عبدالباری جهانی | 03.04.2026 | ایالات متحده |  |
محترم سعیدی صاحب سلامونه. لطفاً علمي بحثونه فېسبوک ته مه وړی ځکه چي فیسبوک د ښکنځل مارانو ځای دی. که غواړی چي هسي مي په خلکو وښکنځۍ هغه نو ستاسي قضاوت ته پرېږدم. تاسي ته په ټول احترام.
|
 |
| عبدالباری جهانی | 03.04.2026 | ایالات متحده | |
محترم داکترصاحب صلاح الدین سعیدی سلام و احترامات. په لومړي سر کي متوجه نه سوم چي دا وروستی لیکنه مو چي د شرک په باره کي په څه ارتباط وه خو وروسته متوجه سوم چي دا لیکنه مو زما د مضمون په ارتباط چي د طالبانو د عالمانو د شورا رییس مي مشرک بللی وو کړې وه. محترم سعیدی صاحب. ستاسي څخه مي د داسي اشارتي او کنایتي لیکني انتظار نه درلود. تاسي باید مستقیماُ زما لیکني ته اشاره کړې او رد کړې وای او بیا دي نو په پوره زړه ورتوب ، چي د یوه ریښتوني مسلمان خصلت دی، زه پخپله مشرک بللی وای. ما ملا دین محمد ځکه مشرک یلل وو چي هغه پیران د خدای د صفاتو د مظهر بللي ول. کله چي یو څوک پیران یا کوم پیر د خدای د صفاتو مظهر بولي او په دې اساس نو له یوه پیر څخه بل پیر ته مراجعه کول له خدای تعالی څخه د مخ ګرځولو سره معادل او شرک بولي او یا د یوه مردود اومجعول حکم « تخلقوا باخلاق الله» چي پخپله کفر دی، په اساس، خپل پیر د خدای معادل بولي؛ نور کفر به څه وي. او که تاسي هم د دین محمد په څېر د طریقت د جعلي لاري پیرو یاست نو زه حاضر یم چي ستاسي د ټول علمي صلاحیت با وجود هم ستاسي سره علمی بحث وکړم او پیران، سیدان، او شیخان چي پرته له ټګمارانو او غولوونکو څخه بل څوک نه دي بدرته معرفي کړم . پیر، شیخ او سید زموږ د ټولني د وروسته پاته کېدلو یو لوی علت دی. څوک چي پیر د خدای سره تشبیه کوي هغه بیله شکه مشرک دی. او ما په خپلو کتابونو « تصوف او اسلام» او « فتوا او تصوف» کي مفصل بحثونه ورباندي کړي دي. په ډېر احترام.
|
|
| دوکتور صلاح الدین سعیدی | 03.04.2026 | UK |  |
سلام مشرانو او کشرانو! شپې مې ېوه تبصره ولیکله خو د تخنیکي مشکل له کبله راته ښکاري، ورکه شوه. اوس د سهار ۵ بجې دي، ېوه لنډه تبصره چې تلګرافی ده، درسره شریکوم: مؤمن او مسلمان فرق لري. مسلمان که خپلو اظهاراتوکې صادق وي، مؤمن دی. که صادق نه وي، مؤمن نه دی. ددې خبرې چې څوک څه نیت لري، د بنده اود الله ج تر مېنځ او پر زړونو الله ج دانا دی! خو اعمال، کړنې او اظهارات مونږ ته د قضاوت فرصت راکوي! مونږ په قضاوت کې د صلاحیت، اجتهاد، مجتهد، فتوا او مفتی شرايطو بحث لرو. د تکفیری ډلو بحث هم چې ورته افراطیان وایو او په هر چا د تکفیر حکم صادر او ټولنې له بحران سره مواجه کوي، هم لرو! دغه بحث کې ېو مشرک او بل شرکي اظهارات دي! که کوم مسلمان اظهارات وکړل او ما مفتی!؟ ته دا او هغه اظهارات شرکي ښکاره شول ، مناسبه ده، چې ووایم دغه اظهارات شرکي دي او په دغه دلیل او وراضافه کړم، والله اعلم ! کفری او شرکي اظهارات عمدي، جهالتی، لجاجتی او تعصبی انګیزې لرلای شي او لري! مونږ ته په دغه مواردو کې د خپلو صلاحیتو په لرلو ، د انصاف او عدالت په نظر کې نیولو سره سره صرف دا امکان شته چې ووایو: دغه او یا هغه اظهارات او تأکیدات کفري او یا شرکي، دي! داچې دا کس چې دغه او هغه اظهارات او تأکیدات لري، مشرک او یا کافر دی او حکم وکړو، دا ګناه لري او ډېر منفی جوانب لري او د داسې حکم صادرولو سفارش نه کوم. دا مه کوئ، ضرر او ګناه یې خپله تاسو ته راجع کېږي! شاوخوا مویدین هم په کناه کې شریک ښکاري! انتخاب ستاسو! ما غاړه خلاصه کړه! هو تا را بده وویلې، زه هم بده وایم، هغه بیا بل بحث دی! الله ج دې مونږ ټولو ته د انصاف او نیکۍ هدایت وکړي!
|
|
| Hazarzbek Tajiashtun | 03.04.2026 | USA | |
ن . جلیل زاد, "سالاران سه گانهٔ مشروطه درافغانستان تاریخ یک آرمان نا تمام...... " به به چه شهکار نوشتاری از نوع قصه خوانی ها بازار پشاوری کی یکی از دیگری کاپی میگردد و تمامی ندارد: محترم, باز هم در مورد گذشته سرتاپا از دیروز پر سخن ګقته اید که میتوان انرا در تاریخ نویسی غبار, بینوا, طرزی, کاتب هزاره و ...... و عین قصه تکراری و نقلی را با تغیر و کثرت الفاظ و جملات کاپی شده را میتوا ن در کتب تاریخ سید دوکتور کاظم و اکادمسین سیستانی به خوانش گرفت. ا تا چه وقت و چند قرن دیگر در ارامش نقل و قول از دیگران به پیروی از اسان ترین طریقه جمع را ضرب گویند درتاریخ گذشته باید خود را مصروف نگه داشته قصه ساخت? جای تعجب نیست که افغانستان هرگز پیشرفت نمیکند. چقدر تاریخ بخوانیم? ازعقبگرد چند قرنه امروز چه خبر??? با تاسف خدا حافظ
|
|
| محمد داؤد مومند | 02.04.2026 | متحده ایالات | |
استاد ولی احمد نوری ژوندی دی!
د استاد ولی احمد نوری ارادتمندان، د هغه د مړینی په مناسبت د خواشینۍ مراتب څرګندوی، خو که مرحوم نوری په فزیکی لحاظ د دوستانو، محبانو او خپلوان به حلقه کی نسته، خو په معنوی لحاظ هغه ژوندی دی، او تر څو چی د هغه نیک او پیاوړی خاطرات د ارادتمندانو په ذهنونو او زړونو کی وی دی به ژوندی ګڼل کیږی.
مرحوم نوری د اخلاقو، شرافت، نجابت، تواضع، معرفت، بصیرت، بصارت او وطن پالنی یو سمبل و. استاد نوری دوستانو او د معرفت خاوندانو ته لکه ګبین خوږ او منافقینو او د هیواد او ملت دشمننانو ته لکه حنظل تریخ و د نوری صاحب سره زما لمړۍ کتنه او ملاقات په هغه ملمستیا کی حاصل شو چی تقریبا ۲۵ کاله دمخه، اصیل سید، استاد هاشمیان دده او مرحوم ډاکټر صاحب نادر عمر په افتخار د کلیفورنیا د ایالت په یوه رستوران کی ترتیب کړی وه.
ددی تذکر ضروری دی چی وویل شی چی د افغان جرمن د ویب سایت د وطنی ژبو بنیان ایښدونکی استاد نوری و.
د انشعاب نه وروسته استاد نوری د آریانا افغانستان د ویب سایت تیږه هم کښیښوه.
ما د نوری صاحب سره په دواړو ویب سایتونو کی قلمی همکاری درلوده چی زما قلمی همکاری تر اوسه پوری ددی وزین ویب سایت سره دوام لری.
د نوری صاحب سره زما تیلفونی مراوده په لاینقطع بڼه دوام درلود او ځينی وخت به هغوی د ځینو مضامینو په نشرولو کی زما نه پښتنه کوله، یو ځل یوه نفر په ډیره بی وقوفۍ د لوی استاد پوهاند صاحب رشتین په مورد کی بی ځایه لیکنه کړی وه، او زما او د نوری صاحب سلا پر دی شوه چی هغه لیکنه خپره نشی، او ما د عکس العمل په توګه یوه مقاله د استاد رشتین صاحب په مورد کی چی زموږ د ملتی ژبی د ادب ځلانده ستوری وه ولیکله چی تر اوسه زما د مضامینو په آرشیف کی وجود لری.
د نوری صاحب یو لوی علمی حکمت او اخلاقی شجاعت په دی کی وه چی ایرانی مبتذل اصطلاحات لکه دانشګاه، واژه، ویژه، موشک، آمار، وارونه، هزینه، واکنش، چالش او نور به یی د رالیږل شوی مضامینو نه حذف کول او په وطنی مبارکو اصطلاحاتو به یی تعویضول، چی دا د ملی ثقافت او فرهنګ په ږغورولو کی لوی ملی فرهنګی خدمت و.
زما لیکنی تر اوسه دده د معنوی برکاتو په رڼا کی او دده په لیار ښودونو روانی دی و من الله التوفیق
|
|
| صحرائی | 02.04.2026 | کلیفورنیا | |
جنابان خالدی و سعیدی؟
این نوع مکاتبۀ شما بر «دیوانه شاخ دارد یا دم! » شاید مردم ما را متوجه تکیه کلامی سازد که می گفتنه اند: «ده به دیوانه می خندد و دیونه به ده.» متوجه باشید که ممکن اختراع در دیوانگی را هدف انتخاب کرده باشید. از آسترلیا و انگلستان افغانستان را می بینید یا امریکا. اگر هدف تان انسان باشد از دیر زمان است که دم و شاخ آنرا ندیده اند. ممکن بدون شاخ و دم هم دیوانه شوند. گاو و بز و گوسفند کوهی شاخ و دم دارند. این متن تحفه برای هر دو. به "اوسلو" بفرستید، شاید جائزه بگیرید. مبلغ بلندتر از شغل تبلیغ برای ارگانهای جنگ نیابتی. والسلام. صحرائی.
|
|
| خلیل الله معروفی | 02.04.2026 | جرمنی |  |
ابراز امتنان از داکتر صاحب سعیدی تبصرۀ دیروزی من مبنی بر تلفظ درست نام مرحوم Václav Havel مورد پذیرش و سپاس جناب داکتر صاحب صلاح الدین سعیدی قرار گرفت؛ چنان، که موضوع را ضمن کامنتی در مناظرات دیروزی صفحۀ معزز "آریانا افغانستان آنلاین" ابراز داشتند. بدین مناسبت از جنابشان سپاگزارم. سرخروی و سرفراز باشند.
|
|
| دوکتور محمد اکبر یوسفی | 02.04.2026 | آلمان | |
جناب محترم احمد آریا
خرسندم از اینکه شما را مخاطب داشتم و جرأت کردم، چند مفهومی را ارائه کنم ممنونم از اینکه شما استقلال فکری تشخیص نموده اید. در آلمان اول اپریل شوخی ها شنیده می شود. کشورما که قریب پنج دهه در بحران است، اما مبلغین بی شمار مستخدم در جنگ نیابتی با تکرار دروغ سود می برند. کار فرمایان آنها از آنها درین روز چه انتظار خواهند داشت، وقتی همه به شوخی دروغ گویند، به دروغ های همیشگی مستخدمان چه معاش روز زا محاسبه خواهند کرد. با احترام . یوسفی.
|
|
| S Sayedi | 01.04.2026 | UK | |
سلام خوانندهٔ عزیز
سلام جناب داکتر خالدی
ما عادت داریم، انگشت انتقاد بگیریم و از خوبی ها چیزی نمی گویم! (گوډ نیوز، نو نیوز!)
ګویا: خبر خوب، خبر نیست!
جادارد در مورد نوشته ای شما، در مورد نوروز و تبریک گفتن ان به ایران و فارس و انرا خلاصه کردن در ایران سیاسی امروز، ازرجملهٔ همان غلط فهمی است که حاکمیت سیاسی در ایران و نوکران ان در جهان و افغانستان عام ساخته اند!
تصادفی نیست که ان یک شاعر نما در مجلس عام به مالیدن زیر دامن ان سر سفید متوفی با شور و هلهله میگوید: من از دوردست ترین قسمت ایران از پنجشیر آمده ام! .... دلیل نوشتهٔ من برای سپاس از ادای رسالت توسط شما دلیل دیګر نیز دارد و آن اینکه اقای بارک اوباما رئیس جمهور امریکا نیز در سمت ریاست جمهوری خود به ایرانیان و با دعوت ایرانیان به قصر سفید، برای شان سال نو و نو روز را تبریک ګفت! تعجب و تاثر بخاطر این جهالت شان داشتم! ما تصور داریم شخصیت های در جهلن که از کشور بزرګ و قوی باشند، ګپ بزرګ و قوی میزنند! در حالیکه چنین نیست! بلی اګر مشاور ارشد جان کیری، وزیر خارجهٔ وقت ایالات متحده امریکا پسر ارشد، وزیر خعرجهٔ برحال کشور غیر مشروع به نام پاکستان باشد، که بود، درین صورت کار افغانستانش، زار و برداشت وزیر خارجهٔ امریکا ( جان کیری) همان بود که بود و برای حکام دست اول جمهوریت،،میګفت که ما نمی خواهیم، پاکستان را در برابر افغانستان از دست بدهیم! نفوذ افراد ای اس ای در کشور های دیګر اروپایی و در سیاست و استخبارات اینذکشور ها و دسایس آن علیه افغانها و افغانستان محسوس است! نقش وطنفروشانذاز افغانستان در مراجع سیاسی این کشور ها نیز محسوس است! آن داکتر!؟ که میګوید: زمانیکه جاهل بود، خود را افغان میګفت و حال افغان نیست و کانال قوچ تیپهٔ طالبان به تخار سیلاب آورد ( نسمی) روابط نزدیک و بلند ترین مدال خدمت دارد! و حتی در پالیسی مهاجرتی کشور صاحب موقف است! میخواهم بګویم که برای این اهداف بزرګ کشورها سرمایه ګزاری های بزرګ میکنند! تدویر کنفرانس و انتشار کتب متعدد، نفرت قومی و زبانی لال زاد و ...تصادفی نیستنددو شما این را میدانید! بحث را به نام ( نامها را عمداً غلط اما مشابه نوشتم، که خواننده را در تشخیص کمک کنم!) بخاطر آوردم که این افراد خود این موقف را دارند و من درآن چیزی نه افزوده ام! مراجعه شود به کلیپ های یوتیوب شان! ما خوابیم و اګر قهرمان هم در بین ما پیدا شود، مورد ضربات سیستماتیک دشمنان داخلی و خارجی قرار میګیرند وداما اکثر، اصل به من چه را افضلیت داده ایم! باید بیدار، استوار و رسالتمند، برای اهداف ملی، اسلامی و وطنی کار کرد ومن درین مورد تجدید تعهد دارم. ان شاء الله - حق پیروز شدنی است!
|
|
| ص سعیدی | 01.04.2026 | UK | |
سلام جناب معروفی و سلام جناب دوکتور نور خالدی و سایر خوانندگان!
جناب معروفی دقت شما در مورد زبان چکی استفاده بردم و اولین قاموس ۴ زبانه ای من که ۹۰۰ صفحه ( ۲۰۰۲م.) هست و حالا با اضافه کردند عربی و دری در حال نهایی سازی است که در حدود ۲۰۰۰ صفحه میشود. از توضیحات شما مستفید شدم، تشکر.
جناب داکتر خالدی نوشته ای شما در مورد زبان عربی، زبان وحی و خدمات بشری درین چوکات ادای حق این زبان است. سپاس، مستفید شدم و انرا در محل خاص حفظ کردم و در قاموس خود از ان استفاده خواهم کرد! نوشته های شما، با موقف های ملی و وطنی سما مانند اولا و دانشمند صالح و با مسوولیت قابل قدر و ارج گذاری است! افتخار هستید! داکتر ص سعیدی
|
|
| احمد آریا | 01.04.2026 | امریکا | |
جناب دوکتور یوسفی گرامی، سلام و ادب حضور محترم شما!
از لطف و توجه شما نسبت به مقالهٔ اخیرم صمیمانه سپاسگزارم. خواندن تأملات شما دربارهٔ تاریخ، افتخارات و ملتگرایی برایم بسیار آموزنده و الهامبخش بود. اندیشهٔ مستقل و ژرف شما در نقد و تحلیل مفاهیم، همواره برای من مایهٔ احترام و انگیزه است. امیدوارم بتوانم از خرد و تجربهٔ شما بیشتر بهرهمند شوم و در اندیشهٔ آزاد و صادقانه شما تأمل کنم. با احترام و ارادت آریا
|
|
| خلیل الله معروفی | 31.03.2026 | جرمنی | |
تصحیح تلفظ یک اسم خاص مقالۀ "دیوانه شاخ دارد یا دم؟" را خواندم و بعداً سطری چند از مقالۀ "بهتان بالاتر از دروغ!" را نیز. بر متن مقالات تبصره نمیکنم، بلکه تبصرۀ من بر سر یک اسم خاص است؛ یعنی بر سر اسم خاص Václav Havel. سالهای 1961 تا 1964 را به یاد آوردم، که با جمعی از محصلان جهت تحصیل نظامی در اکادمی VAAZ در شهر برنو ــ Brno ــ اقامت داشتیم. مقدم بر همه چیز باید "زبان چکی" را می آموختیم و این زبان را ــ که یادگرفتنش کار ساده ای نیست ــ چنان با مهارت آموختیم، که زبانزد عام و خاص گشت؛ چنان، که زبانشناسان به دیدن ما می آمدند و با یک یک ما به چکی گپ میزدند و انگشت حیرت به دندان میگزیدند، که در ظرف سه ماه چطور ممکن است این همه محصل همه ــ و واقعاً همه ــ بر زبان چکی مسلط گردند. قابل تذکر میدانم، که "زبان چکی" یک زبان مشکل ولی بسیار شیرین و عذب است و برخوردار از قواعد جالب دستوری. در رسم الخط زبان چکی حروف و علاماتی را میبینیم، که در زبانهای دیگر اروپائی سراغ نمیشوند. و چه بسا حروف و علامات خاص زبان چکی دیده میشوند، که مستقیماً در "الفبای فونتیک" اقتباس گردیده اند.... Václav Havel یک نام بسیار آشنا ست و کسی نیست از اهل خبرت، که این نام را نشنیده باشد. اینک، که گپ بر سر تلفظ درست این نام است، نکاتی را در زمینۀ رسم الخط این زبان تقدیم میکنم: ــ حرف [V] در زبان چکی ممثل هجائی ست، که در زبان انگریزی نیز معمول است؛ یعنی حرف [V] هم در چکی و هم در انگریزی عین هجاء را افاده میکند؛ برعکس زبان المانی، که از حرف [V] هجائی را میگیرند، که بر حرف [ّF] مترتب است. در زبانهای "دری" و "پشتو" این هجاء را نداریم و آن را در زبان مکتوب؛ یعنی حین تحریر معمولاً با "واو" افاده میکنیم. این امر البته در زبان شفاهی و در هنگام محاوره هیچ مشکلی ندارد، چون در زمینه همان "تلفظ انگریزی" را معمول میداریم. در زبان "فارسی امروز ایران"، که اینک حرف [و] را عیناً به مانند [V] زبانهای انگریزی و چکی تلفظ میکنند، کار این تلفظ ساده تر شده است. ــ علامت زبر بالای [a]؛ یعنی [á] چیزی نظیر[آ] در زبانهای ماست ــ حرف[C] در زبان چکی ــ برخلاف بسا زبانهای دیگر فرنگی ــ ممثل هجای [ت + س] است، یعنی؛ عیناً به مانند حرف [څ] در زبان پښتو. با این پیشکش میبینیم، که اسم خاص Václav Havel را ــ یا باید به شکل "واتسلَو هاول" ــ و یا به صورت "واڅلَو هاول" باید نوشت. والسلام
|
|
| دوکتور محمد اکبر یوسفی | 31.03.2026 | آلمان | |
جناب محترم احمد آریا!
نخست سلام و احترام تقدیم می دارم. مقالهٔ اخیر شما برایم جالب و اموزنده بود. مفاهیمی که شما در متن فهما و روان یکی به از زبان های وطن ما بکار برده اید متفاوت از بسیاری از متون نویسندگان، مغنی معادل مفاهیم شما بدون سرگردانی در زبان های دیگر می یابم. درینجا درسن پیری فقط در باره سه مفهوم درک و اخساس فعلی خود را بیان می دارم. در برابر وقایع تأزیخی موضع «نیوترال» اتخاذ می کنم. همان فرمودهٔ «وایسزیکر» به باورمندی ام افزوده است که می گفته است: «تأزیخ برای ما خیلی مهم است، اما ما در گذشته زندگی نمی کنیم.» نقطهٔ دیگر «افتخارات« و «بدنامی هاست» وقتی در آنزمان گذشته که از «افتحارات» و یا ملامتی ها حرف زده می شود وخو در آنوقت زنده گی نکرده ام، هیچگاه از دیگران نه تقلید خواهم کرد و نه هم به اعمال بد دیگران که دخیل نبوده باشم، هیچگاه تحت تأ تیز هیچ کسی قرار نخواهم گرفت. سوم مفهوم «ملت» و ملت گرائی درین دو «سایت» دو بار بنابه خواهش مرحوم ولی احمد نوری، سلسله مقالات یکبار بیش از ۴۹ شماره و بار دیگر ۴۱ شماره حاصل مطالعات بوده است که نشر شد. در حال حاضر عنوان دز بخش کتب و رسالات در فهرست موحود است، اما متن وجود. ندارد. من منابع زیادی را مطالعه کرذه ام، می دانم که از چه زمان اختراع شده است. من نمی خواهم و نمی توانم دنباله رو دیگران باشم درینجا باز نقل قول «هنا آرینت» را تکرار می کنم که می گفته است: «هیچ تفکر خطرناک نیستفکر کردن خطرناک است.» با احترام. یوسفی.
|
|
| صحرائی | 30.03.2026 | آلمان | |
جناب داکتر نوراحمد خالدی سلام تقدیم می دارم!
این زبان "وحی" و "علمی" را که معرفی کرده اید، در چند ماه و یا سال آموخته شده می تواند. کدام علم ها را با این زبان می توان آموخت که به دیگر زبانها ممکن نیست.. به چه اندازه باید انسان این زبان را آموخته باشد تا علم های تحت انحصار آنرا فرا گرفته بتواند که به زبان های دیگر ممکن نباشد. مهمتر اینست که به چه پیمانه باید انسان عربی بفهمد تا مستحق شود که "وحی" بطور منظم به آدرس او بیاید. اگر علم را که به عربی می آموزند، به زبان دیگر آموخته شود، خطر تکفیر متصور است و یا نه؟ سوال دیگر کدام صورت تحریر این کلمات عربیدرست است و معانی هر دو کلمه را توضیح دهند. "ضرب العجل" و "ضرب الاجل". جنگ عجله و جنگ پلان شده چه فرق دارد. یک خراسانی هم عربی می تواند بیاموزد؟ شما با آنها ممانعت وقیودات دارید یا نه؟ ممکن موافقت شما برای آموزش زبان عربی ضرورت شود. با احترام. صحرائی.
|
|
| Hazarzbek Tajiashtun | 29.03.2026 | USA | |
عبدالباری جهانی,
" ......چطور میتوان از مردم بیسواد و بې سرپرست و بې رهبر انتظارجنبش اجتماعی و سیاسی را داشته باشیم. و یا جنبش ها و تحولات سیاسی و اجتماعی صد و صدها سال قبل این خطه را مربوط و منوط به اراده مردم بدانیم. ...... اګرخواستید بحیث سوالهای یک هموطن تان به ارایه جواب بپردازید....... "
بسیار عالی بهتر از این نمیشود گفت. مردم که مراودات اجتماعی و مسیر جمعی زندگی ان ها عمدتا محض با صدور فرمان, شوییست, تعویظ, مریدیت و مهمتر از همه در اتباط به نهادینه سازی سلسله مراتب برتری اجتماعی و ذاتی - حضرت/ پیر/ اغا صاحب - مدیریت و منسجم گردد, قبلا مطیع شده اند. مردم ذهنا مطیع شده را دیگران به اسانی میتوانند به مسیر دل خواه سیاسی جهت دهند.
|
|
| Hazarzbek Tajiashtun | 28.03.2026 | USA | |
دوکتور نوراحمد خالدی
" به سلسله افشای اغلاط مشهور تاریخی.......نوروز باستانی ارتباطی به فارس و سرزمین ایران امروزی ندارد....... "
تمام جهان به شمول یونوسکو و مطبوعات نوروز را به فارسها ارتباط می دهند ولی تاریخ نویس جدید دوکتور نور احمد خالدی انرا سرتنبه رد می نماید. این تاپک نوشته ایشان به این میماند که گفته شود تمدن غرب به امریکا هیچ ارتباط ندارد در حالی که هم اکنون تمدن غرب از مرکزیت سرزمین امریکا پخش می گردد
. خدمت باید عرض نمود که تمدن, تاریخ, رسم و رواج, زبان گویش و غیره از اقوام وحتی ندرتا از یک خانواده منشه گرفته است. همان طوری که نمی توان زبان ها پشتو, انگلیسی و المانی را از پشتون ها, انگلیس ها و جرمن ها گرفت به همان ترتیب نمی توان زبان فارسی و منشا نوروز را از فارسها - بدون در نظر داشت این که ان ها در ان وقت در بلخ, فارس و یا اسیا مرکزی زندگی داشتند - جدا ساخت.
این یک مفهوم قبول شده در جهان است که ایران هنوز هم بقایا از بزرگترین امپراطوری فارس باستان می باشد - ولی داکتر خالدی غرق در احساسات شخصی خویش ارتباط زبان فارسی و نوروز را به انها رواداری ندارد!
|
|
| محمد داؤد مومند | 27.03.2026 | متحده ایالات | |
پیاوړو لیکوالو یوسفی صاحب او جهانی صاحب!
د معمول په توګه لمړی خپل سلامونه او نیک تمنیات ستاسی خدمت ته وړاندی کوم
زه خورا معذرت غواړم چی زما معروضه او لنډه تبصره، ستاسی عزیزانو د تبصرو په اړه چی د مارچ د میاشت په یویښتم تاریخ می ولیکله، د کوم تخنیکی مشکل او معاذیرو له امله د خپریدو نه پاتی شوه، هیله ده په بی ادبۍ تلقی نشی، له همدی امله دا څو کرښی ستاسی خدمت ته یو ځل بیا وړاندی کوم.
د یوسفی صاحب د حسن نظر نه مننه کوم.
د جهانی صاحب د تبصری سره څه ستونزه لرم.
خو زه نه غواړم چی بیا په دی مورد کی خبره مناطقی او کنګاش ته ورسوم، ځینی وخت داسی مناطقی، د سوء تفاهم او زړه بداوۍ موجب ګرزی او په اصطلاح د ټوکی نه پټاکه جوړیږی.
زما په اند د ستر داهی او لارښود خوشحال بابا وینا د جرګی د اهمیت او په پښتنی ټولنه کی د هغی تاریخ جوړونکی اغیزمنتوب، د مذهبی نص په موازاتو کی د اهمیت وړ بلل کیږی چی هيڅ منکر پری اعتراض کولای نشی.
