش سره د کوارټر فاینل لوبه وکړي.

دغه دواړه هېوادونه د ۲۰۲۲ نړیوال جام په نیمه پایلوبې کې له یو بل سره مخامخ شوي وو. په هغه لوبه کې فرانسې مراکش ته ۲-۰ ماتې ورکړې وه.


 
06.07.2026
نهاد «افغانستان عاری از پولیو» از برگزاری کمپاین واکسین پولیو در قندهار و هلمند خبر دادجدید
روزنامه هشت صبح

۸صبح، کابل: نهاد «افغانستان عاری از پولیو» اعلام کرده است که کمپاین واکسین پولیو (فلج اطفال) روز سه‌شنبه، در بخش‌هایی از ولایت‌های قندهار و هلمند برگزار می‌شود.

این نهاد روز یک‌شنبه، ۱۴ سرطان، در صفحه ایکس نوشته است که این کمپاین در قندهار، لشکرگاه، مرکز ولایت هلمند و ولسوالی‌های نهرسراج، موسی‌قلعه، واشیر، نادعلی و مارجه برگزار خواهد شد.

گفته‌ می‌شود که هدف از اجرای این کمپاین، تطبیق واکسین پولیو برای کودکان و جلوگیری از گسترش بیماری فلج اطفال است.

نهاد «افغانستان عاری از پولیو» پیش‌تر نیز از خانواده‌ها خواسته بود تا با واکسیناسیون به‌موقع کودکان، در مبارزه با بیماری فلج اطفال سهم بگیرند.

کمپاین‌های واکسین پولیو در افغانستان در حالی ادامه دارد که دسترسی محدود به برخی مناطق، جابه‌جایی مداوم خانواده‌ها و بازماندن شماری از کودکان از دریافت واکسین، از مهم‌ترین چالش‌های ریشه‌کنی این بیماری به شمار می‌رود.