بی جرګی نه به کار په لاس وانخلی
که خبر شی د جرګی په برکت
زه په خپل نوبت ستاسی دواړو محترمانو د توجه نه مننه کوم
د پسرلی ګیډۍ ګلونه مو پر مخ
|
|
| صحرائی | 27.03.2026 | کلیفورنیا | |
تقسیم نیم قارۀ هند به تأریخ ۱۴ و ۱۵ آگست ۱۹۴۷م صورت پذیرفته است، زمانی که هند و پاکستان استقلال آنها را حاصل نمودند. تقسیم بنابر اختلافات مذهبی و ایتنی، بخصوص بین هندوها و مسلمانان انجام یافت است.. درینجا «نظریهٔ دو ملت» مطرح نبوده است. در دورهٔ استعمار پیروان هر دو دین در مناطق مختلف زنده گی می کرده اند. وقتی اگر از اصطلاح «ملت» کار گرفته می شود، باید گروپ مطروحه یک ریشهٔ نژادی یا یک منشاء تولدی را نشان دهد. اما گروپ ایتنی ریشهٔ واحد نمی داشته باشد. بناءَ بر اساس آن فرضیهٔ نا درست تحلیلی که صورت گرفته است غیر علمی است. نه پاکستان و نه هندوستان «ملت» واحد اند، بلکه دارای اداره های دولتی اند...با احترام صحرائی.
|
|
| Hazarzbek Tajiashtun | 27.03.2026 | USA | |
معما روز و روزگار: ترند واقعات, جزئیات عملکرد و کاروایی ها عمده چند دهه اخیر به ما اموخت که پشتون ها و فارسها را نمیتوان فقط با نیرو قوا نظامی از بیرون سرحدات افغانستان و ایران دیر تحت انقیاد در اورده مطیع ساخت. هم چنان تجربه عینی به ما اموخت که دو گروه نام برده شده اغلبا در تخیل جمعی که عملکرد و طرز تفکر ان روی واقعیت استوار نیست طوری رنج می برند که به اسانی جمعا گروهی مسیر داده میشوند- مطیع ذهنی می گردند.
اقوام دیگر, مثلا تاجک, ترکمن. ازبک, کرد و اذری در این دو کشور را کمتر میتوان ذهنی ان هم جمعی مسیر داد که پیشرفت و طرز دید این گروها قومی را در بود مرکزیت کشورها مختلف اسیا میانه هم جوار میتوان به چشم سر دید. چرا چنین فرقی? از دید این طرف پشتون ها و فارس ها در افغانستان و ایران در مسحوریت ومجزوبیت ذهنی القاح شده طوری قرار داده شده اند که یک گروهی خاص سومی در در رول برتران-ذاتی/ راسیسم به اساس ولادت عمدتا بی ثبوت در اجتماع نهادینه گردیده, این دو قوم عمده را جمعا مسیر به عقب می دهد. در کشور اولی هر سید موسی یی, در هر کنج و کنار پیر, حضرت مرشد و زیارت میگردند و در کشور دومی خود شان در قدرت سیاسی علنی مقدس گردیده جامعه را رمه وار جهت میدهند.
|
|
| دوکتور غروال | 27.03.2026 | ویانا |  |
په تکرار سره ویل کیږی او باید دا تکرار راتلوونکی وخت کښی هم صورت ومومی چی د افغان ملت د بد بختی شروع د خرڅ شوو کمونیستانو له خوا صورت موندلۍ دی او دا بدبختی تراوسه دوام لری دی ملی خائینو قاتلو کمونیستانو نه یوازی په خپله بلکه ددی کمونیستانو په کومک خپل بادار د هغه وخت شوروی د افغان ملت د عام قتل لپاره افغانستان ته راؤست او دی خرڅ شوو کمونیستانو په واسطه پنجابی چټلستان او اخوندی ایران ته د مستقیمو مداخلو اوهم ددوی له خوا تربیه شوو غلامانو تربیی ته ئی د افغان ملت تباهی لپاره زمینه برابره کړه د افغانستان په ځلانده تاریخ کښی پنجابی چټلستان او اخوندی ایران د افغانستان پر خاوره د تجاوز جرآت نه درلود او اوس د خوګ بی سواده جاهل ترمپک په تشویق د افغانستان په غیرتی ملت هوائی حملی شروع کړی دی دا چی د پنجابی چټلستان تربیه شوو چړیانو له خوا د پنجابی چټلستان په امر د پښتنو په سیمو کښی سلاح ګانی ټولیشوی دی نو داولسونه د پنجابی چټلستان وحشیانه حملو ته د پنجابی چټلستان چړیانو له خوا د نښانو شکل غوره کړۍ دی !!! د پنجابی چټلستان زیاتره عسکری قوماندانان پنجابی تربیه شوی تش په نام پښتانه دی یعنی ( د افریدیو ، مومندو ، شنوارو او لغمانیو طائيفو څخه دی ) په افغانستان او خارج کښی باید ټول افریدی ، مومند ، شنواری او لغمانیان په افغان اواز سره د خپلو هغی خوا قومونو باندی غږ وکړی چی ځانونه د پنجابی چټلستان غلامی څخه خلاص کړی او د غیرتی پښتین په شان د استقلال چیغه پورته کړی !!!!!
|
|
| عبدالباری جهانی | 23.03.2026 | ایالات متحده | |
ناظمین و اندرکاران آریانا افغانستان سلام. بخدا سوګند که شما بلا میکیند. چند سطری را خدمت تان به روز یکشنبه میفرستیم و شما تا روز سه شنبه معطل میکنید. با احترام.
|
|
| دوکتور محمد اکبر یوسفی | 23.03.2026 | آلمان | |
جناب Hazarzbek Tajiashtun!
با طرفی چون شما صحبت کردن ضرر احساس می شود. زیرا آول برای نحانب معلوم نیست، شما که خود تان هستید. هم چنان مانند من، گوشت و پوست و قلب و شش دارید یا نه؟ خسته می شوید یا نه؟ در ابتکارات خود ر همه ساحات صلاحیت دارید که تغییر در مروجات بیاورید، بدون اینکه تغییر را به دیگران قبلاً اعلان کرده باشید؟خیلی محتمل است که شما محصول "هوش مصنوعی" باشید و موجود خسته نا شده از هر "گپ" "گپ" بسازید. من متخصص زبان نیستم. آنچه از زبان آموخته ام باید در تحریر کلمه هم آنرا مراعات کنم. زیرا هر مفهوم را با یک کلمه منسوب ساخته اند. بعبارت دیگر مفهوم اختصاص یافته است, باید همانطور بنویسید که خواننده معنی آنرا به کدام زبان دیگر هم یافته بتواند. با احترام و خدا حافظ.. یوسفی |
|
|
| احمد آریا | 22.03.2026 | امریکا | |
جناب محترم دکتور محمد اکبر یوسفی صاحب،
با عرض سلام و احترام،
از پیام پرمحتوا، همدلی صمیمانه و نگاه مسئولانه تان نسبت به وضعیت کشور، عمیقاً سپاسگزارم. ابراز همراهی شما در مبارزه علیه تبعیض و بیعدالتی، برایم مایه دلگرمی و امید است. همانگونه که اشاره فرمودید، مسئله تنها در نام ها و عناوین خلاصه نمی شود، بلکه آنچه اهمیت دارد، مشی، عملکرد و پیامدهای انسانی آن است. نگرانی های شما در مورد وضعیت جاری و رنج مردم، کاملاً قابل درک و قابل تأمل است. قدردان حمایت و همصدایی شما هستم و باور دارم که تداوم این گفتگوها و همبستگی ها می تواند گامی هرچند کوچک در جهت آگاهی و مسئولیتپذیری بیشتر باشد. با حرمت و ارادت،
احمد آریا
|
|
| دوکتور محمد اکبر یوسفی | 22.03.2026 | آلمان | |
ګران مومند صاحب سلام! هغه څه چی ستاسو، په لیکنه کښی د «جرګه او لویه جرګه» تر سرلیک لاندی لیکل سوی، ماته یوه ډیره په زړه پوری باورمندی را ژوندی کړه، چی هغه خارجی منابع چی ما لوستی وه٫ زموږ د ځینیو وطنوالو د نظریو په مقایسه حقیقت ته نږدی ده. او څه چی تاسی د پښتو د عنعنوی جرګو په باب لیکلی سخت ملاتړ یم، چی دا جرګی په پښتنو کی د دولت د جوړیدو د مخه صورت موندل. د «جنرال احمد خان د ابدالی محمد زمان خان زوی» چی د «سدوزو په «ټبر» کی دا کورنی د «خانخیل» شهرت درلود د تأریخی د خاصو شرایطو سره سم فقط دی په خپله د خبلی پادشاهی «بنسټ» ایښودونګی دی. داسی نده لکه ځنګه چی ځینی خپل «تخیلونه» دوړوی او وایی چی ګواکی « جرګه» جوړه سوه او دی یی د *پاچا* په توګه و ټاکه. نه خیر، بلکه هغه مستنده منبع وایی جی دی (کله چی دی د نادر افشار د ایرانی امپراتور د وژل کید و خبر واورید چی د هغه د ګار د آمر له خوا تر سره سوی)د خپل لس تر دولس زرو مسلح سپرلیو سره قندار ته ورسید، نو د قامونو مشران او پدی وطن کی نور مخور، نه یواځی پښتانه را وغوښتل او ځان یی د دی خاوری د «پاچا» په توګه اعلان کړ. هغه افراد چی ادعا کوی چی ګواکی د ده «پاچاهی» د «قبیلو کنفیدراسیون» وه، د هغو خیانتونو او احماقتونو قیصی په لړ کښی شمیرل کیږی لکه څنګه چی وروسته د پاچاهی به دورو کی د «لویی جرګی» تر نامه لاندی سوء استفادی سوی. د «حل او عقد شورا» چا جوړه کړه؟ او د تنظیمونو د داخلی جنګ څخه وروسته د خارجی قواوو تر سیوری لاندی،بیا چا د لویی جرګی څخه ګټه واخستله. ګران مومند صاحب! دا مهمه نده چی جرکه د کومی ژبی لمړنی کلمه ده، داسی جرګی د یونانیانو په تأریخ کی هم صورت موندلی. به درناوی. یوسفی د جرمنی څخه. |
|
| عبدالباری جهانی | 22.03.2026 | ایالات متحده | |
ګران او محترم مومند صاحب سلامونه اواحترامات مي ومنی. لومړی خو که پښتو ژبي ته کومه کلمه له بلي ژبي څخه ننوتلې وي دا کوم عیب نه دی او دا د پښتو ژبي سپکوالی نه دی بلکه هره ژبه له بلي ژبي څخه کلمات اخلي په تېره بیا چي یو قوم د بل قوم تر ولکې یا اغېز لاندي راسي. تاسي ته معلومه ده چي مغولو پر دې سیمه باندي تر څلور سوو کالو زیات حکومتونه کړي دي. له چنګېز څخه تر غازان خان، ګوډ تیمور، بابر او تر اورنګزیب پوري. له بلي خوا تاسي دوو قومي جرګو ته چي یوه د ایپی فقیر او بله د منظور پښتین قومي جرګه وه اشاره کړې ده او ومو لیدل چي دواړو جرګو کومه نتیجه ورنه کړه. د لوی احمدشاه بابا جرګه ځکه بریالۍ سوه چي له احمدشاه بابا سره تقریباً ۵۰۰۰ زره منظم پوځیان ورسره وه او لا یې د هند او شاوخوا سیمي څلور کلن مالیات، چي نادر افشار ته یې وړل، هم د احمدشاه بابا لاسته ورغلل. له هیڅ قومي مشر سره دا توان موجود نه وو چي د لوی احمدشاه بابا د پاچا کېدلو مخه ونیسی. ګرانه منومند صاحب. طالبان، په اصولو کي، لویه قامي جرګه مني؟ یقین دی چي نه یې مني. چي هغوی لویه جرګه نه مني نو دا لویه جرګه خو به نور افغانان را بولي. چیري به یې را بولي او اغېز به یې څه وي. طبیعي خبره ده چي هیڅ. له بلي خوا سیستاني صاحب له داسي چا څخه د اضطراري لويی جرګې غوښتنه کړې او د پاکستان پر ضد یې د ملي پاڅون غوښاته کړې وه چي هغوی په کابل کي د څه باندي ۴۰۰ یې ګناه افغانانو له قتلېدلو څخه وروسته نه یوازي پاکستان ته هیڅ ونهویل بلکه داخله وزیر سراج الدین حقاني پاکستان ته ورور هیواد ووایه او ویې ویل چي طالبان له پاکستان سره د انتقام جذبات نه پالي. محترم مومند صاحب. ما د لویی جرګې په باره کي خپل نظر لیکلی دی. او هیڅ وخت به ونه وایم او نه هم د دې ادعا صلاحیت لرم چي ګوندي زما خبري یا نظر به حتماً به صحیح وي. ستاسی څخه نړۍ مننه. |
|
| پامیر | 22.03.2026 | کابل |  |
داسې ښکاري چې ښاغلی جهاني په تدریجي ډول د فطرت ناشناس ضد ملي لاره تعقیبوي. د لویې جرګې په اړه د ښاغلي داود مومند مستند لیکنه د تایید وړ دی.
|
|
| احمد آریا | 22.03.2026 | امریکا | |
پاچا، قصه گوی کرایه ای! یقین دارم این اسم تقلبی را یا برای روایت تقلبی خودت انتخاب کرده ای، یا برای پنهان کردن هویت طالبانی ات، یا هر دو. مشکل تو فقط دروغ گفتن نیست؛ مشکل این است که با اطمینان کامل مینویسی و هرچه بیشتر بنویسی، بیشتر خودت را رسوا میکنی. تاریخ را نمی شود با اسم جعلی و روایت گزینشی بازنویسی کرد. هر چرندی هم که مینویسی، نه تنها فاصله ات از واقعیت و اخلاق را نشان میدهد، بلکه عطر تند همان تعصب آشنا را به همراه دارد. فقط برای اینکه شرمنده شوی: ۱. بنلادن در ۱۹۹۶ از سودان به افغانستان برگشت و طالبان او را پناه دادند، نه برهان الدین ربانی. ۲. خروج اول او از افغانستان به اوایل دهه ۹۰ بازمی گردد (۱۹۹۱–۱۹۹۲)، وقتی افغانستان دیگر برایش امن نبود و او به سودان رفت. اما فشارهای بین المللی و تحریم ها علیه دولت سودان عرصه فعالیت های او را تنگ کرد و در ۱۹۹۶ دوباره به افغانستان برگشت. ۳. بعد هم در ۲۰۰۱ و پس از حادثه ۱۱ سپتمبر در نیویارک و واشنگتن و حمله ناتو به افغانستان، او به همراه ملاعمر و «اندیوالان» مجبور به فرار شد. پایان او در « ایبٹ آباد» شهری در ایالت خیبر پښتونخوا/پنجاب سابق، پاکستان در جوار یک قرارگاه نظامی پاکستان اتفاق افتاد. پس از این، اگر باز هم قصد داری چنین دروغ بزرگ و بی اساس بسازی، حداقل سواد و ادبیاتت را چنان بالا ببر که حتی خودت هم شناخته نشوی.
|
|
| Hazarzbek Tajiashtun | 22.03.2026 | USA | |
بلی دوکتور یوسفی صاحب. اغلبا پاکسازی حروف تکرا ری و اضافی هم صدا در الفبا زبان, جملات و مفهوم ر ا در ان زبان بهتر, روانتر و ساده ترمی سازد. مثلا زبان فارسی/دری ضرورت به نگهداشت همه حروف هم صدا [مثل/مسل/مصل] ث س و ص; ت و ط; ح و ه; ز, ذ, ظ و ض, ندارد. در غیر ان همان طوری که یاد اوری نمودید, ادم کته و سوته مانند من "مطرح" را "مطره" می نویسد که این خجالت را نمیتوانم سفید پاک بشویم!
|
|
| دوکتور محمد اکبر یوسفی | 22.03.2026 | آلمان | |
جناب محترم احمد آریا سلام بر شما!
بازی تیاترمانندی را که شما علیه افغانستان از جانب پاکستان تحلیل نموده اید و نگرانی خود تانرا بیان داشته اید، در نگرانی تنها نستید. خاصتاً در مبارزه علیه «راسیزم« تا زنده باشم، شما را تنها نخواهم گذاشت. «مخالفت» با «طالب« بدین سبب نیست که جرا طالب است. بلکه حرف بر سر مشی سیاسی است. علاو از اینکه عملکرد آنزا در این مدت تسخیر با تنفر و بد گمانی دید. باید دقت نمود که این همه اعمال هر دو طرف هم خارج از امکان نیست که همه کردار ها به نفع حاکمیت طالب رخ داده و رخ می دهد. "اخراج کتلوی مهاجرین و بخصوص بمباردمان شفاخانه و قتل معتادین شباهت با همان کشتار معلولین و معتادین در حاکمیت نازی های آلمان در جنگ دوم جهانی نشان می دهد. بدین ترتیب باید تقلیل مصارف پولی حکومت دست نشانده را هم در نظرداشته بوده باشند. اینست انسانیت. با احترام.یوسفی از آلمان.
|
|
| احمد آریا | 22.03.2026 | امریکا | |
محترم جهانی صاحب، با عرض سلام و ادای حرمت،
از لطف و التفات شما نسبت به نوشتهٔ اینجانب، صمیمانه سپاسگزارم. خرسندم که برداشت و تحلیل بنده مورد توجه شما قرار گرفته است. چنانکه بهدرستی تذکر داده اید، طرح این موضوع از زاویه ای متفاوت می تواند به مثابهٔ هشداری جدی برای هموطنان ما تلقی گردد.
با شما کاملآ همنظر هستم که شایسته است سائر نویسندگان و اهل قلم نیز به این مسئلهٔ مهم از همین منظر بپردازند و با نگارش مطالب روشنگرانه، در ارتقای سطح آگاهی عمومی بکوشند. بی تردید، در اوضاع کنونی، مسئولیت روشنگری و بیدارسازی افکار عامه بیش از هر زمان دیگری بر دوش اهل قلم سنگینی می کند.
همچنین، با اغتنام فرصت، نگارش مقالهٔ اخیرتان را— که در آن تأکید نموده اید «لویهجرگه» نه تنها به تنهایی راه حل معجزه آسایی برای بحران کنونی نیست، بلکه طرح چنین انتظاری از ساختاری که به رای مردم اعتقاد ندارد و خود در شکل گیری و تداوم بحران نقش داشته، مصداقی از خودفریبی است— صمیمانه تبریک عرض می نمایم. با احترام احمد آریا
|
|
| عبدالباری جهانی | 21.03.2026 | ایالات متحده | |
محترم احمد آریا سلام و احترامات. مضمون شما را که تحت عنوان افغانستان تیاتر بازیګران سیاسی و قدرت های خارجی را خواندم. زنده باشید. از زاویه بالکل جدید موضوع را تشریح نموده اید که حیثیت زنګ خطر دارد. خدا کند سایر نویسنده ها متوجه این زنګ خطر شده باشند و مانند شما در زمینه از همین زاویه جدید که خطر طرح پاکستان بزرګ عوض افغانستان بزرګ است مضامینی را به رشته تحریر بکشند تا افغانهای ما که هنوز هم به عقیده تعامل با طالبان هستند متوجه این زنګ خطر ګردند. شما زنده باشید. با احترام
|
|
| پاچا | 21.03.2026 | کلیفورنیا-امریکا | |
آنهایی که شب و روز قلم می زنند تا طالبان را سفید کنند!!!
درویبسایت اریانا افغانستان یک شخص که شخص ګفتن برایش توهین به شخصیت است تحت عنوان " آنهایی که شب و روز قلم می زنند تا طالبان را سفید کنند ... "نګاشته است ونیز ګفته " انتقادات من سراسر مستقلانه است ". ایکاش این ادمک به معنی مستقلانه فهمیده و به حقیقت پیوسته باشد، هرچیزی را که نوشته کرده ممکن به زعم خودش درست باشد ولی بنظر اینجانب و دیګران مملو ازتفرقه وطفره رفتن از حقایق بیش نیست.
توادمک **** فاقد معلومات تاریخی نمیدانی که اسامه بن لادن در زمان کدام حکومت توسط امریکا ازسوډان به افغانستان اورده شده بود؟ برای معلومات واګاهی تو باید ګفته شود که بن لادن زمانیکه به اصطلاح شما استاد برهان الدین ( بحران الدین) ربانی مکار، محیل، تجزیه طلب و متعصب پاچای ارګ، شهر نو و خیرخانه بود در مقابل یک معامله که جمعیت اسلامی در بدل قبولی بن لادن از طرف امریکا صاحب میلیونها دالرشد صورت ګرفته بود.
امریکا بن لادن را برای یک هدف و منظورخاص به افغانستان انتقال داده بود که این هدف مشترکا توسط سی آی ای امریکا وسازمان جاسوسی اسراییل سازماندهی وطرح ریزی شده بود. چون تو*** فاقد معلومات تاریخی و بی خبراز تاکتیکهای خصمانه سیاسی، ستراتیژیکی، اقتصادی امریکا، اسراییل وجهان غرب استی، لذا حقایق پشت پرده جهان غرب، امریکا و اسراییل را از من به چشمهای کور وګوشهای کر به غور ودقت بشنو.
امریکا، اسراییل، انګلستان خلاصه جهان غرب که دشمنان درجه یک اسلام ومسلمانان استند، بن لادن را برای بدنامی اسلام تحت تربیه ګرفته بود تا تراژیدی یازده سپتمبر سال ۲۰۰۱ بعمل اورده شود، این خونخواران وخون اشامان توسط این عمل شنیع و غیر انسانی که سبب هزارها مردم بیګناه نه تنها در امریکا شد بلکه سبب میلیونها مردم در افغانستان، عراق، لیبیا، غزه فلسطین، سوریه و فعلا در ایران جریان دارد صورت ګرفت که به این کار ناروا، غیر انسانی و غیربشری امریکا واسراییل به اهداف و ارزوی دیرینه خود مؤفق و کامیاب شدند و جهان اسلام را در برابرجهانیان خصوصا غرب وتمام عیسویان برای ابد بدنام ومنفور ساخت.
تو *** که از ګفتار ونوشته تو فهمیده میشود یک*** نیستی، اینک حقایق را بشما کویلابیان اولاد شینګری وجاسوس اجانب یکا یک اشکار میسازم. ملی خاین مسعود پنجشیری بی مسلک وجاسوس سه قرارداد تجزیه افغانستان را به شمال وجنوب به جنرال ګروموف اتحاد شوروی سابق در خینجان، جبل السراج و پنجشیر امضا کرده بود، متن این قرارداد ها در مطبوعات جهان به نشر سپرده شده که انکار ناپزیر است. از جانب دیګر وقتیکه خاین ومکار ربانی برای دست بوسی ولادمیرپوتین به روسیه سفر کرد،یک ژورنالیست از ربانی درمورد غرامات جنګی از روسیه که مرتکب جنایات و خسارات علیه مردم افغانستان شده است نظر پرسید، ربانی با چشمان افګنده و حقیرانه به سوال ژورنالیست ګفت " اتحاد شوروی سابق از بین رفته لذا ادعای غرامات جنګ مورد بحث نیست ". اما به یاد باید داشته باشیم که روسیه جانشنین اتحاد شوروی سابق است وهمرایش باید محاسبه شود.
زاویه ای دیګر خیانت ملی بحران الدین ربانی در برابر ملت افغانستان، وقتیکه ربانی رییس جمهور بی واک وبی قدرت در ارګ بود توسط نواز شریف صدر اعظم پاکستان به اسلام اباد اظهار شد، درحین مذاکرات، ربانی با نواز شریف که همیشه از پس فطرتی ربانی نمایدګی میکرد با چشمهای همیشه پاین و به زمین دوخته اوامر نوز شریف را ګوش به فرمان بود که البته این خصلت خجولی وفروما یګی از طفولیت ربانی مکار و غدار بود. به آمر نواز شریف، برهان الدین ربانی تمام اسلحه های جنګی مانند تانکها اسلحه های ثقیله و خفیفه و طیارات جنګی را به نواز شریف صدراعظم پاکستان بخشید، اما نواز شریف هم در مقابل خیانت ملی ربانی جوانی کرد و به میلیونها دالر را به حساب ربانی در بانکهای خارج انتقال داد که ربانی از این نوازش نواز شریف بسیار خوش شد.
همچنان این ادمک *** نیز نوشته است " اگر اجاره ای نیستند، پس چه نام دیگری می توان روی آنها گذاشت؟" پرسان، اقای محترم درمورد اجاره ای برایت نوشته میشود، ایا حکومت یا دولت افغانستان تقریباْ برای بیست سال توسط ناتو و امریکا به اجاره ګرفته نشده بود که شورای رزال که در ان سهم عمده پنجشیریان داشت وبه کمک و جاسوسی این وطنفروشان امریکا مهلک ترین وسایل جنګی را علیه مردم بیګناه در نقاط مختلف افغانستان استعمال کرد که سبب مرګ ومیر هزارها مردم بیګناه شد و بدتر از همه امریکا مادربمبها را بکار برد وانهم در مناطق پشتون نشین. به یاد باید داشته باشید که صفحات وولایات شمالی افغانستان از تجاوز اتحاد شوروی سابق ګرفته تا تجاوز امریکا و ناتو همیشه ارام و اسوده بود اما ولایات شرقی و جنوب شرقی افغانستان همیشه زیر بمباردمان بود. در اصل در کنفرانس بن – جرمنی که همه اشتراک کننده ان ازعلاقه داری پنجشیر بودند خاک افغانستان را به امریکا به اجاره داد و امریکا هر فجایع که از دست شان میشد به کمک وهمکاری ارازیل وطنفروش وجاسوسان پنجشیری انجام داد.
از جانب دیګر اګر به یک ویدیو جنرال حمیدګل که به یک خانم ژورنالیست صورت ګرفته متوجه شوید، جنرال حمید ګل ګفت که من همیشه میهمان مسعود پنجشیری در ارګ و پنجشیر میبودم. همچنان وقتیکه ربانی وطنفروش بالای ارګ، شهرنو و خیرخانه حکمروای میکرد از جنرال حمید ګل خواست که به حیث مشاور نظامی به ما کمک کنید.
جناب محترم هیچوخت در حالت احساسات بیجا بی خلطه یا خریطه فایر نکن، حقایق رادرک کن و بعدا در مورد ان اظهار نظر کن، میدانم که در صحنه سیاست که به شان تو برابر نیست لذا قضاوت بیجا نکن، البته این یک نصیحت برادرانه است، خدا کند که فهمیده باشید. انستاین ګفته که هر عنصر یک فارمول دارد اما سیاست هیچ فارمول ندارد یعنی پالیسی و سیاست همیشه در حال نوسان وتغییر است. موضوع را کشاله دار نمیسازم، چرا که اګر در هر مورد نوشته کنم بسیار جای خواهد ګرفت وبرای خوانندګان خسته کن تمام خواهد شد.
حرمت
پاچا |
|
| احمد آریا | 21.03.2026 | امریکا | |
کسی که هر روز مقابل آینه ای شکسته می نشیند و جز تصویر معیوب خودش چیزی نمی بیند، کسی که نژادپرستی را هر صبح مثل چای با نان می بلعد و روزش را با فحاشی— که آیینه تمام نمای سطح فرهنگی و خاستگاه اجتماعی اش است—آغاز می کند، بیش از آنکه دغدغه فهم مفاهیم را داشته باشد، مشغول خاراندن عقده های چرکین درونی خویش است. طبیعی است از درک مفاهیم ذیل که شامل آن نقد بود عاجز است. «در ادبیات علمی روابط بین الملل، اصطلاح «تجاوز» به اقدام نظامی گسترده، رسمی و سازمانیافته یک دولت علیه دولت دیگر اطلاق می شود؛ مفهومی با پیامد های حقوقی روشن در چارچوب منشور سازمان ملل متحد. اما آنچه اکنون میان پاکستان و طالبان جریان دارد، چیزی جز درگیری های پراکنده مرزی و تنشهای محدود در دو سوی خط دیورند نیست. تبدیل این تنش ها به «تجاوز برنامه ریزی شده» بدون ارائه حتی یک شاهد عینی، نه تحلیل جیوپولیتیک است و نه فهم سیاسی؛ بلکه تحریف عامدانه واقعیت و تکرار همان پروپاگاندای نخ نمایی است که بارها در نوشته های این قبیل افراد دیده ایم. اگر ادعای «تجاوز» پاکستان به افغانستان واقعیت داشت، شورای امنیت سازمان ملل وارد عمل می شد، رسانه های جهانی آن را در صدر اخبار می بردند و حکومت افغانستان ناگزیر از اعلام جنگ رسمی می گردید. اما واقعیت این است که مردم بیدفاع افغانستان قربانیان اصلی همین تنش های مشکوک و درگیری های هدایت شده اند؛ تنش هائی که هر دو طرف از آن برای پیشبرد اهداف خود سوءاستفاده می کنند» بیتردید، این سخنان، نقاب از چهره ستونپنجمها و اربابانشان برمیداشت؛ و احتمالاً همین حقیقت تلخ است که به مذاق این شخص خوش نیامده است. یا شاید هم زمانی که دوباره قلم به دست گرفته، هنوز اثر همان معجونهای تسکیندهنده در سرش باقی بوده است. چه بسا هم خواسته باشد با این قلمفرسایی، برای مشاور اشرف غنی قبایی از جنس تملق بدوزد. اما یقیناً تفاوت «اعلام جنگ» و «اعلام جنگ آشکار» و «تجاوز» و «درگیریهای پراکنده و فصلی» را نمیداند و هنوزهم سوزن او روی صفحه «تهاجم فرهنگی ایران» گیر کرده است. این درمانده حتی به نقل از «رسانه ای» بی نام و نشان مدعی شده که «در همان روز اول تجاوز نظامی پاکستان، ترمپ از آن استقبال کرده است»؛ ادعایی که چیزی جز دروغی آشکار نیست. واقعیت این است که ترمپ تاکنون هیچ موضعی در قبال این رویدادها نگرفته است. همه اطلاع دارند که او از زمامداران پاکستانی تمجید کرد – چیزی که بازهم نشاندهنده خوی چاپلوسانه او بود - و گفته است که در این درگیری ها (بین اسلام آباد و طالبان) دخالت نمی کند اما بنابر لزوم دید برای آنها شاید راه حل دیپلوماتیک را جستجو کند. بنابر به گزارش ۱۸ مارچ ای پی: «پاکستان و افغانستان اعلام کرده اند که پس از تشدید درگیری ها، به طور موقت آتش بس برقرار می کنند.
این آتش بس موقت به مناسبت عید فطر و با میانجیگری کشورهائی مانند عربستان سعودی، ترکیه و قطر برقرار شده و قرار است چند روز ادامه یابد. از دو روز به این سو بمباری ها باید پایان یافته باشند. اما «خواهر زاده که قبلا استاد پوهنتون کابل بود» گفته است که «بمباردمان هوایی پاکستان بر تمام نقاط و نواحی مختلف شهرکابل جریان دارد و صدا های مهیب پرتاب این بم ها شب و روز به صورت مسلسل شنیده میشود.»
و در نهایت، جای این پرسش هنوز باقی است: آیا مشاور سابق اشرف غنی و استاد برحال پوهنتون امریکای اساساً می دانست که پاکستان عضو دیوان کیفری بین المللی (آی سی سی) نیست، و آیا می دانست افرادی چون هبت الله آخندزاده و عبدالحکیم حقانی پیشتر به اتهام جنایات علیه بشریت تحت پیگرد همین نهاد قرار گرفته اند؟ یا اینکه حتی هنگام تنظیم و تسلیم شکایتنامه اش از ابتداییترین واقعیت های حقوقی جاری بی اطلاع بود؟
از وبسایت آی سی سی
|
|
| دوکتور محمد اکبر یوسفی | 21.03.2026 | آلمان | |
جناب عالیقدر و امیر ممتاز آمران با نام ترکیبی با الفبای غیر زبان افغان
Hazarzbek Tajiashtun سلام! کاش من جوان می بودم و از "کانت" بیشتر می آموختم که "آزادی" و "صلح پایدار" چگونه ممکن شده می توانست. حال از شمامی پرسم که آیا هدف تان از کلمۀ "مطره" در زبان ماست یا در کدام زبان دیگر. ما آنرا در مکتب "مطرح" خوانده و آموخته ایم. از آنجا که خدمت می کردیم به فرار مجبور شدیم. حال تابع امر شما هستیم، آمر صاحب "KI" امر کنید و اطاعت از ما. بفرمائید. یوسفی.
|
|
| Hazarzbek Tajiashtun | 20.03.2026 | USA | |
.....با اندیشه ها و برداشت های شماغرض ندارم. در تمام آلمان سفر هایم را از وسایط عامه و خرید تکت سفر انجام داده ام. مرید کدام «پیر» نیستم و اگر کسی«مرید» می شود، به من چه؟ با احترام. یوسفی از آلمان......"
محترم تاپک مورد بحث نهایت فراتر از "مرید" بودن و نبودن شما است. پس این قدر غالمغال قصه دنباله دار فیلسوفان " کانت " و غیره شما برای چی منظور است. این جاه بحث فیلسوفان نه بلکه وضع افغانستان مطره است جانیم
|
|
| محمد داؤد مومند | 20.03.2026 | متحده ایالات | |
تجاوز پاکستان برحریم خاک افغانستان! یک فارسیست ستمی و مدافع فرهنگ و تاریخ ایران درین ویب سایت وزین، تجاوزات نظامی پاکستان را کاملاً نادیده گرفته و آن را یک برخورد محلی در امتداد خط فرضی دیورند تلقی نمود. در حالیکه تجاوزات نظامی پاکستان بر ده ها مناطق درننگرهار، پکتیا و کندهار و بخصوص در کابل و شهادت صد ها نفر در یک مرکز صحی، در مطبوعات جهانی انعکاس یافته است. الیوم در یک صحبت تیلفونی با خواهر زاده ام مقیم کابل، که قبلاً استاد پوهنتون کابل بود، مطلع شدم که بمباردمان هوایی پاکستان بر تمام نقاط و نواحی مختلف شهرکابل جریان دارد و صدا های مهیب پرتاب این بم ها شب و روز به صورت مسلسل شنیده میشود، و باشندگان کابل را سخت متوحش ساخته است. وی افزود قرار اطلاعات باشندگان شهرکابل، در حدود دو هزار نفر شهید شده اند و جمع غفیری هم زخم برداشته اند. تجاوز و کشتار مردم ملکی و بخصوص پرتاب بم ها بر مراکز صحی، ولو که نظامی هم باشد در جملۀ ارتکاب جرایم جنگی به حساب میرود. طبق گزارش میدیا، در همان روز اول تجاوز نظامی پاکستان، ترمپ از آن استقبال به عمل آورد و چنین به نظر میرسد که پاکستان به حیث یک سرطان خبیثۀ نیابتی اضلاع متحده، مرتکب همچو جرایم میگردد. مخصوصاً که جنگ اضلاع متحده و اسرائیل بهترین فرصت همچو جنایات جنگی را به پاکستان داده است. شاغلی داکتر آزاد سابق مشاور داکتر اشرف غنی و فعلاً استاد در یکی از پوهنتون های اضلاع متحده، در زمینه به نهاد (آی سی سی) شکایت و احتجاج خود را علیه تجاوز جرمی پاکستان ابراز داشته است. برخی ازحلقه های وطنپرست مردم ما در اروپاه نیز به اقدامات مماثلی متوسل شده اند. طبق معلومات میدیای جهانی لندغران شورای نظاری و جمعیتی از همچو اعمال جرمی پاکستان حمایت نموده و قوله های (زنده باد پاکستان سرداده اند) قرارمعلوم حکومت پاکستان از این گروهای مفسد کولابی و فاقد شرف و وجدان ملی دعوت به عمل آورده است تا در پاکستان حضور به هم رسانند. این همان ذوات کم اصل مادر زاد اند که شعار میدهند که (ما افغان نیستیم، ما تاجیک هستیم، مملکت ما خراسان است) خاموشی و عدم تقبیح تجاوزات پاکستان برحریم خاک افغانستان، کار ذوات ستمی و ضد ملی و فقدان احساس نجابت و شرافت افغانی در وجود همچو عناصر بی خاصیت است. مرده باد استبلشمنت پنجاب
|
|
| پاچا | 18.03.2026 | کلیفورنیا-امریکا | |
پاچا
کلیفورنیا – امریکا
March17 , 2026
قبل از همه عید سعیدالفطر را به همه افغانان وطنپرست وبعدا به جهان اسلام از صمیم قلب تبریک وتهنیت میګویم.
اخطارامریکای بدمعاش و بد مست به طالبان در مورد ازادی دو جاسوس امریکای!!!
امریکا حکومت طالبان را در لست انعده ممالک که اشخاص(به اصطلاح امریکا، امریکایان ) راغیر قانونی به گروگانگیری میگیرند داخل نمود.
مارکو روبیو کیوبای الاصل امریکای، وزیر خارجۀ ایالات متحده امریکا بروز دوشنبه نهم مارچ سال ۲۰۲۶ درطی یک بیانیه از طالبان خواست تا دنیس کویل، محمود حبیبی و "همه امریکاییهایی را که ناعادلانه در افغانستان بازداشت کرده اند، همین اکنون" رها کرده و به "توقف همیشگی دپلوماسی گروگانگیری" متعهد شوند. موصوف اضافه نمود "طالبان از تاکتیکهای تروریستی، اختطاف افراد برای گرفتن غرامت یا امتیازگیری سیاسی کار میگیرند. این تاکتیکهای نفرتانگیز باید پایان یابد."
مارکو روبیو در بیانیه خود که مملو از اخطار به طالبان بود از سه اصطلاح کار ګرفت ( نا عادلانه، تاکتیکهای تروریستی واختطاف). اکنون از این امریکایان بدمعاش، بد قماش و زورآور باید پرسان شود که چرا حکومت طالبان اشخاص فوق الذکر را گرفتار کرده اند؟ جواب واضح است که برای امریکا جاسوسی میکرد وهر ان کسیکه در حال جاسوسی چه داخلی باشد و یا خارجی باید گرفتار و طبق قانون آن مملکت مجازات شوند.
در همین حال، وزارت خارجۀ ایالات متحده، در مورد اقدام بعدی حکومت امریکا پس از مشخص کردن افغانستان به عنوان "دولت حامی بازداشت ناعادلانه" به پرسش صدای امریکا پاسخ مشخص ارایه نکرد، اما در ایمیلی نگاشت که "مصوون نگهداشتن امریکاییها عمده ترین اولویت این وزارت است". متن ایمیل انگلیسی را در زیر مشاهده کنید.
On March 9, the U.S. designated Afghanistan as a State Sponsor of Wrongful Detention. The #FBI remains committed to working with our federal and international partners to return Americans who are being held captive home and bring their captors to justice. The Hostage Recovery Fusion Cell (HRFC) coordinates efforts dedicated to recovering Americans held hostage abroad and supporting the hostages and their families during and after release. We are steadfast in our determination to resolve these cases:
اکنون سوال پیدا میشود که آیا در جهان یگانه مملکت که امریکا باشد برای تمام ممالک جهان به زعم خود بدون در نظرداشت قوانین بین المللی و حقوق بشر وضع کننده قانون باشد ویا چطور؟
به تمام جهان معلوم وهویدا است که در اشغال افغانستان تمام اعضای شورای نظار اعم از محمد قسیم فهیم که بعدا توسط دونالد رمسفلد وزیر دفاع امریکا برایش در مورد وطنفروشی وجاسوسی رتبه مارشالی اعطاشد مطلق اگاهی و اشنای دارند.
اگر بتاریخ متجاوزات و تخلف ازقوانین جهانی امریکا نظراندزای شود، امریکاهمیشه از قوانین بین المللی تخلف و تجاوز کرده و هرچه که به زغم خودش برابر بود به آن متوسل شده است. مثالهای عمده ان مانویل نوریګا، رییس جمهور منتخب دولت پاناما که در سال 1989 توسط امریکا اختطاف وبرای محاکمه غیر قانونی به امریکا اورده شد بود. از جانب دیګر دراین اواخر نیکولاس مادورو رییس جمهور منتخب وینزویلا توسط قوای ظالم وقانون شکن امریکا با خانمش ګرفتار و به غرض محاکمه به شهر نیویارک اورده شد. آیا این عمل امریکا مغایر قوانین بین المللی شناخته نمیشود ویا چطور، جواب واضح است که در برابر امریکای ظالم هیچکس حق ندارد که بالای مظالم وقانون شکنی امریکا انتقاد کند.
اگر به ریاکاری امریکا و سازمان جاسوسی سی آی ای وموساد اسراییل در مورد بدنامی جهان اسلام دقیقآ نظر اندازی شود، سازمان جاسوسی موساد اسراییل یک پلان ماهرانه را طرح ریزی کرد بود که مسلمانان جهان را در نظر امریکا به حیث ترورست ودهشتگرد وانمود سازد، لذا پلان ترورستی که موساد و سی آی ای امریکا متفقآ به آن موافقت کرده بودند به راه انداخت وحملاتیکه توسط خود موساد اسراییل برای بدنامی جهان اسلام طرح ریزی شده بود بتاریخ یازده سپتمبر ۲۰۰۱ عملا براه انداخت تا مسلمانان جهان را درانظار امریکایان وکشورهای عیسوی بدنام وبه صفت تروریست ودهشت افګن معرفی کرده باشند.
سوال دیګر، وقتیکه امریکای ددمنش وبدمعاش به خود حق میدهد که به اصطلاح اشخاسیکه واقعه دلخراش یازده سپتمبر ۲۰۰۱را به راه انداخته بود بدون درنظرداشت قوانین بین المللی بازداشت وبه زندانها دربګرام، کندهار،بلخ – مزارشریف و پنجشیر وغیره زندانی میکردند بعدآ به زندانها در پولیند، اروپا و اروپای شرقی و ممالک عربی مانند قطر، متحده امارات، کویت، اردن وغیره ممالک برای بازجوی وارتباط انها به اصطلاح به القاعده انتقال وبعدا زیر شکنجهای روانی وجسمانی قرار میګرفتند، در ان زمان قانون بشری هیچ درنظر ګرفته نمیشد، هر چیزیکه قوای ظالم ومستبد امریکا میخواست بالای زندانیان که دراختیار شان بود جبرآ تطبیق میشد وزندانیان هیچ حق دفاع ازخود نداشتند. قوای مغرور و بدمست امریکا به آن هم اکتفا نکرد وبرای اذیت بیشترو مغایر تمام اصول وقوانین کرامت انسانی وحقوق بشر به صدها زندانیان را به زندان بدنام زمانه ګوانتامو انتقال داده وهرفجایع که از دستشان میشد علیه زندانیان بیرحمانه بکار برده میشد و به هیچ اعضای سازمان حقوق بشر خصوصا صلیب سرخ بین المللی (ICRC ) که مقعر ان در جنیوا- سویتزرلیند است اجازه دیدار واحوال از انها داده نمیشد. من پاچا بیش از ده سال به سازمان صلیب سرخ بین المللی چه در داخل افغانستان ویا خارج از افغانستان کار کردیم، قوانین کنوانسونهای جنیوا که عبارت از کنوانسیونهایی دریای، هوای وزمینی است تا یک حد اشنای وبلدیت دارم. عجب قوانین که تنها و تنها باید از طرف زورمندان امریکا به راه اندخته شود و قدرت دیګر حق انرا اندارد که بګوید این عمل امریکا نا قابل قبول وبر ضد تمام اصول، مقررات ، قوانین وحقوق بشر است.
این حقایق به اصطلاح مشت نمونه خروار است، خدا کند خوانندګان محترم حقایق امریکای متجاوز را درک کرده باشد.
با احترامات فایقه
پاچا
|
|
| Hazarzbek Tajiashtun | 17.03.2026 | USA | |
 تعریف و عملکرد دیگری از نوع راسیزم/ برتری ذاتی در افغانستان: این دختر جوان و هردم شهید که در هر نفس با لگد, سنگ و چوب دنده در زیارت شاه دو شمشیره که خود در هر دست با یک شمشیر کابل یان را سر میبرید - کشته شد. مرحوم فرخنده در باغ بالا, چمن حضوری, سینما اریانا و .... با چیغ زدن و تهمت ناق در ارتباط به عدم رضایت از مقدار شکرانه نقدی و جنسی از طرف مجاور زیارت, کشته نمی شد
|
|
| دوکتور غروال | 17.03.2026 | ویانا | |
دا چټل د امریکا په ډالرو او د سی آی اي ستر جاسوس خلیلزاد تر کنترول لاندی د پنجابی پاکستان له خوا تربیه شوی چړیان د پنجابی پاکستان او امریکا تر هدایت لاندی د افغان ملت تهدابی وژنی او تباهی باندی لګیا دی
ددی چټلو خیټور خرڅ شوی د روسی تربیه شوو کفارو کمونیستانو او د غلیسی امریکا او منافق اخوندی ایران له خوا دا رنګا رنګو تربیه شوو وحشیانو قاتلانو او چورکوونکیو وحشت ولیدۍ شو امید دی چی افغان غیرتی ملت
د پنجابی فریبی طالبی ساختګی لقب ورکولو باندی ژر پوه شی او دا خیټور خچنی قادیانی ږیرو پر ضد راپورته شی !!!!! ددی ورځی د هلو ځلو مثبتی نتیجی په امید !!!!
|
|
| احمد آریا | 16.03.2026 | امریکا | |
آنهایی که شب و روز قلم می زنند تا طالبان را سفید کنند و خود را به کوری زده اند تا واقعیت ها را نبینند، اگر اجاره ای نیستند، پس چه نام دیگری می توان روی آنها گذاشت؟ انتقادات من سراسر مستقلانه است و خوانندگان با دقت خواهند دید که هدف من روشن کردن واقعیتهاست. طالبان همان گروهیست که با جای دادن بن لادن و گروه تروریست او، پای «ملیتاری اندستریال کامپلکس» ایالات متحده را به افغانستان کشاند و زمینه جنگی طولانی و خونبار را در کشور فراهم کرد. در این جنگ، بیش از ۴۰۰ هزار مرد، زن و کودک کشته شدند، هزاران قصبه و خانه ویران گشت و صد مکتب سوزانده شد، و کودک به جرم درس خواندن هدف گلوله های داغ قرار گرفتند و انتحاری ها خون هزاران بیگناه را به هدف رسیدن به وصال حوران بهشتی بر زمین ریخت و نسل ها با خاطراتی تلخ و جبران ناپذیر باقی ماندند. آنچه بعد از هجوم امریکا در افغانستان رخ داد، صرفاً تصادفی نبود، بلکه در چارچوب برنامه های از پیش تعیین شده قرار داشت. باور نمی کنید؟ به اظهارات دانولد رمزفیلد، وزیر دفاع وقت ایالات متحده، در فردای حضور نظامی کشورش در افغانستان رجوع کنید؛ او در پاسخ به طالبان که خواستار بازگشت به خانه های شان بودند گفته بود: «هنوز ایالات متحده به اهدافش دست نیافته است» اکنون این سناریو بار دیگر در حال تکوین است؛ اما این بار، به جای گروه بن لادن، گروه تروریست دیگری— تحریک طالبان پاکستان— به دعوت طالبان در افغانستان مستقر شده است. واضح است که هر تحسینی که از سوی طرفداران طالبان یا نویسندگان اجاره ای صورت گیرد، صرفاً تلاش برای پنهان کردن واقعیت این گروه است و خوانندگان با دقت همه را خواهند دید.
احمد آریا
|
|
| احمد آریا | 16.03.2026 | امریکا | |
Hzarzbek Tajiashtun جناب محترم تشکر از تحلیلتان و توضیح دقیق شما درباره تاریخچه و ساختار رقابت هویتی و برتری طلبانه قومی در افغانستان. نکاتی که مطرح کردید، به ویژه مقایسه تهداب های خانه های یک و دو طبقه، تصویر خوبی از دشواری اصلاح ساختارهای عمیق اجتماعی ارائه می دهد: همانطور که یک تهداب مستحکم و پخته امکان نوسازی خانه را بدون تغییر هویت کلی فراهم می کند، اصلاح روایت های برتری طلبانه قومی نیز نیازمند بازسازی تدریجی و مستمر ساختارهای اجتماعی و فرهنگی است، بدون آنکه هویت موجود به کلی از بین برود. همچنین درست است که صف بندی ها و قراردادهای اجتماعی تاریخی، مانند مفاهیم «آغا صاحب» و «نا آغا صاحب»، پایههای رقابت هویتی را تقویت کرده و اصلاح آنها مستلزم تغییر تدریجی در ذهنیت جمعی است. نکته ای که در مقاله تأکید داشتم نیز همین بود که فاصله گرفتن از روایت برتری طلبانه، هرچند کار سادهای نیست، اما می تواند زمینه گفتگو و تولید دانش را فراهم کند، حتی اگر تغییرات کامل و فوری ممکن نباشد. در کل، به نظر میرسد هر دو نگاه با هم سازگار هستند: درک عمیق از تهداب های تاریخی و اجتماعی، مسیر عملی و واقعینانه برای اصلاح و کاهش تنش های هویتی را روشن می کند. با احترام
|
|
| Hazarzbek Tajiashtun | 14.03.2026 | USA | |
احمد اریا,
".....در افغانستان تاریخ اغلب نه صرفا ً یک رشته اکادمیک، بلکه میدان رقابت هویتی بوده است..... به همین دلیل اصلاح این وضعیت نیز کار ساده ای نیست...... فاصله گرفتن از روایت برتری طلبانه قومی می تواند به تدریج فضایی فراهم کند که در آن اختالف نظر به جای دشمنی به گفتگو سازنده و تولید دانش تبدیل شود......"
تشریح نهایت معقول و معمول تعاملات و بر خورد ها نهایت مروج اجتماعی مردم در افغانستان که به گفته شما " اصلاح ان واقعا کار ساده ای نیست" . ارزش پولی تعمیر یک منزله از تعمیر دومنزله پهلویش با عین مساحت زیست, عمدتا در ارتباط به کار و مواد اضافی در تهداب اولی نهایت بیشتر می باشد. تهداب پخته تر و مستحکمتر و تغیر بهتر سازی و نوسازی بعدی داخل هر دو منزل هویت ان ها را تغیر نمیدهد. جملات کلیدی " رقابت هویتی" و "برتری طلبانه قومی" شما در افغانستان از دیر زمان سیاسی نهادینه شده است که اخرین چپتر رسمی ان از بغداد و هند برتانوی کمی بیشتر از یک قرن تهداب گذشته را دوباره اساساً پخته کاری نموده است. صف گیری ها پشتون, تاجک, هزاره و ازبک را - منزل دوم - در ارتباط به رقابت هویتی و برتری طلبانه قومی را نمیتوان تا وقتی حذف نمود تا تهداب مفهوم -برتری- قومی/ذاتی خنتی نگردد. تهداب برتری قومی در افغانستان روی مفهوم " اغا صاحب" و " نا اغا صاحب " بنا یافته تا تغیر نخورد, اقوام دیگر روی همان تهداب بنا شده, در "رقابت هویتی" و "برتری طلبانه قومی" صف می بندند. از بد بدتر و خطرناک ترش این که برتران ذاتی درافغانستان هویت دوگانه را تصاحب هم زمان هم اغاصاحب و هم پشتون, تاجیک, هزاره و ازبک شده اند. نا گفته نماند که چنین قرارداد اجتماعی در جهان عرب موجودیت ندارد
|
|
| محمد داؤد مومند | 14.03.2026 | متحده ایالات | |
دانشمند و متفکر متبحر، جناب صحرایی صاحب!
بعد از عرض سلام محمدی و افغانی و رجامندی صحت جسمی و سلامت روحی تان
جناب شما در تبصرۀ عنوانی ممدوح تان چنین ارشادی رقم فرموده اید:«این ارسلا نام هم توفان میکند، او آقای مومند را هم به افکار خود جلب نموده است»
افخم مفخم جناب صحرایی صاحب!
شاغلی محترم ارسلا صاحب، مقالۀ خود را چنین معنون ساخته اند:«چگونه جنگ ایران میتواند پاکستان را تضعیف کرده و نفوذ منطقه ای را تغییر دهد»
این قلم سؤالی خدمت ارسلا صاحب معروض داشتم مبنی بر اینکه، قسمت دوم عنوان مضمون شان یعنی «نفوذ منطقه ای را تغییر دهد» برایم مغشوش کننده و غیر قابل درک است. این یک سؤال بود و نه تائید مطالب و محتویات مقاله و چه رسد با همنوا بودن با افکار محترم ارسلا!!!!
آیا در نظر شما دانشمند و متفکر متبحر، طرح همچو سؤالات عنوانی هرکسی باشد، دلیل همنوایی با افکار و آراء سؤال کننده با سؤال شونده محسوب میگردد؟
لذا اتهام حضرت عالی مبنی بر همفکری این قلم با افکار محترم ارسلا و بخصوص بدون داشتن ارائه کدام سند، و دلیل منطقی، به نظرم عنودانه و اغوا کننده به نظر میرسد. ضمناً بخوانید و بدانید که این قلم کوچکترین آرزومندی مناقشه با جناب شما متفکر متبحر نداشته و ندارم، امیدوارم این آخرین تذکراتم عنوانی آن افخم مفخم باشد. به امید صحت و سلامت جسمی و روانی آن حضرت والا
|
|
| احمد فواد ارسلا | 14.03.2026 | امریکا | |
در انتقادیه بلند بالای جناب آریا که نوشته اینجانب را یک نوشته اجاره ای توصیف کرده اند معلوم نیست که پول این اجاره را کدام منبع فرستاده است. اگر بنا به اظهارات ایشان دولت فعلی افغانستان اصلا توسط پاکستان اداره میشود و گاه وبیگاه گوشمالی میشود، امر اجاره مضمونی بر ضد پاکستان از کجا آمده است ؟ اگر این مضمون اجاره ای و امثال آن یک بدعت دولت افغانستان است شاید از جمله کار های باشد که آریا حرکات مستقلانه نامیده که سبب گوشمالی است که بعضی از افغان ها آنرا خصومت آمیز تعریف کرده اند. خوانندگان که موضوعات را منطقی مطالعه میکنند برداشت مناسب خواهند کرد . آریا در ناخنک به اصطلاح نقل کرده است: «تضعیف شدید منطقه ای پاکستان» در نوشته اجاره ای اینجانب چنین آمده است: « میتواند به گونه قابل توجه نفوذ منطقه ای پاکستان را تضعیف کند.» و اگر به صورت مثال رویترز منبع معتبر حساب شود لینک ذیل یک نمونه اخبار تصادمات در ذیل خدمت خوانندگان عرضه میگردد: https://www.reuters.com/world/asia-pacific/pakistani-afghan-border-forces-clash-un-says-war-displaces-100000-2026-03-06/
|
|
| حسیب الله | 14.03.2026 | آلمان | |
پس له دی نه چې خپل سلامونه او احترامات ټولو محترمو هیوادوالو ته وړاندي کوم، په درې اصطلاحاتو ( Realism, Reason او Motivation) په هکله، یو خورا مختصر مکث غواړم، دا هم په لاندي ډول:
دا درې واړه مفاهیم په ارواپوهنه (Psychology) او ټولنیزو علومو کې یو له بل سره ژور تړاو لري. دلته یې لنډه او علمي تشریح ده: ۱. ریالیزم (Realism):
په علمي بنسټ کې، ریالیزم د واقعیتونو هغسې منل دي لکه څنګه چې دي. کله چې یو څوک خپل هدفونه او شاوخوا چاپیریال په واقعیتي ډول درک کړي، نو د هغه ارزونه (Assessment) سمه وي. دا د ذهني "خيال پلو" مخه نیسي. ۲. انګیزه (Motivation):
انګیزه هغه ځواک دی چې انسان عمل ته هڅوي. په علمي ډول، که ستاسو اهداف واقعیتي (Realistic) وي، ستاسو انګیزه زیاتیږي. که یو هدف غیر واقعیتي وي، ذهن یې د ترلاسه کولو هڅه نه کوي او انګیزه له منځه ځي. ۳. دلیل/استدلال (Reason):
دا د "ولې" ځواب دی. ریالیزم موږ ته وايي چې "څه" ممکن دي، مګر دلیل (Reason) موږ ته منطقي اساس راکوي چې ولې باید یو کار وکړو. کله چې یو دلیل منطقي او له واقعیت سره سم وي، هغه په مستقیم ډول پر انګیزه اغیز کوي. ارتباط (Synthesis):
په دقیق ډول، ریالیزم د معلوماتو بنسټ دی، دلیل له هغو معلوماتو څخه منطقي پایله اخلي، او دا پایله بیا په انسان کې انګیزه پیدا کوي ترڅو یو هدف ته ورسیږي. خلاصه:
که "دلیل" له واقعیت (Realism) سره سم نه وي، نو "انګیزه" به لنډمهاله او ناکامه وي.
په فائقه احترامات حسیب الله
|
|
| محمد داؤد مومند | 13.03.2026 | متحده ایالات | |
د استاد محمد همایون همت صاحب علمی لیکنی!
د څه مودی راپدیخوا د آریانا افغانستان په ویب سایت کی د پیاوړی او غښتلی لیکوال محترم محمد همایون همت علمی او په زړه پوری تحقیقی او تحلیلی مضامین چی د علمی ژورتیا له امله باید د ژور سمندر د تل نه را برسیره شوی مرغلری وبلل شی، خپرولو ته سپارل کیږی.
د افغان جرمن په ویب سایت کی هم شاغلی ن - جلیل زاد هڅه کوی چی خپلی لیکنی علمی او معیاری وښایی، د جلیل زاد د کلام سلاست د ستایلو وړ دی، خو په مجموع کی د محتوی او سلاست ترکیب یی د نوی شعر بڼه لری، چی د ناظم په څیر، د نظم مفهوم یی ښایی د ناظم په بطن کی ولټول شی، چی په دی اړه د عربی ژبی هغه معروفه معقوله ذهن ته تداعی کوی.
خو د همت صاحب لیکنی په داسی یو علمی میتود بنسټ لری چی زه یی د ډیرو مسلکی لیکوالانو په لیکونو کی نه وینم.
د همت صاحب په مضامینو کی د اصطلاحاتو توضیح او همدا راز مضمون په ځانګړی فرعی عناوینو ویشل او بیا د هماغی برخی علمی او منطقی توضیح او تحلیل، یو ځانګړی او پیاوړی میتود دی چه د همت صاحب د اکاډمیکی صلاحیت او پر مسائلو د پوره او استادانه اهلیت او لیاقت نمایندګی کوی. باور لرم د همت صاحب استادانه لیکنی، نه ځانله د علمی او منطقی اړخه بلکه زموږ په ملی او ملتی ژبه کی د سلاست، کره توب او روانۍ له کبله هم، ددی ویب سایت د درنولو په برخه کی به پوره ونډه ولری.
زه په دی اړه همت صاحب ته مبارکی وایم او ددوی د زیاتو قلمی مرغلرو د لوستلو په هیله
|
|
| صحرائی | 13.03.2026 | کلیفورنیا | |
جناب محترم احمد آریا سلام بر شما!
من واقعاً خرسند شدم وقتی هوشداری اول شما را خواندم. جالب این بوده است که با وجود اینکه از دو نام به دو زبان کار گرفته شده است و معلوم نیست که آیا جملۀاول را به زبان پشتو نوشته است و بعد ترجمه کرده است و یا برعکس بوده است. جعل و دروغ و بی مفهومی ادعا در ترجمه نیز انتقال یافته است. وقتی به حرف های عجیب "ن جلیل زاد؟" دقیقتر متوجه شویم، این یک نمونۀ دیگر است و بورد عمل او ممکن وسیعتر باشد. تعداد آنها زیاد شده می رود. این«ارسلا نام» هم توفان می کند. او آقای مومند را هم به افکار خود جلب نموده است. از جنگ ایران نام می برد، بدون اینکه از نتیجه چیزی پیشگوئی کند؛بیشتر تأثیرات را بر پاکستان و باز به پشتون ها وصل می سازد. ممکن کلمۀ ستراتیژی را هم از دست دوم از مارکیت کیندی در کابل خریده باشد. با این خرید خوب به آقای مومند که انظارتجزیۀ ایران را دارد؛ بحوبی یاری خواهد کرد. اینها از کتگوری استعداد هائی اند که در رابطه با هر چیز باید یک گپ موثر بسازند. با عرض معذرت خواهم کوشید که دیگر در رابطه با ادعاهای آنها وقت تلف نشود. با احترا صحرائی.
|
|
| احمد فواد ارسلا | 13.03.2026 | امریکا | |
ګرانه مومند صاحب، ستاسو له نظر څخه مننه. ما استدلال کړی چې د ایران جنگ،د پاکستان خراب اقتصادي حالت، د پاکستان دننه پراخ بغاوتونه، له افغانستان سره نښتې، د پاکستان د ترانزیټ لارو تړل کېدل، او د افغانستان له مرکزي اسیا سره د اړیکو ښه کېدل د دې لامل شوي چې د ترانزیټ لارو د کنټرول له لارې د پاکستان اغېز کم شي او د شمالي ترانزیټ لارو اهمیت زیات شي. که دا ټکی په مقاله کې روښانه نه وي، زه ژمنه کوم چې په راتلونکو لیکنو کې به دا موضوع لا روښانه کړم. په درناوي.
|
|
| محمد داؤد مومند | 13.03.2026 | متحده ایالات | |
ََښاغلی محترم ارسلا صاحب!
سلامونه او نیکی هیلی
ستاسی د مضمون عنوان دی چی؛«چګونه جنګ ایران میتواند پاکستان را تضعیف نموده و نفوذ منطقه ای را تغییر دهد»
متأسفانه زه ستاسی د مضمون د عنوان په دوهمه برخه یعنی «نفوذ منطقه ای را تغییر دهد» په معنی پوه نسوم.
لمړی دا چی منظور مو په پورتنی عنوان کی (نفوذ منطقه ای) دی، څرنګه چی تاسی کښلی دی او یا (نفوذ منطقه یی) دی؟
دوهم عرض دا چی چی په پورتنی عنوان کی منظور مو د پاکستان (منطقه یی) نفوذ دی یا کوم بل څه؟
هیله ده د لطف له مخی ما تنویر کړۍ ځکه زما په آند د عنوان دوهمه برخه نیمګړی ښکاری
هیله ده پورتنی تذکر ته د انتقاد یا بی ادبی په سترګه ونګورۍ او زما په لږ سوادۍ یی حواله کړۍ
مننه
|
|
| محمد داؤد مومند | 12.03.2026 | متحده ایالات | |
تمسخر رهبران شیعی ایران یک عمل طفلانه است!
شاید من یگانه فردی باشم که آرزومند تجزیه ایران و پاکستان، این دو دشمن تاریخی افغانستان هستم. من با هیچگونه مشارکت دینی و زبانی و فرهنگی این دو مملکت با افغانستان موافقت ندارم. ولی واقعیت امر این است که خمینی و بعداً خامنه یی و اکنون پسرش مجتبی، نه تنها رهبران شیعی جامعۀ ایران به شمار میروند، بلکه کتله های ملیونی شیعی در سراسر جهان، ایشان را در زمرۀ امامان و پیشوایان مذهبی خود، می پندارند، محقق و خلیلی و رهبران جهادی گروه های شیعی افغانستان، دست های این رهبران مذهبی ایران را میبوسیدند. با شهادت خامنه یی، شیعیان پاکستان به مظاهرات تشدد آمیز پرداختند که منجر به شهادت چند نفر شد و شیطان بزرگ مجبور شد، درب سفارت خود را در پاکستان بسته کند.
کذا حرب الله لبنان که قبل از شهادت خامنه یی، تعهد سپرده بودند که در جنگ تهاجمی و صهیونستی اسرائیل عیله ایران، مداخله نخواهند کرد، با شهادت امام شیعی ایرانی شان، داخل جهاد علیه دولت صهیونستی این چوچۀ نامشروع شیطان بزرگ شدند. با تجاوز امپریالستی شیطان بزرگ و فرزند صهیونستی اش بر ایران، خامنه یی با یک شهامت بی نظیر، تعمداً سینه خود را سپر بمباردمان جهنمی مشترک این دو شیطان ساخت، تا شیعی های جهان را برای یک جهاد اکبر شیعی علیه تجاوز این دو شیطان، به قیام حسینی وادار سازند. اکنون پسرش مجتبی ابتکار شرایط صلح را در دست گرفته که عبارت اند از : مسدود ساختن تنگنای هرمز، خروج بایگاهای نظامی از تمام کشور های اسلامی و منطقه و پرداخت غرامات جنگی پنجاه هزار ملیار دالر در طول ده سال آینده و غیره.
مـتأسفانه در ویب سایت افغان جرمن، به صورت بسیار طفلانه مجتبی یعنی رهبر جدید ایران را شهزاده مجتبی خطاب نموده، که بخصوص درین فرصت زمانی که ایران مورد تجاوز قدرت های جهنمی و دشمن بزرگ اسلامی در جهان قرار دارد، همچو توهین و تخریب رهبران روحانی ایران، کار یک آدم مسلمان نیست.
به امید پیروزی ملت ایران علیه صهیونیزم جهانی، بعون الله
|
|
| دوکتور محمد اکبر یوسفی | 12.03.2026 | آلمان | |
جناب محترم
Hazarzbek Tajiashtun سلام و احترام تقدیم تان باد. از حسن نیت شما نسبت به جملات من متشکرم وقتی کدام مفهومی افاده نموده ام، بدون تردید که از تجربهٔ زندگی خودم و هم از دانشمندان دیگر آموخته ام. هیچگاهی مدعی نیستم که خلاف آن وجود نخواهد داشت. من این همه مقالات را که در حالت «مهاجرت» نوشته ام، همه را در وقت فارغ ام نوشته ام. نه از کسی مزد دریافت داشته ام و نه هم به این فکر بوده ام که دیگران از من راضی و یا نا راضی شوند. درین دریچه نمی توان زیاد صحبت کرد. من هم مانند شما و دیگران شاید خاطره از زندگی داشته باشم من که در گذشته هم یادآور شده ام که از افغانستان، ۵۵ سال قبل جهت تحصیل به آلمان اعزام شده ام. ازین ۵۵ سال فقط از اخیر مارچ ۱۹۸۰ الی ربع اول سال ۱۹۸۷م وبعد از اخیر سپتمبر ۱۹۹۰م تا اخیر دسمبر ۱۹۹۲م در افغانستان بوده ام. متباقی مدت زمان را در خارج و بیش از ۴۵ سال را در آلمان سپری نموده ام. «موتر رانده نمی توانم» هیچگاه مالک چنین وسیله هم نبوده ام. هیچوقت هم طبق عادات مسکونین، «سفر های» استراحت و غیره نداشته ام به جز دیدن اعضای فامیل. حال بدون اینکه من کدام تصویر مشخص ازین و یا آن «راسیست» و یا «ناسیونالیست» و غیره داشته باشم. من هیچگاه نه گفته ام که در خدمت همه انسانها قرار دارم. من هم مانند هرانسان محتاج فراهم ساختن ضروریات حیاتی ام برای زنده ماندن دارم. حال از تفصیل معذرت می خواهم. من سیاسی نیستم و یا کدام مسؤلیت تطبیق عدالت اجتماعی و یا رسالت تأمین صلح را در کدام اجتماع داشته باشم. با اندیشه ها و برداشت های شماغرض ندارم. در تمام آلمان سفر هایم را از وسایط عامه و خرید تکت سفر انجام داده ام. مرید کدام «پیر» نیستم و اگر کسی«مرید» می شود، به من چه؟ با احترام. یوسفی از آلمان.
|
|
| احمد آریا | 12.03.2026 | امریکا | |
جناب صحرائی صاحب سلام بر شما، از توجه و حمایت شما صمیمانه سپاسگزارم. خوشحالم که این موضوع مورد دقت شما نیز قرار گرفته است. امید است با هوشیاری و فراست خوانندگانی چون شما، فضای بحث و تبادل نظر سالمتر و مسئولانهتر ایجاد شود. با احترام
احمد آریا
|
|
| صحرائی | 11.03.2026 | کلیفورنیا | |
جناب محترم احمد آریا از امریکا! تشکر از هوشداری شما نسبت به پخش مطالب مضحک و جملات بی معنی به دو زبان توسط مستعار نویسان در افغان جرمن آنلاین، که متوجه شده اید. از همه رسواتر و مسخره تر اینست که شخص دیگری با نام "ن. جلیلزاد" با ادعاهای بی سر و بی پای، ممکن خودش را در سطحی فکر کند که گویا خوانندان منتظر آن باشند، تا از او بشنوند که آیا به رهبر جدید ایران تبریکی گفتن لازم است یا نه؟ دز آن سایت می نویسد: «تبریک به رهبر جدید ؟
نه جانم، اینجا باید گفت:« تسلیت به عقل، خنده به درد، و فاتحه بر امید !»» دانشمندان ایت قدرت بزرگ، بنابر وضعیت خطرناک حتی به رئیس جمهور «ترامپ» به ارتباط جنگ مهر «دیوانه» و خطرناک می کوبند. و نسبت به آینده خیلی نگران اند. اما مسئولین این سایت ممکن از خود نپرسند که این شخص از چه سلامتی فکری و جسمی برخوردار خواهد بود. والسلام صحرائی.
|
|
| الله محمد | 11.03.2026 | آلمان | |
جناب محترم برادر عزیزم حسیب الله خان!
تشکر از سلام و آرزوی سلامتی ما. برای شما محترم هم سلامهای بنده تقدیم است.
شما محترم یک سوال طرح نموده اید یعنی:
"جناب محترم دکتور نوراحمدخالدی، هر گاه، خدای ناخواسته جناب شما با یک گاو مواجه شوید، آیا در آنصورت جناب شما بیشتر سعی می ورزید که خود تانرا از مایع پستان گاو مستفید سازید، یا اینکه بیشتر تمایل پیدا می کنید به آنکه، خود تانرا به شاخ گاو وصل فرمائید؟"
سوال شما محترم چندین جنبه دارد. اول اینکه زمانی شما امریکا را به گاو مقایسه می نمایید، پس همه انسان ها خاصیت گاو را هم می توانند داشته باشند. یعنی همه انسان ها هم خصوصیات خوب دارند که شیر و خلق و اخلاق انسانی به هم دیگر نشان می دهند و مانند گاه به مقامات بالای انسانی یعنی شیر دادن و تواضع و آزار ندادن دیگران می رسند و هم خصوصیات شیطانی دارند که می توانند شاخ بزنند . این موضوع است که بشر از ابتدای انکشاف خلقت خود با دو قوت داخلی یعنی "شیر " و "شاخ "، خوب و بد در درون خود با ان مواجه است. خوب صداقت، بد دروغ و رزالت
تاریخ، جنگ، ادیان، عرفان، فلسفه و غیره از درون این شیر و شاخ ( حرص بد و قناعت معقول) تولد شده و تا اینجا رسیده ایم.
دوم هم اینکه هند برای هندوستان باید سیاست نماید نه ایران . هند هیچ نوع مسولیت در برابر نتیجه اشتباهات بزرگ که ایران در شرق میانه از مدت ها مرتکب ان شده و منطقه را متشنج ساخته و در نهایت شعار "مرگ بر امریکا" و "نابودی اسراییل" را هدف خود ساخته بود، ندارد . هند در روابط بین المللی خود را "مسخره" ایران نمی سازد ، تا با چارج اشتباهات انها در سیاست داخلی و خارجی ، هند را "چارج" بی موجب نماید. خودش کافی چارچ دارد.
هند با سیاست خود در قبال جنگ اعتبار بین المللی خود را از دست نداده و دقیق عکس العمل لازمه را نظر به شرایط که در طول سالیان دراز انکشاف نموده است، نشان می دهد. در گذشته و امروز جهان سیاست و سیاست و اقتصاد بین المللی بدون هند، امریکا، چین و روسیه کش اصلی خود را نمی تواند داشته باشد.
این گلستان غنچه ها بسیار دارد بو کنید
در همین جا بیدل ما هم دلی گم کرده است
|
|
| Hazarzbek Tajiashtun | 11.03.2026 | USA | |
ملک ستیز,
".......آنچه به اصطالح گفتمان تمدن ها می نامید، در عمل اغلب به ابزاری برای حفظ برتری تمدن مسلط در غرب بدل شده است..... "
ایا تمدن غرب برتری ندارد?
اولین گروه از مردم بودند که در انقلاب رنسانس قدرت سیاسی و اقتصادی را از انحصار چرچ/کلرجی گرفته ان را قانونی عیار و نافذ ساختند. به زود ترین فرصت بعد از ان رقابت، نوآوری ، فناوری، تجارت و جستجو دانش از گروها و جغرافیا غرب منشا گرفته است. درست است که کلچر ها دیگر مانند چین و جهان اسلام تمدن شگوفا خود را در وقتش داشتند ولی پیشرو بودن و حتی سلطه تمدن پیشرفته ۲۵۰ سال اخیرغرب شاخص جدید است که غربی ها را در نقش رهبری هم زمان با زمان حال قرار میدهد
فرهنگ غربی نه به دلیل برتری ذاتی - که در افغانستان نهادینه شده است -، بلکه به دلیل ترکیبی از طرز تفکر منحصر به فرد - فرد گرایی - تا حدی جغرافیا، رقابت، نهادهای علمی، سیستم سرمایهداری و صنعتی شدن که در لحظات مناسب تاریخ در یک راستا قرار گرفتند و در نتیجه بیش از دیگران پیشرفت نمودند. در مقایسه با افغانستان و ایران, مردم را درغرب نمیتوان از مرجع خاص, جمعی مخمور, مسحور و محصور ذهنی نمود.
|
|
| Hazarzbek Tajiashtun | 10.03.2026 | USA | |
دوکتور محمد اکبر یوسفی, " امید است که غلط فهمی نشود. وقتی از مفاهیم چون «راسیزم» یا «ناسیونالیزم» نام می برم هدف من اینست، که به ماهیت و مفهوم این کلمات درست بفهمم. اما هیچگاه در پی شناسائی «راسیست» و یا «ناسیونالیست» نیستم. به صفت یک انسان به کرامت هر یک ارج می گذارم. اگر گاهی کدام «راسیست» و «دیموکرات» با من صحبت کنند و آنها را هم بشناسم در برخور انسانی ام هیچ نوع تبعیض و تفاوت در رفتار و کردار در برابر آنها برای خود اجازه نخواهم داد. ......فقط می خواهم بیاموزم. "
سلام مجدد. معلوم دار که شما به تمام معنا به مفهوم و ماهیت درست کلمات «راسیزم» و «ناسیونالیزم» می فهمید وچنانچه گفتید هیچ نوع تبعیض و تفاوت در رفتار , کردار و برخورد تانرا در برابر آنها تغیر نخواهید داد که این خود کیش شخصیت نیک شما را برملا ساخته خدا شما را از سر ما کم نسازد. این طرف تاثیر نهایت کشنده و منفی مفهوم "راسیسم" را که در افغانستان در - پوشش - برتری - ذاتی در اجتماع سیاسی نهادینه گردیده است تبصره داشتم که نهایت گسترده تر و تاثیر ناکتر از مراودات شخصی می باشد. چه بخواهیم یا نخواهیم در جامعه افغانستان اشخاص نظر به موقعیت اجتماعی مافوق - و - مادون - بودن -ذاتی حتی در بین منورین و میدیا طبقه بندی میگردد. شما و روستا ترکی با درجه دوکتورا اگر از سفری با ده ها عکسها شخصی تان برگردید چاپ متواتر سلسله ان در اریانا افغانستان انلاین و افغان جرمن انلاین شانس بسیار کمتر داشته و حتی خنده اور خواهد بود. در ان طرف دیگر سکه, اقایان برادران سید حسین حسینی ده ها صفحه افغان جرمن انلاین را با ده ها عکس شخصی خود میتواند پی در پی از سفر تفریحی خود قصه گویند. جالب تر این که, مطابق قصه سفر از زبان خود شان, در هر توقف راه این "اغاصاحبان" از طرف "اغا صاحب" دیگری در میدان ها هوایی پزیرایی و خواننده باید خود دریافت نمایند که نظر به منطقه زیست انها این مهماندار کدام "اغا صاحب" بود.
جامعه که در ان جاه "اغا صاحب " و نا اغا صاحب- بخوانید بومی- نهادینه شده باشد, اولی عقل دومی را در کنترول داشته که این خود یک صحبت کوچک, نظر شخصی و قطعا برخورد غیر شخصی بوده زیرا مسیر جمعی اجتماع را حتی در سطح منورین و مدیا جمعی جهت میدهد.
|
|
| حسیب الله | 10.03.2026 | آلمان | |
پس از تقدیم سلام و احترامات قلبی خدمت هموطنان محترم و عزیزم و استدعای صحت، سلامتی برای همه، سوالم را از جناب محترم دکتور نوراحمدخالدی، با همه کنجکای های جالب سیاسی که جناب شان دارند، در ارتباط خاصی مطرح میدارم، که آن ارتباط خاص را میتوان، مواجه شدن انسان با یک گاو خوانده، به این ترتیب به تصویر کشید:
جناب محترم دکتور نوراحمدخالدی، هر گاه، خدای ناخواسته جناب شما با یک گاو مواجه شوید، آیا در آنصورت جناب شما بیشتر سعی می ورزید که خود تانرا از مایع پستان گاو مستفید سازید، یا اینکه بیشتر تمایل پیدا می کنید به آنکه، خود تانرا به شاخ گاو وصل فرمائید؟
با تقدیم احترامات فائقه حسیب الله
|
|
| دوکتور محمد اکبر یوسفی | 10.03.2026 | آلمان | |
جناب محترم
Hazarzbek Tajiashtun سلام و احترام تقدیم تان باد!
امید است که غلط فهمی نشود. وقتی از مفاهیم چون «راسیزم» یا «ناسیونالیزم» نام می برم هدف من اینست، که به ماهیت و مفهوم این کلمات درست بفهمم. اما هیچگاه در پی شناسائی «راسیست» و یا «ناسیونالیست» نیستم. به صفت یک انسان به کرامت هر یک ارج می گذارم. اگر گاهی کدام «راسیست» و «دیموکرات» با من صحبت کنند و آنها را هم بشناسم در برخور انسانی ام هیچ نوع تبعیض و تفاوت در رفتار و کردار در برابر آنها برای خود اازه نخواهم داد.این کار من نیست که از انسان های دیگر مطالبه داشته باشم که این چیز گفتن اجازه داشته باشد و آنچه نه.فقط می خواهم بیاموزم. با احترام یوسفی.
|
|
|
| دوکتور نوراحمد خالدی | 09.03.2026 | ملبرون |  |
برای هند چه اعتباری باقیمانده؟ بعد از حمله راکتی ایران بر کشتی طیاره بردار آبراهام لینکلن و فرار کشتی مذکور از بحیره عرب، امریکا تحت البحری های خودرا به صحنه آورده که اولین قربانی آن یک کشتی جنگی غیر مسلح ایران بود چندین هزار کیلومتر دورتر از میدانهای جنگ شرق میانه که به دعوت هند به آبهای نزدیک هند رفته و در نمایش بحری هند اشتراک کرده بود. این عمل از یکطرف جنایت جنگی است و از جانب دیگر حدود جنگ امریکا و اسراییل را بر ضد ایران جهانی میسازد و هرگونه عمل بالمثل ایران را در مقابل امریکا و اسراییل در هر گوشه جهان مشروعیت می بخشد. عدم تقبیح حمله آمریکا بالای کشتی ایرانی مهمان هند توسط دولت هند عمق بی خاصیتی سیاست خارجی هند و عمق سرسپردگی سیاست خارجی دولت ناریندرا مودی هند را به منافع اسراییل و امریکا نشان میدهد. در اوج دهل نوازی نتانیاهو و دونالد ترامپ برای حمله بر ایران، ناریندرا مودی به اسراییل رفته حمایت خودرا از رژیم جنوساید اعلام میکند! چه شد،ند جواهر لعل نهرو، اندیرا گاندی و شبستری که رهبری جهان سوم را برضد امپریالیزم، صهیونیزم و کلونیالیزم بر عهده داشتند؟ هند با سیاست دو رویه مانند شتر مرغ خودرا به یک مسخره در صحنه تمثیل مناسبات بین المللی مبدل کرده است که تمام اعتبار خود ا ار دست داده است. هند زیر فشار امریکا خریداری نفت روسیه را متوقف کرد. حالا با مسدود شدن آبراه هرمز، از امریکا اجازه گرفته که دوباره از روسیه نفت بخرد. اما رئیسجمهور روسیه، ولادیمیر پوتین، به هند بهطور صریح گفته است که معامله نفتی دیگر بر اساس دوستی و با قیمتهای تخفیفی نیست، بلکه صرفاً یک تعامل تجاری است. پوتین تأکید کرده که دیگر هیچ تخفیفی در نفت داده نخواهد شد. پوتیت بالالی هند انتقاد کرده که خرید نفت را بهطور ناگهانی متوقف کرده بود و اکنون دوباره میخواهند نفت خریداری کنند. مخالفت هند با ایجاد سیستمهای انتقالات پولی خارج از سیستم دالر در اتحادیه بریکس مانعی در جهت گسترش یک نظام مستقل تجارتی که زیر تاثیر امریکا نباشد محسوب میگردد. هند در داخل بریکس نقش گماشته امریکا را بازی میکند. وقت رسیده که هند از اتحادیه بریکس بیرون انداخته شود.
|
|
| دوکتور صلاح الدین سعیدی | 09.03.2026 | لندن | |
رفع یک طعن ناروا!
نسیم مهدی ها به خطاء تاکید دارند که چرا خدای مسلمانان از سوختاندن انسانها لذت میبرد؟
بسم الله الرحمن الرحیم. صرف تعمق در صفت رحمن و رحیم ، الله متعال، برای رفع شبه و افتراء د حق الله متعال کافی است! این انسان است که خود، خود را به عدالت برابر الهی و مجازات برابر میکند و خود راه عذاب را با وجود هدایات ، رسل، انبیا، و مبلغین حق، انتخاب میکند؟
اګر کسې کسې دیګر را کشت و بر حقش تجاوز کرد، برعلاوهٔ جزای دنیوي ، مجازات عقبی مطرح نباشد و امکان عفوه در صورت توبه نباشد، چه طرح دیګر جهت اصلاح، صلاح و فلاح، وجود دارد! مسألهٔ وعظ و نصیحت جز این پروسه است و الله تعالی حق خود را بخشیده میتواند و دهها وسیله برای این بخشش مطرح مینکند، اما حق العبد را از صلاحیت متضرر میداند!
درین بحث پیچیده علم عقاید، یکی ارادهٔ الله متعال است و دیګری هم رضای، الله متعال! در امر خیر اراده و رضای الهی هردو مطرح اند و در امر نادرست و ناروا، صرف اراده و آن هم به اساس و اتکای علم ازل الهی است که باوجود تمام امکانات و رهنمایی بنده ، شر را انتخاب میکند!
معرفت به علم ازل دلیل بر اجبار نیست، بلکی انتخاب انسان است و الله متعال به علم ازل از ارتکاب آن توسط بنده، میداند! ( العیاذ بالله) مانند عالم هوا شناسی که در صورت بوجود آمدن حالات معین در طبیعت، از وقوع حوادث معین طبعی ، خبر میدهد!
در جزا ها دهها فرصت عفوه و ګذشت قبل از ارتکاب و بعد از ارتکاب، وجود دارند و شارع ( الله متعال) به تطبیق جزا عجله ندارد و دهها فرصت عفوه باز هم مطرح است و حتی به متخلف هدایت است اګر تخلف و امر منکر را مرتکب شد و از ارتکاب کسی، خبر نه شد ، ضرورت نیست، از وقوع آن خود خبر دهد. از نشر و اشاعه باید جلو ګیری کند و از عمل کرد خود نادم و توبه کند! ان شاء الله تعالی، فرصت عفوه وجود دارد!
لذا اصلاً لذت برای مجازات و انتقام وجود ندارد و برداشت کفری محمد نسیم مهدی تهمت، خطاء و اغواء کننده است!
والله اعلم بالصواب
داکتر ص سعیدی
|
|
| دودیال | 09.03.2026 | ویسمار | |
ډېر قدرمن، د هېواد منلی او ټولو ته د درناوی وړ او محبوب شاعر، څېړونکی، مدقق لیکوال او زموږ استاد ښاغلی جهانی صاحب سلامونه او درناوی مې ومنئ. ستاسو هڅوونکې لیکنه مې ولوسته او د مننې په پار دغه یو دوه ناچیزه کرښې په عاجزی سره لیکم: دا دوه کرښې په هیڅ صورت ستاسو مهربانی نشی ادا کولای. دځوانانو راتلونکې ته مو ډېره اندېښنه ده، څه مو چې په وس پوره وي ان شاالله دریغ نه کوو. ستاسو معنوی ملاتړ او لارښوونې راته اوچت ارزښت لري. له دی امله چی ویبسایتونه ډېر نه ګورم، نو که د درناوی مراتب او دغه ناچیر مننلیک مې ناوخته لیکلی وی، بخښنه غواړم. علت یې بوختتیا ده، نه غفلت. |
|
| احمد آریا | 08.03.2026 | امریکا | |
خوانندگان محترم، پیش از پرداختن به اصل مطلب و نتیجه گیری حاصل از آن، از شما می خواهم به این دو «فوری خبر» توجه کنید:
در آریانا افغانستان آنلاین پامیر «از کابل» 2026/3/4 «فوری خبر: آصف منیر د پاکستان د کرایی فوج لوی درستیز د ژیو نیوز سره په خپل وروستی مرکه کی ویلی چی که افغان طالبان دیته حاضر شی چی د امریکا په ځای هغه پیسی چی امریکا د افغانستان په خاوره باندی د بمباریو په بدل کی پاکستان ته ورکوی، موږ ته حواله کړی، پاکستان فورأ د افغانستان په خاوره خپل بریدونه ځندوی.» در افغان- جرمن آنلاین اکرم خوشبین «از جرمنی» 2026/3/5 «فوری خبر: آصف منیر د پاکستان د کرایی فووج لوی درستیز د ژیو نیوز سره په خپل وروستی مرکه کی ویلی چی که افغان طالبان دیته حاضر شی چی د امریکا په ځای هغه پیسی چی امریکا د افغانستان په خاوره باندی د بمباریو په بدل کی پاکستان ته ورکوی، موږ ته حواله کړی، پاکستان فورأ د افغانستان په خاوره خپل بریدونه بندوی. توپ د طالبانو په میدان کی دی. خبر د بی، بی، سی د حقیقت موندلو دسرویس له خوأ ندی تأئید شوی»
در روزگاری که دسترسی به اطلاعات آسانتر از هر زمان دیگری است، هنوز هم کسانی پیدا می شوند که گمان می کنند با چند جمله ساختگی و چند نام مستعار، افکار عمومی را بازی بدهند؛ نمونه تازه آن، متون بالایی است که در دو وبسایت ـ یکی آریانا افغانستان و دیگری ـ درست حدس زدید ـ افغان جرمن، به نشر رسیده و در آن از قول «جیو نیوز»، در گفت و گویی با لوی درستیز نیروهای نظامی پاکستان، گفته شده که موصوف اظهار داشته است: اگر طالبان پولی را که گویا امریکا بابت بمباران افغانستان به پاکستان می دهد، به خودشان بپردازند، اسلام آباد فوراً حملاتش را متوقف خواهد کرد.
در نگاه نخست، شاید این «خبر فوری» برای برخی هیجان انگیز به نظر برسد، اما برای هر کسی که کمترین آشنایی با قواعد روزنامه نگاری و واقعیت های سیاسی منطقه داشته باشد، این نوشته بیشتر به یک داستان ساختگی شتابزده شباهت دارد تا یک گزارش قابل اعتماد. اگر واقعاً چنین سخنی از زبان لوی درستیز قشون پاکستان بیان شده بود، بدون تردید در همان ساعت های نخست به تیتر رسانه های معتبر جهانی مانند Reuters، BBC و Associated Press تبدیل می شد؛ زیرا چنین جمله ای نه یک اظهار نظر عادی، بلکه اعترافی تکاندهنده به معامله سیاسی بر سر جنگ و صلح است. با این حال، در هیچیک از این رسانه ها حتی اشاره ای به چنین مصاحبه ای وجود ندارد. اما آنچه این ماجرا را مضحکتر و در عین حال رسواتر می کند، شیوه انتشار آن است. همان متن، با همان واژه ها و همان ساختار، در دو نشریه مختلف ظاهر شده است؛ یک بار زیر نام «پامیر» و بار دیگر با امضای «اکرم خوشبین». این دیگر صرفاً خطای حرفه ای نیست؛ این همان شگرد کهنه ای است که در کارگاه های تبلیغاتی، یا در کارخانه مغزیِ یک شعورِ به کرایه گرفته شده، به کار می رود: یک متن واحد تولید می شود و سپس با نام های متفاوت تکثیر می گردد تا چنین القا شود که چند نویسنده مستقل به یک نتیجه واحد رسیده اند. در واقع، وقتی حقیقت وجود ندارد، نامهای متعدد به جای آن قرار داده می شود. در حالی که از نظر منطقی نیز این ادعا فرو می پاشد، با کنار هم گذاشتن این نشانه ها به سختی می توان باور کرد که نویسندگان این دو متن واقعاً دو نفر متفاوت باشند. وقتی نوشته ای با واژگان، لحن و ساختار کاملاً یکسان در دو جا منتشر می شود، احتمال بسیار قوی این است که پشت هر دو نام، یک قلم واحد قرار دارد؛ قلمی که از مدت ها پیش نیز به دفاع از طالبان و توجیه سیاست های آن پرداخته و اکنون نیز با دیده درایی خاص همان مسیر را با ابزارهای تبلیغاتی ادامه می دهد. تغییر نام نویسنده شاید برای لحظه ای توهم تنوع ایجاد کند، اما نمی تواند رد پای یک روایت ساختگی را پنهان سازد. مشکل اساسی چنین نوشته هائی تنها دروغ بودن یک خبر نیست؛ مشکل در تحقیر شعور خواننده است. گویی نویسنده تصور میکند مخاطب هیچ دسترسی ای به منابع دیگر ندارد و هر ادعایی را بی چون و چرا می پذیرد. اما عصر رسانه های باز، عصر افسانه سازیهای بی هزینه نیست. هر نقل قولی قابل بررسی است، هر ادعایی قابل راستیآزمایی است، و هر نام مستعاری دیر یا زود ماهیت واقعی خود را آشکار میکند و هر تلاش برای بسیج مردم افغانستان در دفاع از نیابتی های استعمارگران به رسوایی می انجامد. به همین دلیل، این ماجرا بیش از آنکه یک «خبر» باشد، نمونه ای آموزنده از چگونگی تولید و پخش روایت های تبلیغاتی است: نقل قولی بدون منبع، ادعایی بدون سند، و نویسندگانی با نام هائی که بیشتر شبیه نقاب اند تا هویت واقعی. چنین متونی شاید برای لحظه ای در فضای رسانه ای سر و صدا ایجاد کنند، اما در نهایت چیزی جز بی اعتباری برای منتشرکنندگان خود به جا نمی گذارند. با احترام
آریا
|
|
| Hazarzbek Tajiashtun | 08.03.2026 | USA | |
".....و قتی "راسیزم" را مردود و "ناسیونالیزم" را بنابر تحلیل دانشمندان معروف "اختراعی"، "تصنعی" و "خیالی" و یک "آیدیالوژی" فریبنده ، ریاکارانه و عوامفریبانه می شناسم، بدین معنی هم نیست که بی خبر از آنچه باشم که از افراد و حلقات معین که در تلاش سود بردن در امر قدرت طلبی اند، واقف نباشم ....... "
تشکر از جمله نهایت پر معنی که " سود بردن حلقات معین " اخیر جمله شما خود از و در استحکام "راسیزم" منشا گرفته و ادامه می یابد: باز هم مثال خوب و عمده چنین قرار داد اجتماعی افغانستان می باشد. راسیزم که برای فهم اسانتر و مطابق به رسم و رواج ان در افغانستان, من ان را برتری - ذاتی می نامم, شاخص یکتا یی یک اقلیت غیر بومی چنان ناچیز است که حتی در الگورتم شمارش نفوس نمی گنجند. در هر کنج و کنار افغانستان یکی از این گویا برتران-ذاتی اند که ملیون ها مردم بومی را مریدوار شستشو مغزی نموده جمعا مطیع بدون چون و چرا میگردند. در این نوع و طریق از مطیع شدن, مردم نمی توانند هم زمان با وقت باشند, بنا بر ان عقب ماندگی تضمین میگردد. چنین ترند داد و گرفت خطرناک اجتماعی چنان ساری می باشد که مثلا همین اکنون اکثریت مطلق موسسات, انجمن ها و گروپ ها کاری منورین افغانستان را شخصیت ها تایتل-دار- ذاتی مدریت می نمایند. این بود فقط یک نمونه خاص در ادعا مالکیت "راسیزم" , برای " سود بردن حلقات معین " که شما به ان تماس گرفتید.
|
|
| دوکتور محمد اکبر یوسفی | 07.03.2026 | آلمان | |
محترم و نویسنده و متفکر گرانقدر احمد آریا! خرسندم از اینکه این چند سطر "سانسور شده" هم مورد توجه شما قرار گرفته است. این جواب شما هم نه کمتر از مقالۀ پرمحتوا مسبب خرسندی اینجانب شده است که نمایانگر درستی تحلیل ای که از قلم شما خوانده بودم، می باشد همین لحظه نقل قول "هنا آرینت" که می گفته است: «هیچ اندیشه خطرناک نیست، بلکه اندیشیدن خطرناک است" و قتی "راسیزم" را مردود و "ناسیونالیزم" را بنابر تحلیل دانشمندان معروف "اختراعی"، "تصنعی" و "خیالی" و یک "آیدیالوژی" فریبنده ، ریاکارانه و عوامفریبانه می شناسم، بدین معنی هم نیست که بی خبر از آنچه باشم که از افراد و حلقات معین که در تلاش سود بردن در امر قدرت طلبی اند، واقف نباشم یکباردیگر ابراز خرسندی می کنم که این افاده ها را هم با ما شریک ساختید. و السلام. یوسفی.
|
|
| محمد داؤد مومند | 06.03.2026 | متحده ایالات | |
دو سؤال مشخص از شاغلی جلیل زاد آغا! جلیل زاد آغا که در روش تحریر حرافی و لفاظی منحصر به فردش، منزلت کاندید اکادمیسین را دارد، با یک عکس العمل خصلت انقلابی و عصبانیت فطری و جبلی اش، به زعم خودش جوابی درسطح بحر طویل وقصیده مانندش را عنوانی این قلم در ویب سایت افغان جرمن رقم نموده که با مؤیدۀ تهدید و تخویف همراه است. تهدید کردن یک شخص مخالف نظر، خصلت آدم های جبون و ترسوست. چنانکه یکی ازاین پهلوانان برفی درین ویب سایت نیز مرا تهدید و تخویف به سکوت نمود و مدعی شد در صورت لزوم، مرا به پلیس فدرال اضلاح متحده معرفی خواهد کرد. جلیل زاد آغا با زرنگی و چالاکی و نرادی منحصر به فردش کلمات و ترکیب های از مضمون مرا از کانتست آن کشیده و با قطار نمودن آن حکم تکفیر مرا صادر نموده است. جلیل زاد آغا در یک قسمت مینویسد:«داؤد مومند مدعی است که استاد جهانی «مورخ غیر منسلک است» [ تحریر نموده بودم که استاد جهانی یک محقق و مورخ غیر منسلک است.] و دیگران سیاست باز، اما این ادعا را با روایاتی پیش میبرد، که نه سند دارد و نه منبع» گفته اند آفتاب آمد دلیل آفتاب و یا هم آنچه عیان است چه حاجت به بیان؟ کتب، رساله ها، تحقیقات و صد ها مضمون استاد جهانی، مبین موقف بی طرفی و عدم انسلاک سیاسی استاد جهانی در هنر ادبی و صلاحیت بزرگ و بی همتای نویسندگی در قسمت تحقیق و تاریخ نویسی اوست. اما در مورد دیگران خصلت گل آفتاب پرست و اقتضاء پرستی شان نیز مانند، روز روشن، روشن است، که این قلم ضمن مضامین متعدد خود که در آرشیف مضامینم درج است، توضیح نموده ام. طوریکه درابتدای این مختصر تحریر داشتم ، من دو مطلب و سؤال مشخص را خدمت جلیل زاد آغا مطرح و معروض میدارم. سؤال اول: چرا جلیل زاد آغا از معرفی صریح و روشن بیوگرافی و هویت و شخصیتش هراس دارد؟ چرا مانند شاغلی سیستانی و شاغلی سید عبدالله کاظم، و ده های دگر، در آرشیف ویب سایت افغان جرمن از تحریر بیوگرافی خود استنکاف میورزد؟ تا زمانیکه جلیل زاد آغا خود را معرفی نکند مناطقه با وی در حقیقت مذاکره و مناقشه با یک شبح خواهد بود، که کاری است بی حاصل. مطلب و سؤال دوم: باور دارم که جلیل زاد آغا آدم بیسوادی نیست که فرق میان مفاهیم کودتا، اغتشاش، انقلاب و مبارزۀ هدفمند و مصلحانه را نفهمد و نداند. من از جلیل زاد آغا خواهش میکنم که اول عمل نظامی کودتا را تعریف و بعدا در روشنی همچو تعریف ثابت کند که نادر خان علیه شاه امان الله که از دست بچه سقومستعفی و بعدا فرار را بر قرار در اروپاه ترجیح داد، به معنی واقعی و علمی کودتا، کودتا نمود. ضمناً نام مورخینی را تذکردهد که نادرخان مانند سردار صاحب داؤد خان و حسن شرق و بعداً هم کودتاچیان انفلاق ثور، به عمل کودتا توسل ورزید؟ تشکر، در صورتیکه جواب تان صادقانه و اسلامی باشد.
|
|
| دوکتور محمد اکبر یوسفی | 06.03.2026 | آلمان | |
خوانندگان محترم!
چنین بنظر می رسد که برای گردانندگان این "سایت" ذکر کلماتی که تنفر علیه "راسیزم" و یا عدم باورمندی به "آیدیالوژی ناسیونالیزم خیالی" نشان داده شود، خوش آیند و مجاز نیست. ذکر کلمۀ "ملت" که به مفهوم اعضای اجتماع در تحت حاکمیت یک دولت دارای قلمرو و شمرده شود، و "اتباع بک دولت" اند، در محافل بین المللی، بعضاً بدون تفریق و تفکیک شاید شنیده شده باشد. درینجا می توانیم بر اصطلاح سازمان "ملل متحد" اکتفاء کنیم . چه یک فرد خود را عضو یک "ملت" بدانند و یا عضوء، از اجتماع اتباع دولت. شنیدن چنین کلمات تخریش کننده نیست. وقتی از "ناسیونالیزم» حرف رده شود، درینجا مفکوره های تصنعی به آن مرتبط می گردد که خطر برتری یکی بر دیگر متصور بوده می تواند. نزد این نویسنده وعده و عید های خیالی ای افراد و تشکل های سازمانی سیاسی بزبان می آورند برای او اهمیت نداشته ماهیت قانونی ندارد. بناءً وقتی در مناسبات بین المللی بی نظمی چه در ساحۀ"حقوق خلق ها» و چه در رابط "نظم جهانی" به مشاهده می رسد، سانسور نوشته قبلی اینجانب بدین مفهوم تلقی شده می تواند، که دیگر همکاری قلمی با این سایت صورت نگیرد. زیرا با کسانی که انسانها را در جنگ علیه همدیگر تحریک می کنند، همنوا نخواهم بود. والسلام یوسفی.
|
|
| عبدالباری جهانی | 06.03.2026 | ایالات متحده | |
جناب محترم محمدبشیر دودیال صاحب سلام و احترامات. تلاشهای خسته ګی ناپذیریکه در راه پروګرامهای تعلیمی فرزندان خاک مقدس خود مینمایید شایان ستایش و احترام است و بایست در مدح جناب تان قصیده ها سروده میشد. قلم بنده از ستایش زحمات تان عاجز است. با همه صمیمیت و اخلاص روی تان را میبوسم و موفقیت های بیش و بیشتر شما را از درګاه خداوندی آرزو دارم. زنده، سلامت و موفق باشید.
|
|
| عبدالباری جهانی | 06.03.2026 | ایالات متحده | |
محترم محمدداوود مومند صاحب سلام و احترامات. ازینکه در مضمون تان از بنده ذکر خیری بعمل اورده اید جهان سپاس. بنده،بحیث شاګرد تاریخ افغانستان، در همه مضامین تاریخی خود بېطرفی خودرا حفظ نموده و تا توان بندګی خود مستتد نګاشته ام. و درصورتیکه با هیچ یکی از شاهان و اشخاص تاریخی کشور نه پیوند خانوادی داشته و نه دشمنی قبیلوی داشته ام و نه هم بغض شخصی و یا ایدیالوژیکی داشته باشم چرا مستند ننویسم؟ بارها ګفته و نګاشته ام که به وطن پرستی و عشق جنون آمیز امان الله خان به خاک خود ارج میګذارم و هیچ ګاهی به شخصیت والای شان خدا ناخواسته بې احترامی نه ورزیده ام ولی دانسته نمی شود که چرا باید از بنده توقع اتهام بستن به محصل استقلال افغانستان اعلیحضرت نادرشاه داشته باشند. در حالیکه اعلیحضرت امان الله خان را بحیث یک شاه منور و وطن پرست میشناسم نادرشاه را ناجی کشور از دست دزدان سرګردنه میدانم. کسی مردانه بګوید کدام سطر را غیر مستند و از ذهن خود نګاشته ام. چیزیکه در دنیای مطبوعات بی بند وبار امروز آسان است اتهام بستن و دشنام دادن است که سبک نویسندګی بنده نیست. از جناب شما بار دیګر مشکورم. زنده و سلامت باشید.
|
|
| الله محمد | 06.03.2026 | آلمان | |
برادر عزیزم جناب محترم مومند صاحب گرامی!
با عرض سلام و آرزومندی صحت تان از بارگاه ایزد متعال، با مطالعه مضمون شما "جهانی یک مورخ و محقق غیرمنسلک و جلیل زاد یک
مقاله نویس سیاست باز است"، که پیغام صحت شما مبصر ورزیده تاریخ و تاریخ معاصر کشور را می داد، مایه خرسندی زیاد بنده گردید:
1-"اخیرا یک مقالۀ شاغلی ن- جلیل زاد را در مورد نقد کردن مضمون تحقیقی و مستند استاد جهانی معنون به کیش
شخصیت...که مبین انگیزۀ سیاسی و مسلک اقتضاء پرستانۀ شاغلی ن- جلیل
زاد است"
در اینجا شما محترم تاج روح و روان فکری نویسنده را با "انگیزهء سیاسی و مسلک اقتضاء پرستانه" برای خواننده محترم تان نمایان نموده اید. افغانستان را چنین افکار در تاریخ نیم قرن گذشته به خاک و خون غلتاندند.
2-"مضمون فوق الذکر جهانی کدام مضمون نو و جدید نیست ...و خواسته است آن را درسلک حرافی و لفاظی معمول خود،
مورد نقد قرار دهد".
همین حرافی ها و لفاظی ها میان خالی بود که مردم بدبختی کشیدند و می کشند.
3-"جلیل زاد در لفاظی و بازی با کلمات رنگین و شاعرانه در مقام استادی قرار دارد،"
بنده با شما هم عقیده هستم که نامبرده بسیار ادیب با استعداد است، اما درک تاریخی و سیاسی وی پر از نواقص بوده و علت اینکه خود را در مرحوم امان الله خان اویزان نموده و می خواهد از وی سو استفاده نماید هم همین است. همین سو استفاده و عدم درک درست بود که کشور را تباه نمود. آزموده را آزمون خطاست.
4-دلیل اینکه درطول این همه سالیان متمادی، این مقاله نویس نو برامد در کجا بود، و با کدام گروپ سیاسی و یا کدام
نشریۀ سیاسی همکاری قلمی داشت، در ابهام و اختفاء قراردارد"
یک شخصیت درست، خودش مردانه وار بیرق سیاسی و فکری خود را بلند نموده در برابر هر نوع نا ملایمات کشور می نوشت و مرحوم امان الله خود را سپر خود نمی ساخت. همین اکنون به روشنی افکار مرحوم امان الله خان هزاران روشن فکر دیگر در همان سطح کشور دارا است. افکار روشن منحصر یک فرد شده نمی تواند. تنها توسط همین نقطه نویسنده افکار خود را به زمین زده است.
5-"نخست باید گفت که این یک تکتیک بسیار ماهرانۀ شاغلی ن- جلیل زاد بود، زیرا تجلیل از مقام اعلیحضرت امان الله خان غازی در ویب سایت افغان جرمن، عالی ترین وسیلۀ اعتبار و اعتماد و شاخص وطنپرستی و حتی قهرمانی پنداشته میشود"
شطرنج باز ها این جمله را مات زیر خاک می گویند.
6-"شاغلی استاد جهانی در جواب نقد طفلانه ن – جلیل زاد، ... جوابی در ثقلت پُتک پو لادین میدهد، مشعر بر اینکه:"
"محترم جلیل زاد ... شما باید در اصل از کسانی انتقاد به عمل میآوردید که من به آثار ان ها استناد ورزیده و همۀ آن
ها مانند حبیبی، فیض محمد کاتب، انیس، پروفیسر محمد علی و غبار که شاهدان عینی وقایع آن زمان بودند ".
خدواند متعال شما و محترم جهانی را صاحب را از نعمت صحتمندی بر خوردار داشته باشد، که با مطالعه عمیق که از تاریخ کشور و فهم روانشناسی دارید، همچو بی باکی های اجتماعی را منطقی و معقول و مستند برای خواننده نادان اشکار نموده انها را دانا می سازید. همین بوده که بنده زمانی کمبود شما را در این صحفه یک ضایعه تلقی می نمودم. جمله بالایی و بالای محترم جهانی صاحب به جواب آن نویسنده محترم انقدر در سطح بالای تحقیقی و علمی از نگاه منطق واقع است، که چنین گول زیبا فقط مرحوم "پله" و "مره دونا" برای تماشاچیان در استدیم ورزشی فکر، در فکر مطالعه کننده زده می تواند.
7-..."به تخریب شخصیت
غازی محمد نادر خان نیز پرداخته و به دروغ بس بزرگی متوسل شده که گویا نادرخان علیه امان الله خان به عمل کودتا
پرداخت!!!!"
از همین نکته می توان تمام شخصیت ضعیف نویسنده را مطالعه نمود، زیرا همه مردم چنین فکر نمی نمایند و باید افکار طبقات مختلف جامعه را در نظر گرفته، فهم خواننده را روشن ساخت. به فرموده مرحوم نوری صاحب که تعجب نموده بودند که تنها ندافان را در کشور کمونستان در زمانش چیزی نگفتند، در غیر آن تمام طبقات جامعه را به نام های مختلف سر به نیست و فرار دادند، چون مانند انها فکر نمی نمودند.
مرحوم سپه سالار نادر خان با تشخیص درست انقلاب بلشویکی در 1917 و کمونست های بر خواسته از آن در اوایل قرن بیست در کشور ما، که کشور را به طرف شوروی می کشانیدند، مقاومت نشان دادند، صرف نظر از اینکه در جهبه جنگ، با سر قوماندانی مرحوم امان الله خان جنگ را رهبری نمودند و استقلال خارجی کشور را حصول نمودند.
8-..."چنانکه عبدالغفار خان مطابق تقاضای امان الله خان، اعانۀ مذکور را توسط یک وفد خدایی
خدمتگاران به ریا ست یک خدایی خدمتگار بزرگ مولانا محمد اکبر خادم به اعلیحضرت نادرخان فرستاد"
بنده واقعاٌ از معلومات های تاریخی که شما در اختیار خواننده تان در طول سالیان دراز گذاشته و نقد های منطقی و معقول در ارتباط تاریخ نگاران اماتور نموده اید بنده را قادر به درک بهتر و وقعبینانه تاریخ کشور رسانیده اید، جای دارید از شما تشکری نمایم. یعنی لقمه تیار را در دهان فکر خواننده تان می نمایید.
9-"پس ادعای کودتای ن- جلیل زاد به جز ایجاد یک توهم و پروپاگند سیاسی مبتنی بر کدام واقعیت تاریخی نیست"
افسوس و صد افسوس به حال جامعه با چنین افراد .
10"امان الله خان توسط یک نامه و تحفه ای که به دست سرداراسد الله خان سراج به اعلیحضرت محمد ظاهر شاه و به مناسبت
وصلت صبیۀ شان شاهدخت بلقیس فرستاد، در آن نامه شاه مخلوع به صراحت به محمد ظاهر شاه نوشته و اعتراف
کرده بود که »من به وصایای پدرت نادرخان گوش ندادم و در نتیجه کشور به بحران رفت«."
بنده با دقت فوق العاده که این چندین سال تاریخ نگاری کشور، از طرف شما دوستان صورت گرفت ، متوجه واقعیت های واقعی تاریخ این مقطع کشور و خاینین تاریخ کشور که از نظر فهم و درک ناقص انرا رنگ دیگر خواستند دهند، شدم. خداوند تکلیف مریضی که دارید شما را شفا دهد تا برای ما در اینجا حقایق تاریخی را روشن نمایید. بنده در یوتیب یک فلم که مرحوم ظاهر شاه در میدان هوایی روم از طرف مرحوم امان الله خان بدرقه شده ، و یک ماچ جانانه هم مرحوم ظاهر شاه را نمود، را دیدم، که نمایانگر بسا چیز ها شده می تواند.
11-"شاه امان الله نه تنها پیشنهاد های سپه سالار را نپذیرفت بلکه از ترس و هراسی که معاندین نادر خان مانند ازبک مهاجر
بخارایی ولی دروازی، غالم نبی خان چرخی، رفیق نزدیک ستالین، محمود سامی عراقی که مانند ولی دروازی با بچه
سقو روابط پنهانی داشت و غیره بارکزی های دربار، در قلب شاه از قدرت روز افزون قومی نادر خان در سمت مشرقی
و سمت جنوبی انداخته بود، نادرخان را به فرانسه تعیین و در واقعیت تبعید نمود"
بنده قبلاٌ در این ارتباط با نقد نوشته یک نویسنده تاریخ کشور، نوشته ام که قاتل اصلی مرحوم حبیب الله خان حتما و هزار فیصد کمونست ها بوده و انرا انقدر زیرکانه تشکیلات داده بود روسها بعد از انقلاب اکتوبر 1917 در سال 1919 که مشابعت تام انرا با از بین بردن مرحوم داود خان توسط شوروی و کمونستان را هم در ان می توان خواند.
در نوشته فوق العاده اموزنده شما نکات جالب دیگری قابل تبصره هم وجود دارد ، که نسبت ذیقی وقت از آن صرف نظر نموده، شما و همه خواننده گان را به خداوند پاک و مهربان سپاریده، به آرزوی صلح و صفا و صداقت در جهان سیاست و غیر سیاست.
دل می رود و نیست کسی دادرس ما
از قافله دور است خروش جرس ما
|
|
| قاسم باز | 06.03.2026 | امریکا | |
عمومآ در جنگ ها ، عقیده و مورال نقش اساسی و تعین کننده دارد. ملت که عقیده راسخ به پرنسیپ های خود دارد گر چه وسایل پیشرفته نظامی در اختیار نمی داشته باشد ولی باز هم عقیده و مورال شان میتواند در جنگ پیروز گردانند. جنگ ایران با دشمنانش جنگ ایمان و عقیده است. این جنگ همرای جنگهای دیگر خلیج بسیار متفاوت است. از قراین و شواهد عینی چنین بر می اید که ملت و دولت اسلامی مذهبی ایران تصمیم گرفته تا آخرین رمق حیاتش بجنګد و مقاومت نماید . رهبران امروز ایران به مانند رهبران دولت به اصطلاح جمهوری افغانستان نیستند ، مارشالان بد اخلاق و بی سواد و جنرالهای چند ستاره یی افغان که سر شانه های شان دیگر جای کوبیدن یک میخک نمانده بود پیش از انکه جنگ شان به مخالفین شان شروع شود مخالفین انها در صد کیلو متری دور بودند که این مارشالان و جنرالهای ففکی در هیلکپترها در میدانهای هوایی بخاطر فرار از افغانستان نشسته بودند. جنرالهای پیشقلی و مارشال های پلاستیکی صرف به شنیدن شش فیر تفنگ دستی یک محافظ شخصی بانک که آن محافظ آن شش فیر هوایی هم بخاطر ازدحام مراجعین نمود. همه اردو افغانستان را متلاشی ساخت. امروز که امارت بدستهای خالی ولی عقیده راسخ و مورال قوی همرای یک اردو مجهز یک میلیونی ، دارای وسایل جنگی نظامی هوایی و زمینی پیشرفته با اضافه بمب اتوم مشت به یخن است بازهم دست بالا دارد. دعا میکنم که خداوند بزرگ در این آزمون بزرگ مهم تاريخي سخت و پر مشقت ملت مظلوم و فقیر افغان را نه شرماند پیروز گردانند. امین یا رب العالمین.
|
|
| احمد آریا | 06.03.2026 | امریکا | |
جناب محترم دوکتور یوسفی، از پیام محبت آمیز و نگاه دقیق شما نسبت به نوشتۀ اینجانب صمیمانه سپاسگزارم. خرسندم که بحث مطرح شده در مقاله برای شما امیدبخش و آموزنده بوده است. همانگونه که شما نیز اشاره کرده اید، مشکل اساسی در بسیاری از منازعات این است که پایان یک مرحلۀ جنگی اعلام می شود، اما بستر یک سیاست جامع برای صلح پایدار و همزیستی واقعی فراهم نمی گردد. بدون چنین چارچوبی، خطر آن وجود دارد که عوامل بی ثباتی در اشکال دیگر دوباره سر برآورند. از دیدگاه من، یکی از نگرانی های جدی در شرایط کنونی، حضور و فعالیت گروه هائی است که می توانند بار دیگر افغانستان را به میدان رقابت های منطقه ای و منازعات خونین بدل سازند. تجربه های گذشته نشان داده است که پناه دادن به چنین گروه هائی در خاک افغانستان و تحمیل حضور آنان بر مردم کشور ـ آن هم از سوی گروهی فاقد مشروعیت ملی و حقوقی ـ می تواند پیامدهای سنگینی برای مردم این سرزمین در پی داشته باشد. تجربه تلخ گذشته نیز نشان داده است که بهره برداری گروه های افراطی از خاک افغانستان، در نهایت کشور را به میدان رقابت ها و مداخلات پیچیدۀ استخباراتی بدل ساخته و هزینه های سنگینی را بر جامعه تحمیل کرده است؛ هزینه هائی که پیامدهای آن هنوز هم بر سرنوشت مردم سایه افگنده است. به بیان دیگر، در نبود چنین گروه هائی در کشور، بسیاری از دغدغه ها و بحران های امروزی اساساً برای مردم افغانستان مطرح نبود. از همین رو، این پرسش اساسی مطرح می شود که آیا تحریک احساسات ناسیونالیستی، ترغیب به درگیری های بیهوده و جنگ صرفاً با هدف جنگ، و تداوم سیاست های تنش زا، در واقع تکرار همان الگوهائی نیست که شرایط بحرانی و مرگبار کنونی را پدید آورده اند؟ بار دیگر از توجه و لطف شما سپاسگزارم و امیدوارم این بحث ها بتواند به روشنتر شدن راه های رسیدن به صلح و ثبات پایدار کمک کند. با احترام آریا
|
|
| دوکتور محمد اکبر یوسفی | 05.03.2026 | آلمان | |
جناب محترم احمد آریا!
سلام ها و احترامات صمیمی ام را بپذیرید. نوشتۀ اخیر شما تحت عنوان « نقد یک نسخه خطرناک برای جنگ از دور دست"» برایم امید بخشید. بعضی ها آگاهانه و یا نا آگاهانه حاضر نیستند که وقتی یک مرحلۀ جنگی» را خاتمه یافته اعلان نموده اند، پس باید به آنچه توجه به خرچ دهند که نخست بر چنان یک مشی سیاسی جامع به توافق برسند که فضای صلح و همزیستی، بدون "جنگ" مسلط گردد. در نوشتۀ شما وسیعاً بررسی شده است، که برایم آموزنده بوده است. موفق و سرفراز باشید. یوسفی از آلمان.
|
|
| پامیر | 05.03.2026 | کابل | |
فوری خبر : آصف منیر د پاکستان د کرایی فوج لوی درستیز د ژیو نیوز سره په خپل وروستی مرکه کی ویلی چی که افغان طالبان دیته حاضر شی چی د امریکا په ځای هغه پیسی چی امریکا د افغانستان په خاوره باندی د بمباریو په بدل کی پاکستان ته ورکوی، موږ ته حواله کړی، پاکستان فورأ د افغانستان په خاوره خپل بریدونه ځندوی.
|
|
| Hazarzbek Tajiashtun | 05.03.2026 | USA | |
داکتر نوراحمد خالدی,
".......هم اکنون سران کشور های عربی خلیچ فارس خواهان خروج پایگاههای امریکایی از این کشور ها شده اند......هم اکنون کشتی طیاره بردار آبراهام لنکن در حال فرار است ...... هم اکنون دونالد ترامپ از ایران تقاضای مذاکره کرده است.......ایران بعد از سه روز اول جنگ با فیرهای مراکز دفاع هوایی را در شرق میانه تخلیه کرده است ...... در صورت دوام جنگ دیگر راکتهای ضد هوایی در ماههای آینده موجود نخواهند بود. حاال نوبت حمله با راکت های هایپرسونیک با سرگلوله ها های خوشه یی از جانب ایران است ....... بعد از سه روز میتوان نتیجه گرفت ایران برنده استراتژیک این جنگ است ......" . تعجب اور است که آژانس ها نهایت مشهور اطلاعاتی جهان از قبیل ریوتر, فرانس پرس, اسوشییتید پرس, شینوا نیوز اجنسی و و حتی افغانستان انترنشنل در وضع کنونی جنگ شرق میانه چنین راپوری را نشر ننموده اند!
|
|
| Hazarzbek Tajiashtun | 03.03.2026 | USA | |
محترم نبیل عزیزی, تشکر از این که در تبصره علاقه گرفتید ولی در عدم دقت برداشت از جزئیات مفهوم نوشته شده, خلاف آنچه گفته شد سرچپه نتیجه گرفتید. اگر خواستید لطفا دوباره بخوانید.
|
|
| نبیل عزیزی | 02.03.2026 | آلمان | |
قابل ذکر است آنچه دربارهی رژیم ایران نگاشتهام، به معنای حمایت من از اسرائیل و آمریکا نیست. |
|
| دوکتور غروال | 02.03.2026 | ویانا | |
ددی تفریق انداز نیږدی خپلوان ستر کمونیست او روسیی کښی خاص تربیه شوۍ او د کمونیستانو دوره کښی د دوی مردودی سیاسی بیرو غړۍ مومند په نام) پروسږ کال د روسی په کومک ځان هالند ته رسولۍ دی
زه کوشش کوم چی د خپلو دوستانو په کومک اسناد د کابل څخه تر لاسه کړم او بیا ددی اسنادو په وسیله دا قاتل کمونیست د هاک بین المللی قضی ته باید وړاندی شی !!!!
|
|
| دوکتور غروال | 02.03.2026 | ویانا | |
زه په افتخار سره حاضر یم چی د تاسو له خوا ددرو انتخاب شوو کسانو ټول مصرفونه ( پښاور ښار ته د پروازونو او د پښاور ښار د درومیاشتو هو ټل اوسیدو مصرفونه ) په اوږو واخلم او د درو تنو دا سفر پښاور ته به په اثبات ورسوی چی مومندیان ، افریدیان او شنواری د پنجابی پاکستان په دفترونو کښی لګیا دی او هم د پنجابی پاکستان ٱی سی اي دفترونو کښی رفت امد لری که د ما ادعا واقعیت نه درلودل ثابت شول نو حاضر یم چی ستره جریمه د ما ملی خیانت ادعا لپاره پر ځان واخلم او هم د امریکا تبلغاتی رادیو تبلیغاتی قاضی عجیبه ادعا به بیا دده ملی درد په خاطر کاملآ تصدیق شی !!!! برعکس که د ما ادعا مثبته ثابته شوه بیا نو داسی اموخته تفریقو اچولو افرادو ته حتمی جدی هدایت وشی چی د نفاق اچولو تخریبی څخه کلآ لاس واخلی او افغان ملت ملت اتفاق ته پریښودل شی !!!!
|
|
| نبیل عزیزی | 01.03.2026 | آلمان | |
آقای Hazarzbek Tajiashtun می نویسد:
"تعجب اور است که بعد از مرگ رهبر مرحوم دولت اسلامی ایران القاب تعلیمی نام ایشان در میدیا حذف شده فقط " سید علی خامنه ای " خطاب میگردد"
آیا همچو افراد قابل احترام هستند که با احترام خاص از ایشان نام برد؟
آیا شما رفتار غیرانسانی دولت ایران را در مقابل افغانها فراموش کردید؟
آیا کشتار و تحقیر هموطنانتان را از یاد بردهاید؟
نابودی چنین افراد و رژیمهای منفوری نباید باعث سوگواری گردد، بلکه برعکس.
سوگواری برای این رژیم، توهین به خون هموطنان ماست !!!
برای هر افغان شرمآور است که برای آنها سوگواری نماید !!! |
|
| Hazarzbek Tajiashtun | 01.03.2026 | USA | |
زور قالب ندارد: تعجب اور است که بعد از مرگ رهبر مرحوم دولت اسلامی ایران القاب تعلیمی نام ایشان در میدیا حذف شده فقط " سید علی خامنه ای " خطاب میگردد. این خود ثبوت دیگری است مبنی بر اینکه عقل/خرد اجتماعی در جوامع که در ان برتری- ذاتی نهادینه شده باشد از منشه برتران-ذاتی کنترول و مسیر داده می شود. عجیب تر از ان این است که چنین شیوه تعامل و ساختار اجتماعی که در گذشته نه چندان دور; مثلا در حوالی جاپان, جرمنی, افریقا جنوبی و جهان عرب مروج بود و در عمل پیاده می گردید به کلی حذف گردیده اکنون در هیچ کدام از ان کشور ها چنان نیست. استثنی چنین ساختار اجتماعی هم اکنون افغانستان و ایران است که در بود و مسیر چنین سرشت القاه شده ذهنی, توده ها ملیونی مردم فقط به فرمان مطیع و مدریت می گردند. سخنرانی حضرت مجددی را به یاد می اورد به این مفهوم که " در پشت سر انتخاب و اعمال هر مولوی یک حضرت قرار دارد ..... و اجداد ما از ۱۴ قرن به این طرف در ولایت لوگر دفن است". |
|
| محمد داؤد مومند | 28.02.2026 | متحده ایالات | |
تعرض شخصی و تعرض ملی! تعرض شخصی علیه عناصر و طندوست و ملیت خواه، عملی است مذموم و قابل هرنوع نکوهش. ولی تعرض ملی و واهیات تخلیق کنندۀ افتراق ملی و مخرش و بر انگیختن حساسیت های قومی، در واقعیت امر خیانت ملی است. پنجابی و دو رویه شمردن مردم ولایت لغمان و ننگرهار و اقوام مومند و شینواری و افریدی، عملی است ضد ملی و میتوان آن را تعرض ملی به حساب آورد. این جملۀ ضد تمام شعایر و معتقدات تفاهم و وحدت ملی و باهمی مردم افغانستان، مشعر براینکه : « دا چی تاسی مشرقی وال زیاتره اصلی ټاټوبی پنجابی پاکستان دی» نظری است در موازات عناصر ضد نام افغان و افغانستان و تفکر افغانیت، مانند: لطیف پدرام، روان فرهادی، سید مخدوم رهین، کوشان پدر و پسر، علی فایق، محتاط، عبدالعلی لعلزاد، مجیب رحیمی، داکتر فرید یونس (خسر بره روان فرهادی)، فرید مزدک ، حفیظ منصور، معنوی بی معنا، و مشت بی شماری از اوباشان و اراذل مادر زاد ستمی و ضد وحدت ملی ملت افغان. پیشنهاد من خدمت مجریان محترم آریانا افغانستان این است، که مبتنی بر تفکر احترام به مقدسات تفکر ملی و به منظور رفع و دفع تداوم و تواتر همچو واهیات ضد وحدت ملی مردم افغانستان، سر از امروز از نشر واهیات این آدم به حیث مفتری متکرر، ولو در هر موردی که باشد، معذرت جدی خواسته شود. تا دامن همچو تعرضات شخصی و تعرضات ملی برچیده شده و بر آن نقطۀ پایان گذاشته شود و به قول مرحوم استاد نوری :«یک نی و صد آسان» با عرض امتنان
|
|
| عبدالباری جهانی | 28.02.2026 | ایالات متحده | |
د آریانا افغانستان آنلاین محترمي ادرې ته. سلامونه او احترامات. ستاسي د وروستۍ یادوني په اړه باید درته ولیکم چي له یوې خوا، د قلم او بیان د آزادی په نامه، یوه سړي ته اجازه رکوی چي هغه د افغانستان د نفوس یوه لویه کتله توهین کړي او ټول پنجابیان او کمونیستان وبولي او کله چي مقابل لوری خپله دفاع کوي تاسي ورته وایاست چي باید له توندو کلماتو څخه کار وانه خیستل سي او د قلم عفت رعایت سي. تاسي باید له لومړي سره د هغه چا مخه ونیسی چي یوه قوم، یوې سیمي او حتی یوه شخص ته سپکاوی او توهین کوي بیا نو کولای سی چي له خپلو ټولو قلمي همکارانو څخه د قلم د عفت د ساتلو او رعایت کولو غوښتنه وکړی. په درناوي.
|
|
| حشمت | 28.02.2026 | سویدن |  |
Pakistan vs Afghanistan Military Power
|
|
| آریانا افغانستان آنلاین | 28.02.2026 | آلمان | |
هموطنان ارجمند، تقاضا میشود با حفظ سعه صدر، از مشوش نمودن فضای تبادل نظر و تعرض به حریم شخصی افراد اجتناب ورزید. شایسته است نوشتههای خود را به مسائل روز اختصاص داده و در غنای محتوای مورد علاقه عموم کوشا باشید. |
|
| محمد داؤد مومند | 28.02.2026 | متحده ایالات | |
نویسندۀ بینا و توانا، محترم ساپی صاحب! بعد ازعرض سلام محمدی و تمنیات نیک با کمال مسرت، توضیحات فاضلانه و عالمانۀ تان را در مورد واهیات یک موجود آدم نما، مطالعه نمودم. تحریرهمچو مطالب مبین شهامت فرهنگی آن عزیز گرامی است، چنانکه تذکرملفوف تان، در مورد هراس وطنداران، از هتاکی شخص متذکره، به ارتباط توهین شخصیت شهید سردار صاحب محمد داؤد خان، شهامت شخص شخیص جناب عالی را ممهور و مستند میسازد. این آدم در مسلک اهانت و هتاکی و افتراء، قباله روباه دکتور را در بغل دارد، نه تنها با وقاحت و دیده درایی تمام، پدرموحومم را مورد اهانت قرار داده و او را کمونست قلمداد نمود، که کار یک انسان مهذب و با فرهنگ نیست، ولی بد تر و وقیحتر آنکه تمام باشندگان ولایت لغمان و ننگرهار و اقوام بزرگ قوم پشتون را از خیبر تا حومۀ پیشاور و چهار سده و رود اتک ، دو رویه و منافق و پنجابی قلمداد نمود. آنچه مایۀ تأثر نهایت فراوان من گشت، سکوت و اغماض ذواتی است که درین ویب سایت از علم و دانش و فلسفه و انسان دوستی و بشر خواهی و اخلاق و محاسن معنوی پف میکنند و رساله ها مینویسند، اما، به فحوای کلام: (شتر دیدی ندیدی؟) این نوابغ علم و دانش و معرفت و معلمان اخلاق و آدمیت و نفرت از تبعیضات، با تمام اشکال و ابعاد آن، چشمان خود ها را، کور و گوش ها را کر انداختند، که گویا (شترندیده) اند. همچو منافقت، انسان را در قسمت کرامت انسانی همچو ذوات نگاره گر و بی تفاوت مشتبه میسازد. با تذکر مزید اینکه، خدا شاهد است که این قلم، واهیات متذکره را عنوانی یک چوکرۀ ستمی خدای په جاتش نخواندم، زیرا همچو مهملات به ارتباط مصاحبت با پادشاه مخلوع یا مستعفی را، در طول سالیان متمادی بارها خوانده بودم. شاه علاوه از تدبر شخصی و تجارب سالیان متمادی دور سلطنت، ذواتی مانند داکتر یوسف خان، داکتر ولید حقوقی و داکتر عبدالصمد حامد، جناب احسان مایار صاحب و ده های دیگر، در کنار خود داشت. در جایکه آب زلال وجود داشته باشد ضرورت به تیمم کلوخ و دیوار خشت خام نمی ماند. با عرض تشکر مجدد
|
|
| دوکتور غروال | 27.02.2026 | ویانا | |
مشرق وال ساپی ، داچی تاسی مشرق وال زیاتره اصلی ټاټوبی پنجابی پاکستان دی او کم تعداد سره په افغانستان کښی د خپلو اهدافو لپاره یاستۍ هغه هم د پنجابی پاکستان په ګټه ، تاسی د کمونیستی داؤدی کودتا دفاع کوۍ او درته ادنا اهمیت نلری چی ددی داؤدی کمونیستی کودتا له کبله دافغان ملت تباهی لپاره قاتلی روسیی یرغل ته زمینه برابره کړۍ شوه او همدارنګه پنجابی پاکستان او اخوندی ایران ته ددی خائینی کمونیستی کودتا په وسیله د مستقیمو مداخلو امکانات رامینځ ته کړۍ شول او افغان ملت ددی لعنتی کمونیستی کودتا له کبله تر نن ورځ پوری د بدبختی سره مخامخ دی ددی څخه معلومیږی چی تاسی په حقیقت کښی د افغانانو تباهی څخه لذت اخلۍ !!!! زه په خپل خواهش سره یو کال په ننګرهار پوهنتون کښی د فزیک استاد ووم ما ته څرګنده شوه چی غیر له کنړیانو ، خوګیاڼیو او صافیانو ( تاسی مغلوه صافی یاستۍ)
نوره اکثره د پنجابی پاکستان تر تاثیر لاندی دی !!!!
ما لږه موده کابل کښی په سیانس پوهنځی کښی هم د فزیک درس ورکړۍ دی ، تاسی د ما باره کښی د خپلو کمونیستی ننګرهاریانو ( د کمونیستانو دوره کښی سفارتونو کښی مقرر شوی وو او د پخوانی پادشاه المسیان موجود دی کولای شی چی د هغو څخه د ما باره کښی معلومات واخلی او اطریش کښی د ما ټول ژوند افغانانو ته څرګند دی لازم ئی نه وینم چی تاسی مخرونک ته پدی برخه کښی نور زیات نوشته کړم د ستا په شان یو بل مومند هم ځان غټ پښتون ښکاره کاوه دتاسو سره د زیات بحث وخت ضایع کول دی !
یاده : زه اطریش کښی د تحصییل په اخیر کښی په لیسو کښی د فزیک معلم او تحصیل وروسته د اطریش په پوهنتون کښی اسیستان ووم ، ددی معلومات په وسیله به نور هم زیاتره خوشحاله شی !!!
|
|
| Hazarzbek Tajiashtun | 27.02.2026 | USA | |
ن . جلیل زاد "..... هیچ ملت با زانو زدن به آزادی نرسیده است ...... هیچ نسلی حق ندارد حقیقت را قربانی آسایش لحظه ای خود کند ..... افغانستان تنها. یک جغرافیا نیست. آیینهٔ وجدان ماست اگر این آیینه بشکند، چیزی از ما باقی نخواهد ماند..... "
وطن فقط در احساسات نیک جنت نمی گردد. هم اکنون جاپان و جرمنی نمونه بارز و زنده از آزادی پس از "زانو زدن" نهایت شل شونده استند. همین اکنون در کشور خاص یک قشر نهایت عقبگرد و فوقالعاده خاص حق خود میداند که تمام امور زندگی انسانها تحت کنترول خود را "قربانی آسایش لحظه ای خود " نموده اند. تمام امور کشوری و لشکری را کاملا در غیاب تعلیم مسلکی, تجربه و دانش ساحه کار مربوطه را دیکتاتورانه قهر امیز مدریت می نمایند. درست است که افغانستان تنها یک جغرافیا نیست ولی این" آیینهٔ وجدان" که شما به ان اشاره دارید وقتی بیخی می شکند و در حال شکستن است که در مقایسه با زمان هم اکنون چندین قرن به عقب برده میشود. بنابران برای جلوگیری از پیشرفت این پروژه, هرتغیری ولو در کوتاه مدت به ضرر افغانستان باشد ولی قدرت سیاسی را همراه با قرن ۲۱ همراه سازد در دراز مدت به نفع مردم افغانستان است.
|
|
| ساپی | 27.02.2026 | آسترلیا | |
چنین به نظر میرسد که آقای غروال در ویب سایت دعوت باز با کسی درگیر و اینبار وی برای بار اول به زبان دری نوشته و آنهم شاید به کمک ترجمه گوگل چون اکثرأ از اصطلاحات ایرانی استفاده نموده ، بهر حال ایشان در نوشته خویش در سایت وزین آریانا افغانستان که سراپاه توصیف از خودش بوده چنین وانمود نموده که سرو کار ایشان در گذشته فقط با اعلحضرت پادشاه سابق ، کروتسکی صدراعظم اتریش ، ویلی برانت صدراعظم المان ، صدراعظم سویدن و غیره رجال نامدار آنوقت بوده ، یادآوری ازین رجال سرشناس گذشته جهان مرا به یاد قصه ای برد ، میگویند روزی یک پدر به پسری ساده لوح خویش که تازه نامزاد شده بود ضمن نصیحت توصیه می نماید که وقتی خانه خسر میروی باید در آنجا گپ های کته کته بگوید ، شاید مقصد وی سخنان مهم بوده ولی پسر ساده لوح به تصور اینکه در خانه خسر از چیز های بزرگ نام بګیرد در صحبت در خانه خسراز فیل، شتر، کوه و نهنگ نام می برد، در نوشته آقای غروال نیز از پادشاه و صدراعظم و رجال بزرگ آنوقت چیزی کمتر وجود ندارد.
در توصیف نامه ایشان چیز های عجیبی نیز بچشم می خورد از جمله خانم اتریشی ایشان بخاطری که نمی خواست افغانستان برود از طریق مادر خویش به صدراعظم آنوقت اتریش یعنی آقای کرائیسکی شکایت نموده.
اولأ اگر خانم ایشان نمی خواست افغانستان برود به اسانی از شوهر خویش جدا میشد تا به صدراعظم شکایت نماید برای یک زن اروپائی طلاق و جدائی کاری مشکلی نبوده و کشاندن این موضوع شخصی و خانواده ای به صدراعظم یک کشور منطقی به نظر نمی رسد . آقای غروال ادعا نموده که پادشاه سابق از میان اېن همه نزدیکان و سیاسیون کشور از وی در سال ۱۹۷۹ خواسته بود بوطن رفته به تعقیب آن خود پادشاه نیز بوطن برخواهد گشت ، در حالیکه در سال ۱۹۷۹ که قشون تجاوز گر شوروی بر افغانستان حمله نمود اصلا بازگشت شاه بوطن هیچ مطرح نبود بازگشت شاه تنها در وقت مصالحه داکتر نجیب در سال ۱۹۸۹ مطرح گردید که آنهم از طرف اعلحضرت رد گردید، عجیب است که آن شاه مدبر که شخصیت های برازنده در کنار خود داشت همه را گذاشته از یک انسان متعصب و فحاش که حاضر نیست چند کلمه بزبان دری بنویسد و بخاطر همین فحاشی و بی نزاکتی بورس وی کنسل گردیده دستور می دهد به افغانستان برود، واقعأ عجیب می نماید ، اینکه در زمان شاه در بین هزاران محصل افغان چرا تنها بورس وی کنسل گردیده، تصور نمی گردد مسؤلین آنوقت و مخصوصا دوکتور علی احمد پوپل وزیر معارف آنوقت که یک شخصیت دانشمند بود آنقدر شخص کوتاه بین باشد که بیدون موجب بورس وی را کنسل نماید، وقتی آقای غروال در این سن پیری اینقدر بد دهن و فحاش بوده تصور نمائید در جوانی چگونه خواهد بود؟ تا جائیکه مقامات آن وقت مجبور شده اند جهت حفظ حیثیت کشور در خارج ، بورس ویرا کنسل نمایند.
در این شکی نیست که آقای غروال در مسلک خویش یعنی فزیک و ریاضی وارد خواهد بود ولی آنچه وی با آن بکلی بیگانه و نا آشنا است جامعه و مردم ما بوده و در این مورد وی تا اندازه ای مقصر هم نیست زیرا ایشان قسمت زیاد عمر خویشرا در محیط خارج و دور از وطن سپری نموده آقای غروال دوره نوجوانی خویشرا در لیلیه لیسه رحمان بابا سپری و از آنجا با استفاده از یک بورس مستقیمأ بخارج آمده و بقیه پنجاه ،شصت سال زندگی وی در خارج سپری گردیده در این مدت وی بجز سفر های کوتاه مدت هیچ وقت در وطن و با مردم خویش یکجا زندگی نه نموده است.
طوریکه همه میدانند یکی از عوامل دشمنی طالبان با زنان و دختران کشور ما اینست که آنها در لیله های مدارس پاکستانی بزرگ شده و دور از خانواده و جامعه از مهر خانواده محروم بوده اند آقای غروال نیز بجز دوره کودکی بقیه در تمام زندگی از کشور و مردم خویش بدور بوده، اگر به نوشته های آقای غروال دقت شود همه آن سراپاه فحش ،دشنام و ناسزا به آدرس این و آن بوده وی حتی شخصیت ملی وطن شهید داود خان را با دیوانه و القاب نامناسب خطاب نموده ، چون وی در همین سن کهولت نیز از بد دهنی و فحاشی دست نکشیده لذا ارادتمندان شهید داود خان نیز همه خاموشی اختیار نموده هیچ کسی نمی خواهد خود را با وی درگیرد و اماج فحاشی ها و اتهمات رنگارنگ وی قرار نگیرد
|
|
| دوکتور عروال | 27.02.2026 | ویانا | |
پنجابی قادیانی قاتل چړیان د قاتلو روسی کمونیستانو وحشی دوره کښی د افغان پناه ګزینو اولادونه دی او په پنجابی پاکستان کښی د امریکا په ډالرو او د سی آی اي تربیه شوی خائئن جاسوس خلیلزاد تر کنترول لاندی په قادیانیو چړیانو مدرسو کښی روزل شوی دی ددی ملی خیانت پر ضد اعتراضونه وشول حتی ددی په خاطر سفر هم پنجابی پاکستان ته صورت وموند اما بی نتیجی او همدارنګه غلیسی امریکا ته ددوی دی غیری انسانی عمل پر ضد اعتراضونه وشول اما دوی خندل او ویل ئی چی روس ، چین او ایران خطرناک ممالک دی ددوی مقابل کښی باید داسی مذهبی افراطی کسان تربیه شی اما قاتله روسیه د غلیسی امرییکا څخه زیاتره زیرکتر دی یعنی روسیی خپلو تربیه شوو غلامانو باندی اوږدی ږیری پریښودی اودا د قادیانیو پنجابیو مدرسو غلامانو سره ئی خپل غلامان ګډ کړل او دا قادیانی کافران د روسی کفارو سره دومره نیږدی کړۍ شول چی حتی قاتله روسیه ددی چړیانو وحشتی حکومت په رسمیت وپیژنی ! د پنجابی پاکستان وحشیانه حملو کښی یوازی او یوازی افغان ملت وژل کیږی دا جګړه د دوی تر مینځ یوه ظالمه ډورامه دی !!! زه بیا تکراری وایم او دا باید تکراری وویل شی چی پر افغان غیرتی ملت باندی ددی بدبختیو تهداب تیږه د داؤدی کمونیستی کودتا په واسطه ایښودل شوۍ دی او اوس ټول دا قاتل کمونیستان د امریکا او غربی نړۍ زوپو ته ناست دی او هم د قاتل پوتین له خوا فوق العاده حمایه کیږی او دا قاتل غلامان د ظالم پوتین له خوا بیا راژوندی شوی دی !!! نور بیا !
|
|
| ع واحد حيدرى | 26.02.2026 | سدني استراليا | |
ماه مبارك رمضان أهل صيام مبارك و قبول باشد.
عجیب روزگاری است. کسانی که در یک دوره تاریخی، دین را ابزار ارتجاع میخواندند و با نهادهای مذهبی سرِ سازگاری نداشتند و وقتی رهبران جریانهای کمونیستی شان در افغانستان، در دورهای دین را «افیون» میخواندند، مساجد را محدود میکردند و به باورهای دینی مردم با دیده تحقیر مینگریستند، امروز چگونه است که همان طیف یا پیروان فکریشان در باب بدعت و سنت حکم صادر میکنند؟ مردم حافظه دارند؛ تاریخ را نمیتوان با چند جمله تازه بازنویسی کرد. اين ها مى گويند مير اكبر خيبر براى اطفال خود درس قران مى داد. ببرى امين مى گويد پدر وى عالم دين بود.داكتر نجيب تلاوت قران مى كرد؟
جریان مارکسیستی افغانستان، در قالب حزب خلق و پرچم از لحاظ فکری متأثر از آموزههای كارل ماركس و ولادیمیر لنين بود. در مبانی کلاسیک مارکسیسم، دین پدیدهای تاریخی و روبنایی تلقی میشد؛ نه یک حقیقت وحیانی و ثابت. در ادبیات رسمی این جریان، دین غالباً بهعنوان ابزار طبقاتى معرفى شد.
پس از کودتای هفتم ثور ۱۳۵۷، و در دورههای نور محمد تره كى و حفيظ الله امين، سیاستهای دولت با بیاعتمادی شدید نسبت به نهادهای دینی همراه بود. بازداشت علما، محدودسازی فعالیتهای مذهبی و تبلیغات ایدئولوژیک علیه «ارتجاع مذهبی» بخشی از واقعیت آن دوره است. همین برخوردها سبب شد بخش بزرگی از جامعه مذهبی افغانستان حکومت را در تقابل با دین ببیند. در دوره داكتر نجيب الله ، با طرح «مصالحه ملی»، لحن حکومت تغییر کرد و استفاده از مفاهیم اسلامی افزایش یافت. اما این تغییر بیش از آنکه تحول ایدئولوژیک باشد، تاکتیک سیاسی برای بازیابی مشروعیت اجتماعی تلقی شد. چارچوب نظری حزب همچنان مارکسیستی باقی مانده بود.
امروز وقتی برخی چهرههای وابسته یا همسو با همان سنت فکری، درباره بدعت و سنت — از جمله مسئله نماز تراویح — فتوا صادر میکنند، طبیعی است که مردم انرا با تردید مى نگرند. بحث تراویح یک بحث فقهی میان علمای اسلام است و قرنهاست در چارچوب علمی بررسی میشود. جمهور اهل سنت آن را سنت مؤکده میدانند و تعبیر «نِعمَ البدعة» را بدعت لغوی میفهمند، نه بدعت شرعی. این یک اختلاف اجتهادی است، نه میدان تسویه حساب سیاسی.که احیای آن به صورت جماعت در زمان خلافت حضرت عمر رضیاللهعنه صورت گرفت. تعبیر «نِعمَ البدعة» نیز در فهم علمای اصول، بدعت لغوی دانسته شده نه بدعت شرعی؛ زیرا اصل نماز قیام اللیل در سنت ثابت است.
اگر کسی تحول فکری صادقانهای داشته باشد و از گذشته خود فاصله گرفته باشد، توضیح شفاف و اعتراف صریح به آن گذشته میتواند محترم باشد. اما استفاده ابزاری از دین برای جدل سیاسی، هم به دین آسیب میزند و هم به اعتماد عمومی.
دین اسلام نه در انحصار ملا است و نه در انحصار روشنفکر؛ اما سخن گفتن در باب دین نیازمند امانت علمی، صداقت تاریخی و پرهیز از دوگانگی است. همانگونه که تکفیر ناروا محکوم است، فراموشی عامدانه گذشته و پاککردن حافظه تاریخی مردم نیز پذیرفتنی نيست.
|
|
| Hazarzbek Tajiashtun | 25.02.2026 | USA | |
El Pais US Story by Beatriz Lecumberri Published Feb 25, 2026
The Taliban's new penal code: Two weeks in jail for breaking a woman's arm and five months for mistreating a camel.
An Afghan man can spend 15 days in jail for breaking his wife's arm, or five months if he mistreats a camel. This is the law that judges in Afghanistan have been required to apply since the beginning of the year, under a new penal code approved quietly, without political debate or public announcements, and which has generated little international reaction. In 119 articles, violence against women is legalized and considered a tool of social discipline and the prevention of sin or "vice." Mothers, daughters, and wives become practically objects owned by a husband or a "master" — a word used literally in the text, as well as "slave" — terms that send shivers down the spines of human rights organizations, which are calling for this legal framework to be repealed. Experts interviewed by this newspaper agree that the new code is a "painful confirmation" of what daily life has been like for Afghan women since the Taliban returned to power in August 2021. "It codifies an ideological system in which punishment, surveillance, and coercion are core instruments of governance," summarizes the Georgetown Institute for Women, Peace and Security. For example, Article 32 gives an idea of the prevailing defenselessness, as it states that only if the husband strikes his wife with a stick and causes a serious injury such as "a wound or bruise," and the woman can prove this before a judge, will the man be sentenced to 15 days in prison. Other types of physical, psychological, and sexual violence against women are not mentioned.
|
|
| دوکتور عروال | 25.02.2026 | ویانا | |
دا د پخوا څخه څرګنده وه چی پنجابی پاکستان او اخوندی ایران د افغان ملت سخت دوښمنان پیژندل شوی دی اما غلام پنجابی پاکستان او متعصب ایران داړو هیڅ وخت د افغان ملت تباهی ته کامیابی په نصیب نه شوه اما د روسی قاتلو غلامانو پنجابی پاکستان او متعصب اخوندی
ایران ته د افغان ملت زیاتره بربادی زمینه ددی تربیه شوو غلامانو په وسیله برابره شوی دی، د افغان ملت تباهی تهداب د قاتلو خرڅ شوو تربیه شوو کمونیستانو له خوا کیښودل شوۍ دی او دی تربیه شوو کمونیستانو نورو قاتلو ملی خائینینو تش په نامه دیموکراتانو ( د بوش تربیه شوی غلامان ) قاتلو مجاهدینو ، قادیانیو قاتلو جاهلو چړیانو پنجابی پاکستان او متعصب اخوندی ایران ته د مستقیمو مداخلو زمینه برابره کړی دی !!! اوس دا ملی خائینین قاتل کمونیستان بیا بیدار شوی دی حتی روسیی کښی خاص تربیه شوۍ خائین قاتل *** په نام پروسږ کال د روسیی څخه ځان هالند ته رسولۍ دی، دا وطنفروش د کمونیستانو وخت کښی د سیاسی بیرو فعال غړۍ وو او دده له لاسه په زرهاوو افغانان وژل شوی دی لنډه دا چی کمونیستان
د روسیی له خوا فوق العده حمایه کیږی همدارنګه امریکا او چین هم خپل غلامان له هری خوا حمایه کوی لنډه دا چی افغان ملت به ددی خودخواهو ارتجاعی منورینو او قاتلو تنظیمونو او قاتلو جاهلو چړیانو له خوا به نور هم په سره اور کښی وی !!!!
|
|
| صلاح سعیدی | 25.02.2026 | UK | |
سلام
ازمرثیهٔ وطن دوستانه… جناب …خوشم آمد! خوشم آمد که درین نړشته از اعتقاد راسخ بر ملت سالاری استدلال شده است! امید میدهد! خوشم آمد که منطق ارایه میشود مه: ملت از وطن و عزت وطن دفاع میکند و ایستاده است و ایستاده خواهد بود… خوشم آمد و تا آخیر خواندم و لذت بردم!
چیزیکه من درین نوشته جواب نه یافتم، آن این بود که این ملت ایمان، اعتقاد و ارزش خود، امامان صادق و پیشوایان صادق معنوی و پیشتازان صدای ارزشی، خود را نیز دارند که با ارزشهای مشترک و، بدون توافق شکلی و بدون نوشتن کدام قراردادی عملاً و مشترک کار امید بخش به فردا و روز حساب زندګی دارند و به امید عدالت و عدالت الهی و در همین چوکات زندګی و مبارزه میکنند و کردن میخواهند! درین چوکات و درین بحث ملت سالاری به این خواست معنوی دفاع ملت از چه و برای چه و در چوکات کدام ارزشها، ودر خدمت کدام ارزشها تلاش و مبارزه وجود دارد؟ درین نوشته، چیزی ګفته و ذکر نه شد! در نوشته های دیګر ، این ارزشهای معنوی و عقیدتی خواست ملت، بکلی و در واقعیت به صورت مستقیم و یا استادانه نفیه میشوند! در این حالت ما در تناقض قرار میګیریم! اینکه ما در چوکات ساختار سیاسی زندګی کنیم که در دفاع از ارزشهای اعتقادی اکثریت قاطع ملت باشد و نه مخالف و نه مبلغ آن باشد، ( ګویا ارزش دینی من ملت را کس کنار بزند) با هم سازګاری ندارند و این تناقض صریح را درک و منقطی نمی دانم! استدلال نفیه در اکثریت موارد و در موارد زیاد در نتیجهٔ خزندهٔ اشپش و نقاط سیاه با سوء استفاده از مقدسات و ارزش های اعتقادی ما، با عناوین درشت، ضد کل ارزش را میخوانم که تأسف و تأثر آن به علت عدم اعتقاد و فکر توان ضرر به ارزش من و ملت در آن نیست! این تأثر در واقعیت ترحم بر خود چنین مبلغ است که برای خود عواقب سخت کشنده، تهیه و مهیاء میساېد! برین باورمندم که توان ضرر به اعتقاد و ارزش من با اعتقاد افراطی و منطق غیره موجه خود ، ندارد ولی تأثر و تأسفم درین است که چنین اندیشه ها و چوبک زدن های ناسالم و ازین راه بر کل ارزش من و جامعه طعن وارد کردن و نفیه کردن، افکار تحت شعار آزاد اندیشی را تا حد مرګ تجرید ساخته و نفیه نموده و از جامعه تجرید به صورت مطلق کرده و میکند! شناخت مستقیم و تماس های من در مورد انعکاسات درین موارد ، دقیقاً و حسابی چنین است! برعلاوهٔ این،ما تجارب بسیار بدی درین راستا داشته ایم و داریم! به این ترتیب ایجاد اانقطابها در جامعه در موارد قابل مرهم ماندن و ترمیم کردن را سخت دشوار میسازد! لذا به این تناقضات نباید رفت و نباید به افراط و تفریط و از بحران به بحران دیګر سقوط کرد! دیموکراسی و آزاد اندیشی و جمهوریت را نباید در خانه های أمن برای زنان خلاصه کرد! حقوق بدون وجایب قابل قبول نیستند و اقتصاد بازاز آزاد زمان بورژوازی در قرن امروز، بدون مهار کردن آن به قوانین مدرن، وحشی و قابل قبول نیست! در اقتصاد بازار آزادیکه همه چیز را عرضه و تقاضا تعین کند، مردود و قابل قبول نیست! آزاد اندیشی ایکه اعتقادات سالم، ایمان و ارزشهای اکثریت مطلق جامعه را منتفی و یا کناز بزند و بسازد، دیموکراسی و آزادی نیست!
لذا بیایید درین چوکات تصورات و قاعده های مشترک کاری ایجاد کرد و با تمام صداقت در تکمیل و تصحیح یکدیګر تلاش سازنده به خرچ داد! من به کار سازنده درین چوکات باور دارم و این ممکن است! انتخاب سلیم وجود دارد، اما انتخابش دیګرش با شما! حضور در میدیا را به مقصد ادای رسالت، پاک کردن نیتها، عبادت باید ساخت! آنکه اعتقاد دینی ندارد میتواند این کار را برای آرامش وجدانی و ادای رسالت درین چوکات بکار ګیرد! ومن الله التوفیق داکتر ص سعیدی
|
|
| دوکتور عروال | 24.02.2026 | ویانا | |
شیطان پنجابی او روسی کمونیست اوس د افغان با غروره ملت مینځ کښی د پنجابی پاکستان په امر د تفریقی اچولو باندی ډیر ګرم ځان مشغول کړۍ دی دا پنجابی شیطان کمونیست هیڅکله اصیل پښتون ندۍ بلکه کاملآ پنجابۍ دی او په درواغو د پښتنو اکټ کوی ددی ملی خائین د تفریقی اچولو هلی ځلی خاص د پنجابی پاکستان په امر د نفاق اچولو او د پنجابی کلدارو په خاطر دی دا مذبذبه پنجابی پښتون دومره بی حیا او بی شرمه دی چی اوس ئی خپل پنجابی چټل ځان د افغان ملت پښتنو نمائینده معرفی کوی او د پنجابی پاکستان په امر ناستومانه د افغان غیرتی ملت بی اتفاقی باندی ځان په ډیره بی ادبی سره ( دا د پنجابیانو تربیه دی ) مشغول کړۍ دی ! اصیل افغانان باید دداسی مردودو پنجابیو چټیاتو ته ادنا اهمیت ورنکړی ټولو ته څرګنده دی چی حتی دی دوه مخه مجهولو پنجابیو پښتنو لپاره حکومت خاصه لیسه د خوشال خان لیسی په نوم جوړه شوی وه او اوس دی بی حیا پنجابی ځان د افغان ملت باغروره پښتنو نمائینده معرفی کوی په پښتو کښی مشهور متل دی : خلک دی په کلی کښی نه پریږدی ته ادعا کوی چی خر می د ملک په غوجل کښی ودروه دا د بی کرکټره پنجابیو خصلت دی !!!!! |
|
| صحرائی | 23.02.2026 | کلیفورنیا | |
جناب محترم Hazarzbek Tajiashtun سلام!
|
متشکرم از اینکه اشارات مختصر را از نظر گذرانده اید. برای اینجانب نظر ه انسان قابل احترام است. اما هیچگاه در فکر آن نبوده ام که کلمات «نخبه» و غیر نخبه را تقسیمبندی کنم. این مهم نیست که کس دارای چه کوالیفیکیشن و چه شهرت است، بلکه مهم اینست که خود از دانش خود بنفع انسان و اجتماع کار می گیرد و یا نه؟. والسلام. صحرائی.
|
|
| عبدالباری جهانی | 23.02.2026 | وریجینیا | |
جناب محترم جلیل زاد صاحب سلام و احترامات. ممنونم که از موقف بنده در مورد مسله تراویح حمایه برحق نموده اید. مطلب بنده فضل فروشی نبوده و نیست و غایت مطلبم هر وقت این بوده است که دین اسلام را از انحصار ملاها و دوکانداران دین خارج باید نمود تا مردم مفهوم دین خود را بفهمند. دوکانداران دین غیر تکفیر نمودن ما مردمیکه نه ریش داریم و نه مانند آنها لباس به تن داریم کار دیګری ندارند. اظهاراتی را که درباره اصولنامه آنها، که بایست اصولنامه جنګلش باید خواند، نموده و در ضمن از نماز تراویح یاد آوری نموده بودم، به دوکانداری آنها صدمه میرساند و یه اصطلاح عوام جهالت شان تور خورد و به تکفیر نمودن بنده حکم دادند و یکی از ملا ها بنده را واجب القتل اعلام نمود. در حالیکه همه ګفته هایم مستند به آیات و حدیث بودند. ولی چون نه ریش بر روی خود و نه عمامه بسر داشتم مردم عوام و پیروان ملا از ګفته های جاهلانه آنها پیروي نموده و طبق عادت عوام الناس شروع به فحش و ناسزا نمودند. درباره مضمون داکتر صاحب سعیدی، که بنده به علمیت آنها احترام دارم، باید بنویسم که نباید، بخاطر چند ملای جاهل، از حقایق و نصوص آشکار دینی چشم پوشید. بنده نه خطا نموده و نه از ګفته ها و نوشته هایم پشیمان هستم. نماز تراویح نه در قرآن و نه در احادیث موجود است. حضرت رسول اکرم سه شب در مسجد نبوی مدینه، بعد از نماز خفتن، نماز جماعت دا ده و بعداً ترک نموده و اظهار نموده است که نمیخواست شما این نماز را بر خود واجب کنید. بخاری، کتاب التراویح حدیث ۵ حضرت رسول اکرم تا آخر عمر خود بعد از نماز خفتن، که همین تراویح باشد یک بار هم به جماعت نماز نخوانده است. و اګر نماز تراویح سنت میبود ابوبکر صدیق هرګز آنرا قضا نمی نمود. و شما میدانید که در وقت خلافت ابوبکر صدیق هیچ وقتی نماز تراویح موجود نبوده است. از قول عبدالرحمن بن عبدالقاری نقل است که بسال دوم یا سوم خلافت عمر یک شبی بهمراه خلیفه بطرف مسجد رفتیم. دیدیم که مردم بعضاً دو یا سه یا تنها نماز میخواندند. عمر از ابی بن کعب خواهش نمود که با مردم بجماعت به نماز ایستاد شود. فردای آن شب وقتی به طرف مسجد رفتیم و دیدیم که مردم بجماعت ایستاد هستند عمر ګفت« نعم البدعة هذه» یعنی چه بدعت عالی نمودم! بالمقابل حضرت رسول اکرم ص میفرمایند که بدترین کارها بدعت است. همه بدعت ها ګمراهی است و راه همه ګمراهی ها به دوزخ است. صحیح مسلم. بخاریو کتاب الاعتصام و السنة حدیث ۱۹ وقتی شخص عمر میګوید که بدعت نموده است و حضرت پیغمبر به صراحت ګفته باشند که بدعت ګمراهی است چطور میتوانیم تراویح را سنت بپنداریم. به هرصورت مطلبم قناعت شما نبوده بلکه دفاع از نظر خود که سراسر و صد فیصد متکی و مستند به نصوص است میباشد.
|
|
| دوکتور عروال | 23.02.2026 | ویانا | |
محترم حشمت صاحب , من مختصر در بارة خود نوشتم که کمی در بارة من معلومات هم داشته باشید , این طایفه های فروخته شده مانند طایفة فروخته شدة خراسانی ها به هدایت باداران خود این مرض نفاق انداختن را وظیفة خود میدانند
حتی به بیماری نفاق انداختن تحت رهبری ان وقت شوروی به شعارهای روسی کمونیستی ملت افغان را تباه کرد و توسط این خیانت ملی این خائینین پنجابی پاکستان و متعصب ایران پناهندة افغانی را برای اهداف شوم خود تربیه و تا امروز استعمال صورت گرفته . این خائینین کمونیستها احمق خودخواه محمد داۇد خان را مۇقتآ برای هدف خائین خود توسط جاسوسی کی جی بی حسن شرق استعمال شد وبعد از استعمال کردن اش این احمق خودخواه ( این القاب برای اش مرحوم محترم پادشاه افغانستان داده ) با فامیل اش کشتند و الان این خائینین ملی نظر به ضرورت از چاپلوسی هم کار می گیرد تا که اینوع تفریقه اندازان خائینین ملی موجود باشد در بین ملت افغان اتفاق و وحدت ملی به وجود امده نمی تواند !!!!
یاده : بلی من ریاضی را به حیث مضمون فرعی گرفته بودم و نظر به ضرورت باید یک سمستر کیمیاهم میداشتم !
من به صورت عموم به پشتو می نویسم , برای اینکه لسان دری نیززبان رسمی است پس به شما به دری نوشتم امید است شما محترم نیز به لسان پشتو حاکمیت داشته باشید تا به منافقین انداختن نفاق بین اقوام ( پشتو و دری زبان) قطع شود !!!!
سالم و خوش باشید , غروال
|
|
| Hazarzbek Tajiashtun | 23.02.2026 | USA | |
محترم صحرایی امید سر حال باشید, شما به کلی و درست درعمق تاپیک قرار دارید که واقعا - حتی در سطح روشنفکران - افغانستان و امریکا قابل مقایسه نیست. ولی تبصره ها نهایت مختصر این طرف عمدتا در تفابل با طرز ذید نخبگان ریشه در افغانستان و از طریق ان ها در مورد افغانستان دارد. در ارتباط دو تبصره نهایت کوتاه محترم نبیل مسکنیار در ذهنم حک شده است که در مفهوم چنین می گفت: از تجربه چندین دهه اموختم که روشن فکران افغانستان ابن الوقت ترین ..... و در یک خطاب جنجالی به همتا کاری خود, کرکتر اقا عمر خطاب را فقط در یک لغت " عقب مانده " خلاصه ساخته برخورد را ختم ساخت.
این هم چند مثال از ان نوع در محیط اشنا: اقا ارسلا متواتر ادعا داشت که مقالات شان در نشریه ها دیگر به زبان انگلیسی نشر شده است, که هچ گاه چنین نبود. داکترخالدی مقالات جدید دیگران را در گوگول ترجمه, متواتر به نام خود نشر می نماید. سید داکتر کاظم که در رشته خود یک ورق ندارد, با خلق و خوی خاص خود دروغ ها تاریخ را که قبلا توسط دیگران نوشته شده است با لفاظی خاص حجم انرا نهایت زیاد ساخته ریشه مقدسیت گویا " اتش نفس" خود را در موزیم کابل نگه داری نموده موره چل و ترک استخبازاتی را جز عمده تاریخ افغانستان می سازد. میر داکتر عزیز همیشه تضاد ها قومی را دامن زده متواتر قسم میخورد که تایتل "میر' ایشان کدام امتیازی نداشته فقط و فقط جز نام شان است. اگر چنین است که نیست, پس لقب "اغا صاحب" از کجا امد. محترم داکتر پسر "سید افغانی" که هر روز در یک مقاله نصیحت پوف دارد, انقدر غرق فرضیه عروق خود است که نمی تواند هیچ تاپیک را بدون شعار عربی ختم نماید. نقل میدان, اقا ملک ستیز مفاهیم نهایت ساده را بی نهایت فلسفی تشریح و در مورد مفاهیم عمده که افغانستان را رمه وار عقبگرد میدهد, نمیتواند حتی لب بکشاید. او دایی هم بله خوشحالی که حتی رهبریت سیاسی روشنفکران افغانستان قبل از کار رسمی, مثلا متفکر دوم جهان و نابغه شرق میگردند. در مقایسه لطفا به طرز دید روشنفکران کشور ها دیگر توجه نمایید.
|
|
| Hazarzbek Tajiashtun | 23.02.2026 | USA | |
دوکتور محمد عثمان تره کی, '........طالبان په څلورو کلونو واکمنۍ کې ونه توانېدل چې د افغانستان دفاعي بنسټونه ورغوي او یا د دوستو هېوادونو په همکارۍ د هېواد د هوایي حریم د ساتنې وړتیا ترلاسه کړي. ......" خدمت محترم ترکی صاحب باید یاد اوری نمود که " کشور ها دوست " قبلا در زمینه نگهداشت حریم وایی و دفاعی افغانستان با طالبان به نتیجه رسیده و همکاری نموده اند. مطابق به پروتوکول وقت, به آنها فقط مجاز داشتن نوع از سلاح ها کنترل جمعیت, ان هم برای جلوگیری از خیزش مردم در داخل افغانستان داده شده است. احساس می نمایم که شما قبلا چنین تعامل طرفین را میدانستید !
|
|
| محمد داؤد مومند | 22.02.2026 | متحده ایالات | |
ای بسا آدم که ابلیسی کند! لعنت ایزدی بر کولابی های بی معرفت مهاجر بی فرهنگ و فاقد ضمیر و شرف و وجدان ملی و افغانی ای، که بر توهین 45 ملیون کتلۀ بزرگ پشتونی تحت سیطرۀ دولت مولود استعمار انگلیس یعنی پاکستان و قلمداد کردن ایشان به عنوان پنجابی، بنابر خصلت ستمی و فارسیستی کولابی شان هورا میکشند و ماننند موش های کثیف در مغاره های خود، با اختفاء هویت و شخصیت مفسد و فاسد و کژ اندیش و ضد پشتونی خود به نفخ پرانی و بروز نجاست امعاء، متعفن خود از طریق دهان کرگس منقار خود می پردازند. آنکس که نداند و نخواهد که بداند حیف است چنین جانوری زنده بماند
|
|
| حشمت | 22.02.2026 | سویدن | |
جناب غروال صاحب محترم،
از توضیحات جامع و بیوگرافی پربارتان سپاسگزارم. مسیر زندگی شما بسیار آموزنده و الهام بخش است. دستیابی به درجه دکترای فیزیک اتمی افتخاری است که کمتر کسی از هموطنان ما به آن نائل شده است؛ چرا که این رشته در کنار فیزیک نور، از پیچیده ترین حوزههای علمی است و تسلطی همهجانبه بر ریاضیات، فیزیک تجربی و شیمی را میطلبد. جای بسی تأسف است که برخی افراد، علیرغم دههها حضور در کشورهای پیشرفته و برخورداری از امکانات فراوان، دستاورد ملموسی ندارند و تنها با اظهارات غرضآلود و دور از اخلاق، سعی در تخریب شخصیت شما دارند.
پایدار و سربلند باشید.
تشکر
|
|
| دوکتور صلاح الدین سعیدی | 22.02.2026 | لندن | |
سلام خوانندهٔ عزیز
تمرکز به مسایل و حضور در میدیا زمانی هدفمند و ادای رسالت و دادن منطق حق اجر و پاداش الهی دارد، که نیتها را در بحث ها پاک و صادق ساخت! فرصت ما و ادای رسالت، وجیبهٔ ماست! حضور در میدیا به معنای عقده ګشایی، فضل فروشی و خارج از بحث سطح بحث را بی ارتباط پایین بردن و چسپیدن به مسایل غیر مرتبط به اصل موضوع سناریو تکراری افراد بیسواد و مریضان روانی و به نحوی تقصیر منجمنت و تنظیم کننده های امور نیز است! بابه ده کجا و درختان به کجا؟!
کسی نمی ګوید که بحث ما در مورد سیکولاریزم است! به حال بیا! من از سیکولاریم و تاریخ آن در اروپا و نتیجه ګیری ها و بلایای چرچیزم ( چرندیات کلیساء) دفاع ندارم! من از افراطیت دینی و قانون اجراات جزایی محاکم عصر خفته دفاع ندارم ودر مورد ۱۲ صفحه رد نوشته و با تمام تلاش مختصر ساخته نه توانستم! وقت زیاد من و لله فی الله و وقت تمرکز به زندګی، را صرف آن کردم ام تا حق و منطق حق را عام سازم! این له معنای فضل فرړشی و نظام براندازی نیست!
من در جوکات سیکولاریزم، از حالت صحبت دارم که من منتخب ملت در پارلمان نشسته، منتخب موکلم که من را برای خدمت ارزشهای خود ( دین اسلام) انتخاب کرده، از جانب سیکولار، دیموکرات!؟ ، روشنفکر!؟ مخاطب شوم که دین را در قانون خلط کرده نمی توانی! ما دیموکرات و آزاد اندیشیم و در اروپا در جدال دین و مذهب چنین شو و چنان شد و دانشمند اروپایی …. چنین ګفت و چنان! من و ارزش من و چوکات آن فیلسوف و متخصص اروپایی نیست! من اولویت و شناخت خود را دارم و شناخت آن فیلسوف را در ترازوی شناخت خود، سبک و سنګین داشته و ارزیابی میکنم! من این ملت و ارزش اکثریت مطلق و انتخاب ملت را در چوکات ارزسهای اصیل اسلامی در انتخاب دیموکراتیک دیموکراتیک و آزاد اندیشی میدانم و آن دبګر ( چوبکی) بی ربط تهمت می بندد و دیروز و پریروز و چرندیات و عقده ګشایی بی ربط پخش میدارد و منجمنت نمی ګوید، که این به آن چه ربط دارد!؟
تاکید اینکه باید به صلح و امنیت رسید! یعنی چه؟
به صلح و امنیت بدون حقوق مدنی رسیده ایی! به امنیت در باغ وحش و زندان و بدون حقوق رسیده اید! چرا مخالف حاکمیت توتالیته اید!؟ به صلح رسیده اید، چه میخواهید؟
نه ما صلح و استقرار معنا و رسیدن به فضای متمدن سیاسی میخواهیم! ما در تحت حاکمیت قانون رسیدن میخواهیم! حاکمیت ایکه حاکم و رعیت، شهروند، فرصت ارایهٔ نظر داشته و مالک معنا دار کشور و سرنوشت کشور خود شود! این مالکیت به این معنا هم نیست که ما سیکولاریسم را اساس قرار داده و دین ات را جدا از سیاست کن! نه من و ارزش من در چوکات اخلاق و اصول عقیدتی من، متمدن تنظیم کردن میخواهم و این حق را به نام آزاد اندیشی و دیموکرات بودن با عمل ضد آزاد اندیشی و ضد دیموکرات بودن نه پوشان! ما به متمدن شدن زندګی سیاسی رسیدن میخواهیم که هر شهروند به شمول من معتقد متفاوت از روایت حاکم ، فرصت ارایه نظر خود را و پخش اعتقاد و روایت متفاوت از دین و خواست اکثریت ملت و یا خود را داشته و زمانی حق تطبیق داشته باشد که در توافق مشروع و متداول مشروعیت لازم سیاسی پیدا کند و به نام حاکمیت سیکولار از تطبیق خواست ملت مجاهد و مسلمان ( انتخاب ملت ) به نام سیکولار و یا در جانب دیګر به مطلقیت ردالمختار منحصر و مطلقیت نه انجامد! نمی دانم درک این جملات چه عدم وضاحت دارد که باید مکرر بنویسم!؟ بر خود مشتبه میشوم که با تمام این وضاحت چرا متهم به عدم فهم زبان پشتو و دری متهم میشوم؟ من خدمت اعلام کنم: دو قاموس و از جمله یک قاموس پنج زبانه ای من در سال ۲۰۰۲ چاپ و از همان سال تا حال متن عربی و انګلیسی و توسعهٔ آن که در حدود ۲۰۰۰ هزار صفحه است در حال صاف کاری است و قاموس کامل پنج زبانه ای بزرګ و کامل من در مورد نامها به کار همه روزه در حال نهایی شدن است! این نوشته های استهلاکی من را از نهایی سازی آن کار های بزرګ، باز میدارند و من را متاثر میسازد! این به رخ کشیدن ها به علت اتهام نه فهمیدم من از جانب چوبکی ها، که منطق شان ختم میشود و باز به نشر لاطیلات غیر مرتبط و تاکیدات بی ربط و بی معنا میروند و من نشسته در ریل به خاطر رفتن به کار در تیلفون مینویسم و در موارد بدون دوباره خوانی با قبول پنج ده لغزش املایی به نشر میرسانم! این لغزش ها را میدانم! لذاعوض بحث بی ربط و عقده، به اصل بحث باید رفت و کار منجمنت میدیا تنظیم کنترول نشرات سبکسرانه است که بګوید: آقای چوبکی: که توان و شهامت منطق سخن و بحث بر موضوع نداری، چرند، نه نویس!
انسانها و سطح بحث و فکر شان متفاوت است و هرکس را نمی توان راضی ساخت! نیتها را باید پاک کرد و حضور در میدیا را برای ادای رسالت، با خلوص نیت ، عبادت ساخت! این سفارش به آن چوبکی، عقده ګشای، بحث کننده ای بی ربط هم متوجه است!
الهی ما را هدایت نیکی کن! امین
|
|
| دوکتور عروال | 21.02.2026 | ویانا | |
محترم حشمت, من در سال ۱۹۶۲ برای تحصیلات عالی در رشتة فزیک اول برای یاد گرفتن لسان جرمنی به المان ( ان وقت المان غربی یاد می شد ) فرستاده شدم انجا برای لسان المانی ۹ ماه ماندم و بعدٱ برای تحصیل فزیک به اطریش امدم چون من در کابل در سینمائی پامیر فلم های جنگ دوم جهانی را دیده بودم و در ان فلم ها المان و اطریش کلآ ویران نشان داده بودند و در سال های ۱۹۶۲ و ۱۹۶۳ به دیدن هر دو ممالک اینطور دیده می شد که حتی در هر دو ممالک جنگ دوم هیچ صورت نگرفته باشد پس به دیدن این حالت بسیار عصبانی شدم که چرا ملت زحمت کش ما اینقدر عقب مانده ودر غربت و حقارت وبی سوادی زندگی دارد ! چون من در مملکت بی سواد تام مخالف حزبها بودم و هستم و به این خاطر من از بسیار غصه و عصبانیت به ارسال کردن مکتوبهای انتقادی مستقیمآ به پادشاه , صدراعظم ( محمد داؤدخان ) و به وزیر دوکتور پوپل وبه وزیران دیگر نیز شروع کردم ! این نوشتهای انتقادی تقریبآ ۶ ماه دوام داشت در ماه هشتم خویشاوند ام جنت خان غروال همراهی کاکای دوکتور اشرف غنی ( نام اش احمزۍبود و امر نمائیندگی بانک پشتنی تجارتی در پاریس بود ) امدند و جنت خان غروال بسیار به قهر شروع کرد که یاور حضور اعلیحضرت به من تلیفون کرد که حضوری اعلیحضرت شمارا خواسته و من هم فورآ به حضور اش رفتم و مجردی روبرو فورآ نوشتة ترا پیشروی ام انداخت وقتی که نوشتة ترا خواندم من هم مانند حضور اعلیحضرت بالای خودت به تنقید شروع کردم و خویشاوند ام گفت که حضور اعلیحضرت شروع کرد که این پسر بسیار بی ادب است و لایق بورس گرفتن نیست و یاور من باید به اقای پوپل هدایت دهد که بورس این پسر قطع شود و خویشاوندی من گفت که من در چنین شرائیط همراه ات کومک کرده نمی توانم ! من برای اش گفتم که من تحصییل خودرا بدون بورس میتوانم به اتمام برسانم واز او خواهش کردم که لطفآ به پدرم و دیگر خویشاوندان درین باره اطلاع ندهید و ان محترم خواهش من را عملی کرد !!! درینجا دیگر محصلین از ننگرهار , وردگ , تنی , کابلی و ځاځی بودند , غیر از محصل وردک دیگران همه خلقی ها بودند و انها هم از روسیه حمایه می شدند و هم بورسهای افغانی هم داشتند , چون من مخالفی سخت کمونیزم بودم این خائینین بالخصوص ننگراریها به خاطر قطع بورس ام جشن داشت و دائیم تبلیغ میکردند که فلان بدون بورس تحصیل خودرا شکر مثبت به انجام رسانده نمی تواند اما من نه تنها تحصیل خودرا ضمن کار انجام دادم بلکه در مسلک خود در اطریش کار هم کردم یعنی درس فزیک در لیسه ها ( در جریان تحصیل ) در اتوم انستیتوت اسیستانت و همچنین در اتوم انرژی ملل متحد تا تقاوت کار کردم ! اخیری ۱۹۷۹ محترم توریالی اعتمادی ( در پاریس نمائیندة افغانستان بود با هم تماس داشتیم ) برایم زنگ زد و گفت که شاید روم ( یعنی محترم پادشاه و محترم عبدالولی ) اطلاع پیدا کرده باشد که ما با یک دیگر تماس داریم وانها نمبر تلیفون شمارا میخواهد من از او پرسیدم برای چه ؟
او گفت به خاطری افغانستان من به او هوکی کردم که تلیفون من را برای اش بدهد بعد از چند روز سردار عبدالولی زنگ زد و بعد از گفتگوی مختصر گفت که حضور اعلیحضرت میخواهد شمارا ببیند لطفٱ به روم بیاید , من از سردار صاحب کردم گفتم که بلی من می اییم اما لطفآ یک ماه برایم وقت دهید او گفت بسیار خوب , من در جریان یک ماه بسیار محتاطانه توسط دوستهای پدرم ودیگر خویشاوندان تماس گرفتم انها گفتند که ما بسیار خوش خواهیم شویم اگر پادشاه معظم به خیر دوباره به افغانستان بر گردد و ما به تمامی قوت این کفار فروخته شده کمونیستها را از بین بردنی هستیم ما به همه اقوام افغانستان تماس می گیریم و ما همه به اتحاد امادگی خودرا در سه هفته به شما پر افتخار اطلاع میدهیم انها حتی در دوازده روز به من زنگ زد که هم اقوام ازین مژده بسیار خوش و استقبال می کنند! پادشاه گفت که خودت باید اول به افغانستان بروید تا که شرائیط برای رفتن من ترتیب شود ! چون زن من اطریشی بود ( افسوس ۲۰۰۹ فوت کرده , عروسی ما به این زن شجاع توسط جنت خان غروال صورت گرفته بود و بعدٱ دو اولاد در زمان رفتن به افغانستان داشتیم ! مادر زن ام تام مخالفت رفتن افغانستان را نشان داد و مسقیمٱ به صدراعظم اطریش در تماس شده بود و یک روز تصادفآ از صدارت اطریش بمن به انستیتوت فزیک تلیفون امد وگفت که صدراعظم کرائیسکی میخواهد شمارا ببیند من تعجب کردم ومن گفتم بلی می ائیم درین موقع زن ام تلیفون کرد که مادرام به خاطر شکایت به صدراعظم کرائیسکی تماس گرفته که دختر ام به افغانستان به شوهر خود باید منع شود !
به هر صورت از سکرتر صدراعظم پرسیدم کدام وقت ؟ او برایم وقت معلوم کرد وقتیکه به ان وقت تعین شده از طرف سکرتر صدراعظم به دفتر صدراعظم رهنمای شدم محترم کرائیسکی به بسیار گرمی من را استقبال کرد واو فورآ شروع کرد که من در خانه این موضوع تعجب اور را یاد اوری کردم و گفتم که مادر زن یک افغان به ما تماس شده درین موقع پسرم فورٱ سوال کرد که این افغان چه نام دارد ؟ من نام شمارا یاد کردم پسر ام فورآ گفت که او دوست صمیمی من است او بسیار جرأتی و جهادی است و اگر او به افغانستان در حکومت ظالم کمونیستها برود او فورآ توسط این اجیران شوروی از بین برده می شود دوست صمیمی من باید درین شرائط از رفتن افغانستان منع شود اما من به پسر ام گفتم که در چند روز ویلی براند صدراعظم المان به ویانا می ایید من دوکتور غروال را به ویلی براند معرفی می کنم و به صدراعظم سویدن تلیفونی تماس میگرم و سفارتهای ما در کابل فامیل دوکتور غروال تحت کنترول خواهد داشت و از پسرام در بارة خودت همه چیز اطلاع گرفتم خودت بسیار پاتریوت هستی و خبر شدم که خانوادة شما در پکتیا شهرت دارد ملت افغانستان باید از روسها نجات یابد و یک حکومت ملی باید بیاید ! من خبر شدم که شما بورس داشتید اما همراهی شما دردی قوی تر ملت موچود بود نسبت به نگاه کردن بورس ات ! من برایش گفتم که پادشاه نیز درین باره به من تماس گرفته و او هم خواهش کرده که باید به افغانستان بروم حتی از قطع کردن بورس معزورت خواست و گفت که در حق شما ظلم شده من برای اش گفتم که من تنها نیستم او گفت که انتقادات شما به جا بود, صدراعظم گفت چه اعلی او اضافه کرد که پدر پادشاه مقتدر بود این بسیار ضعیف به نظر می رسید من گفتم محترم صدراعظم صاحب این حالت ممالک اسیا , افریقا و لاتین امریکا هستند و ممالک متمدن به خاطری منافع خو دائیم اینوع رژیم های ضعیف استقبال میکرد و من برایش گفتم که به من مسلسل مردم بی سواد گفته که شما تعلیم یافته دائیم بیگانه را به افغانستان می اورید او خنده کرد که افغانهای بی سواد شما زیرکتر و خاک خودرا واقعآ از تعلیم یافته گان زیاتر دوست دارد و برای نگاه کردن خاک از جان خود تیر هستند من برای اش گفتم که به من این تکراری گفته !!!
نور بیا
|
|
| حشمت | 20.02.2026 | سویدن | |
آهنگ داستان نوریه با تبصرۀ پسر ایرانی
|
|
| حشمت | 20.02.2026 | سویدن | |
جناب غروال صائب، درست فهمیده نشد که این استینگر پران که شما را در سایت دعوت به سویهء کوچه و بازار اهانت و توهین نموده همچنان پیشنهء پرچمی و چپی دارد؟ جالب این است که وقتی جفنیات و دشنام نامه اش در این سایت نشر نشد، رفت نزد سایت رفقا و میگوید آنجا به من کاکا میگویند و نرادی نیست که نوشته های من را کنترول کند. برادر عزیر، نویسندگی اخلاق بکار دارد، غر و فش زدن در نوشته، توهین و اهانت به یک بزرگ سال مثل خودت، روش رفقا بوده که از باداران روسی خود تنها همین صفت بد را به ارث برده اند. علاوه بر این با چی دیده درایی و چشم سفیدی از این سایت معزز انتظار نشر این نوع مقالۀ مبتذل را دارید. دوست عزیز، بخاطر بسپارید، این سایت طویله نیست که به مردم خروال خطاب کنید. با احترام
|
|
| دوکتور محمد اکبر یوسفی | 19.02.2026 | آلمان | |
خوانندگان محترم سلذم و احترام تقدیم تان باد!
همه آگاه هستیم که در تأریخ بشر چگونه حیات اجتماعی تشکل یافته و سازماندهی ها و اداره های مختلف ایجاد و بتدریج شناخت انسان هم ازین دنیای ما چگونه حاصل گردیده است. یقین است که بسیاری از ما با آثار مورخین معروف آشنا هستیم که منجمله در بارهٔ کرامت انسان، آزادیانسان و حق آزادی بیان. گفته اند. اینرا هم شنیده و خوانده ایم که دانشمندان چون «نیکلاس لوهمن» تشخیص نموده اند که «مغز یک انسان با مغز انسان دیگر رابطه گرفته نمی تواند» و علاوه می کند که این «ارتباط است، که انسان ها را باهم، مرتبط می سازد.» و به همین ترتیب وقتی «کارل رایموند پوپر» می گوید که "ما نمی فهیمیم، بلکه حدس می زنیم» و در جائی دیگر می گوید که "هیچ تیئوری قابل تصدیق و یا تأئید نیست، بلک همواره باید در جستجوی, غلط ثابت کردن آن بود، هزاران تصدیق نمی تواند درست بودن آیندۀ تیئوری را تضمین کند، فقط یک غلطی آنرا نابود می سارد. هم چنان وقتی همان فیلسوف نامدار «اتریشی - انگلیسی»، "کارل پوپر" می گوید، که یک "رئیس دولت، همزمان نمی تواند پیشوای دینی باشد" هم چنان تأکید بر آنست که "دین سیاسی" در اجتماعات "کثیر الادیان» به دیکتاتوری می انجامد. بدین علت زمانی، درک بیشتر از واقغیت ها حاصل گردیده است و در رابطه با اینکه "قدرت و زور یکی نیست"("هنا آرینت") و "فیلسوف کانت" می گفته است: "زور حق، نه حق زور", بناءً بگذارید، ثبوت هر "ادعا"، بر حسب استدلال "رٌسل" (فیلسوف و ریاضی دان انگلیس)، بدوش گوینده باشد. وقتی شنونده جواب «رد« ارائه نتواند، حتماً مدعی اولی، حق بجانب نخواهد بود. لطفاً برین «لینک» نیز لیک کنید. و نظر اندازید:
http://www.arianafghanistan.com/UploadCenter/064_Yousofi_A_Sirkolarisem.pdf
با حترام
یوسفی
|
|
| دوکتور صلاح الدین سعیدی | 19.02.2026 | لندن | |
سلام دوستان و عزیزان سلام جناب جلیل زاد! سطور اولی سفارش شما را در مورد ضرورت حاکمیت سیکولار در افغانستان خواندم! به برداشت شما موافق نیستم! اواین عدم توافق با شناخت مسلکی از دین مبین اسلام، شناخت مسلکی از تیوری دولت و حقوق مابتدا از دولت و انقلاب، بعد دین اسلام و دولتداری و بعد تاریخچه حاکمیت های و انواع ان و بحث اسلام و سیکولاریزم در کنفرانس های جهانی و … شما را به مطالعه مجدد نوشته ای اخیرم منتشر در همین سایت تحت نام اسلام و سیکولاریزم و یا در لینک ذیل دعوت میدارم! با تجدید احترامات
http://www.arianafghanistan.com/UploadCenter/069_Saidi_S_Islam.pdf
|
|
| الله محمد | 18.02.2026 | آلمان | |
دوستان گرامی! با عرض ادب. مقالهء محترم دوکتور خالدی "واقعیتهای استراتژیک در خاورمیانه" از مطالعه بنده گذشت .
نویسنده در اول چند سوال را طرح نموده و بعد به تفصیل قدرت نظامی ایران را نمایش می دهد:
1-"چرا شکست دادن، حمله یا خنثی کردن مستقیم ایران همچنان
بسیار دشوار است؟"
موضوع اساسی ایران، نا رضایتی مردم در ارتباط مسایل اقتصادی و اجتماعی از حکومت بر سر اقتدار می باشد. حکومت ایران در سیاست داخلی شکست خورده، که انرا به زور اسلحه در برابر مردم حفظ می نماید. ضمنا حکومت ایران در سیاست منطقوی خود شکست فاحش در سوریه، لبنان، و فلسطین /حماس خورده است و فقط از نظر نظامی که نویسنده در شش صحفه قدرت راکتهای حکومت ایران را به نمایش گذاشته است، مورد سوال است.
2-"چرا، علیرغم دهه ها تحریم، فشار، عملیات سایبری و تهدیدهای نظامی، ایران هنوز پابرجاست؟".
این دهه ها نمی تواند دلیل این شود، که حالت همان حالت دهه ها قبل است، زیرا مردم ایران شدیداٌ با دلایل که نزد شان است از حکومت نا راض هستند. ایرا ن همیشه پا بر جا بوده و پا برجا هم خواهند ماند، اینکه حکومت آن در دراز مدت پا بر جا ماند و یا خیر با چنین مردم نا راض؟
نویسنده در مورد سوالات طرح شده خود، می نویسد که: " در اینجا توضیح خواهم داد که چرا ایران عملاٌ ،قریبا دست نیافتنی است .نه به این دلیل که ایران شکست ناپذیر است
بلکه به این دلیل که مصا رف رویارویی
مستقیم با ایران به طرز خطرناکی بالا رفته است".
نویسنده در تمام مقاله توضیع نمی دهد، که این مصارف در بودیجه نظامی کدام کشور بالا رفته. هرگاه بودیجه امریکا باشد، صنایع اسلحه سازی و اسلحه باید به کار برده شود و پرسونل نظامی هم معاش می گیرد و باید مصروف نگاه داشته شوند. جنگ باید باشد تا چرخ بچرخد. نویسنده در شش صحفه با تجموع مطالب مختلف از جمله می نویسد :
3-"اما ایران تضمین کرده است که هرگونه تشدید عمده تنش محدود به خود ایران باقی نماند .حمله به ایران میتواند به
سرعت منجر به تلافی از طریق گروههای متحد در لبنان، عراق، سوریه و یمن شود".
نویسنده شبکه همکاران ایران در منطقه را توضیع داده ، در حالیکه سوریه دیگر ان سوریه سابق نیست و لبنان حزب الله هم همینطور کاملاٌ خارج از قدرت سابقش، از هر نگاه ، می باشد. اصلاٌ گروه های کشور های متذکره در برابر ابر قدرت نظامی جهان و ناتو قادر به فعالیت مخرب نیستند، ضربات که امریکه به یمن / حوثیها وارد نمود نشان دهنده ان است. بالای زاغ نمی توان بودنه گرفت.
4-"همین امر به تنهایی محاسبات استراتژیک را تغییر میدهد در
هرگونه حمله عمده به ایران میتواند خطر تشدید تنش بین حزب الله و اسرائیل را افزایش دهد".
حزب الله را اسراییل تا حدود بسیار زیاد ضعیف نموده و حتی داخل خاک لبنان شده و خواهد شد در صورت ضرورت و در این اواخر حکومت لبنان به توافق خلع سلاح حزب الله اقدام نموده است. به همین ترتیب گروه های طرف دار حکومت ایران در عراق، زمانی موضوع داغ شد امریکا فعالانه عراق را دپلوماتیک خواهد گرفت.
5-"ایران وضعیتی را ایجاد کرده است که در آن هرگونه
.حمله بزرگ علیه آن، خطر ایجاد بحران های متعدد را به طور همزمان به همراه دارد .این فقط یک مشکل نظامی نیست
این یک مشکل سیاسی، اقتصادی و دیپلماتیک است".
ایران وضعیت ایجاد شده را قبلاٌ پخته باخته است و چیزی باقی از ان نمانده است و ان چیزی هم که باقی مانده از بین برده می شود.
6-"از آنجا که تشدید تنش مهار نمیشود، قدرتهای خارجی مجبورند
.نه تنها محاسبه کنند ک آیا می توانند به ایران ضربه بزنند، بلکه آیا می توانند اتفاقات پس از آن را کنترل کنند یا خیر
این عدم قطعیت یکی از قویترین دفاعهای ایران است".
این غیر منطقی است که نوشت : "تشدید تنش مهار نمیشود". این طرز فکر به اساس نا رضایتی عمیق مردم مخصوصاٌ کشتار انها در این اواخر، تماماٌ در محاسبات حمله در نظر باید گرفته شود. حتی احتمال اینکه از داخل خود قدرت ایران، قدرت دیگری با اتفاقات که صورت گرفته در اثر فعالیت های استخباراتی امریکا، باعث تغیرات گردد نا ممکن نباید باشد و نخواهد بود.
نویسنده بعد از اینکه از قدرت دفاعی و قابلیتهای سایبری ، راکت های بالستیک و کروز و غیره ایران بحث می نماید و این کشور را در سطح یک ابر قدرت نظامی به نمایش می گذارد می نویسد که: 7-" این قابلیت، دشمنان را وادار میکند که هرگونه رویارویی با ایران را پرخطر بدانند"
حکومت ایران با "مرگ بر امریکا" و با نابودی اسراییل از نقشه جهان به خود دشمن خرید، عوض اینکه غم مردم خود را می خورد ملیارد ها دالر کشورش را مصرف کمک به حزب الله و حماس و غیره نمود که نتیجه ان صفر بوده است. نویسنده باید مطمین باشد که امریکا و ناتو جنگ را با پول می خرند و از ان پول می سازند.
8-"هرگونه حمله بزرگ به ایران محدود به خاک ایران نخواهد
ماند .ایران گزینه هایی برای تلافی فوری علیه اهداف با ارزش بال در سراسر منطقه خواهد داشت".
دیده شود، هرگاه گپ در انجا برسد.
9-".افزایش ناگهانی قیمت نفت بر اقتصادهای سراسر جهان، از جمله اروپا، آسیا و آمریکای شمالی، تأثیر میگذاردمصرف های بالاتر انرژی بر تورم
،تأثیر میگذارد". در جنگ حلوا بخش نمی شود.
10-"تصمیم گیرندگان نه تنها در حال
محاسبه این هستند که آیا میتوانند به ایران حمله کنند، بلکه در حال محاسبه این هستند که آیا میتوانند پیامدهای پس از
آن را کنترل کنند یا خیر ."
حمله بالای ایران فقط به هدف سقوط حکومت فعلی خواهد بود هر گاه صورت گیرد و کنترول ان محاسبه شده خواهد بود ، زیرا این سقوط را ایرانیان می خوا هند.
دیده شود که مذاکرات بین امریکا و ایران چی نتیجه خواهد داشت و قسمیکه معلوم می شود حکومت ایران تار می دهد تا قاغذ پرانش آزاد نشود ، اما با این بر خورد با مردم خود اخر آزاد خواهد شد.
تلاش موج در گوهر شدن امید آن دارد
که گرد ساحلی زین بحر بی پایان شود پیدا
|
|
| دوکتور غروال | 18.02.2026 | ویانا | |
کمونیست قاتل خر *** د کمونیستانو خائینی دوری شروع په شان د خپل بل قاتل کمونیست خره *** سره ګډ د پښتنو او دری ژبو قومونو نفاق [شاید د ماسکو په هدایت] اچولو کښی بیا شروع کړی دی اوددی خره ظالم کمونیست پلار د نازدانه ( دده تاریخی جهاد اعلان د شیطان انګلیس مقابل کښی تاریخی افتخار دی اما دده احساساتی تیښته د ګوډ خائین جاسوس ملا ( دده راپورته کیدل د کمونیستانو توطیی باندی ) څخه ددی نازدانه بی غیرتی په اثبات رسوی ) امان الله خان تیښتی کښی مستقیمآ دا خائین ګروپ مسؤل ګڼل کیږی او د افغانستان خاوره د غازی ملی شخصیت محمد نادرشاه په ابتکار د ټول ملت په فداکاری سره د ظالم شیطان انګلیس څخه ازاده کړۍ شوی دی !!! بلی په ننګرهار کښی هم لکه غیرتیو کنړیانو ، صافیانو او خوګیاڼیو د افغان خاوری ازادی کښی ستر رول لوبولۍ دی او قربانی ئی ورکړی دی !!!
اوس د بل خپل قاتل ستر روسی جاسوس *** ( هغه د روسی روبولونو په زور ځان پروسږ کال هالند ته رسولۍ دی ) لږ څه زیاتره ځان قوی احساسوی اما پدی خائینه برخه کښی د تاسو ملی خائینینو بریالتوب نشی تر لاسه کیدۍ ولو که جاهلو پنجابیو قادیانیو چړیانو مینځ کښی نور هم د تاسو مضرو فعالیتونو زمینه برابره هم شی!!!!
جاهل پنجابی چړیان په افغانستان کښی زیات نشی پاتی کیدۍ او قاتل کمونیستان به هم کلآ له مینځه ولاړشی !!!! پای |
|
| محمد داؤد مومند | 18.02.2026 | متحده ایالات | |
د دعوت په لوی ویب سایت کی زما د مضمون خپریدل!
ما، نن د دعوت لوی ویب سایت ته یو خورا بر بڼډ مضمون چی د هدف د بربادولو او تباه کولو دپاره د (ستنګر) د راکټ حیثیت لری د (د یوه خردجال لخوا د پښتنی قامونو سپکاوی) تر عنوان لاندی یو مضمون ورولیږه.
څرنګه چی د دعوت د ویب سایت چلوونکی محترم طارق جان بزرګر، ماته د خپل تره او کاکا په سترګه ګوری، هغه زما مضامین هیڅکله نه کنترولوی.
د ستر خوشحال بابا وینا ده:
لا تر اوسه یی ماغزه په کرار ندی
چا چی ما سره وهلی سر په سنګ دی
|
|
| محمد داؤد مومند | 16.02.2026 | متحده ایالات | |
شاغلی ن- جلیل زاد کیست؟ از مدت تقریباْ کمترازیکسال هموطنی به نامی ن- جلیل زاد با ویب سایت افغان جرمن، شروع به همکاری قلمی کرد. شاغلی جلیل زاد در هردو لسان بزرګ وطنی یعنی زبان ملتی افغانی پښتو و زبان درباری دری، تسلط قابل قدری دارد، بازی با کلمات یکی از خصوصیت هایی بارز و شاخص او در فن نویسندگی است. او مانند نقاش ماهری در رنگ آمیزی نوشته های خود با بکار بردن کلمات زیبا تخصص فراوان دارد. من خواستم که با سوانح این هموطن خود را آشنا سازم، لذا به آرشیف سوانح موصوف به ویب سایت افغان جرمن مراجعه کردم ولی به اصطلاح جای بود و جولا، نی. شاغلی جلیل زاد به جواب هم وطنی ابراز داشت که تخلص جلیل زاد مستعار نیست. اما این قلم به حیث یک آدم شکاک میخواهم بدانم که چرا این نویسنده ورزیده از درج سوانح خود مانند داکتر کاظم و سیستانی و دیگران اباء ورزیده است، زیرا همچو اختفاء هویت موجب شکوکیت میگردد و در ذات خود سؤال بر انگیز است. همکاری و فعالیت مطبوعاتی این قلم با جراید آزاد، دردهه قانون اساسی آغاز یافت، طوریکه به خاطر دارم و ملاحظه میکنم هیچیک از پرنویسان دردورۀ مهاجرت مانند داکتر سید عبدالله کاظم و اعظم سیستانی و دیگران با جراید آزاد و شخصی آن زمان همکاری قلمی نداشتند و تنها بعد از هجرت پهاوانان نویسندگی شدند. بعد از هجرت هم در طول چهل و پنج سال با جرایدی چون مجاهد ولس منطبعۀ پیشاور، افغان ولس در ناروی، آیینه افغانستان، دعوت، افغان رساله منطبعۀ کانادا و در اخیر با ویب سایت افغان جرمن به همکاری قلمی خود تداوم دادم و اکنون هم سعادت همکاری قلمی با این ویب سایت وزین برایم حاصل است. اما درطول چهل و پنح سال اخیر هرگز نامی از شاغلی جلیل زاد در مطبوعات نه خوانده ونشنیده ام. برای شخص این جانب شناخت سوابق، روابط گوندی و حزبی و طرز دید مشخص ایدیولوژیک یک نویسنده نهایت مهم است، زیرا اکنون عناصر مربوط به جریان چپ بی خدا، هم تظاهر به اسلامیت و ملی گرایی میکنند و حتی به حج میروند. میخواهم بدانم شاغلی جلیل زاد درین مدت چهل و پنج سال با همچو توانایی بارز قلمی خود با کدام منابع مطبوعاتی قلمی همکاری داشتند و روابط ایدیولوژیک شان با گروپ های سیاسی دهۀ قانون اساسی در افغانستان چه بود؟ احساس میکنم وی تمایلات سیاسی سازمان دیمکراتیک نوین را دارد، ولی این یک ظن است و نه یقین. وقتی یک نویسنده از معرفی سوابق خود احتراز ورزد، موجب سوء ظن ها قرار میگیرد. کذا میخواهم بدانم دلایل انتخاب همکاری شاغلی جلیل زاد با ویب سایت افغان جرمن و احتراز، از همکاری با ویب سایت آریانا افغانستان چیست؟ امیدوارم موصوف از همچو شهامت معنوی و افغانی برخوردار باشد که نام مکمل به شمول سؤالات مطروحۀ فوق الذکر مرا جواب بگوید، در غیر آن منطقاً ثابت خواهد شد که شاغلی جلیل زاد یک سیمای مرموز بوده و در خمیر او ریگ و موی وجود دارد. از معرفی و جواب صریح شان به سؤالات مطروحه ام، قبلاً اظهار شکران مینمایم.
|
|
| Hazarzbek Tajiashtun | 16.02.2026 | USA | |
احمد فواد ارسلا, "..... ادعای بی معنی دست نشانده ها خارجی .... افغانستان همیشه متداوم و موجود بود نه ایجاد یک تشکیل نو به نام [کشور] حایل..... نامش تغیر نکرد...... برخلاف پارس خود را باز نامگذاری نکرد...."
انکار از هویت سیاسی حائل بودن گذشته و خدا نا خواسته شاید هم اینده افغانستان به این می ماند که کور ادعا دید 20/20 نموده, بدست اوری لیسنس ارت دریوری را از انلاین توقع نماید: ضرور نیست تاریخ سیاسی گذشته ها دور را ورق زد, حتی یک مثال میتواند ثبوت باشد. تعادل نگهداشت حائل بودن سیاسی افغانستان بود که اخرین شاه فعالیت امریکایی ها را در جنوب - هلمند, بندسرده... - و شوروی ها را در شمال تونل سالنگ مطابق به پروتوکول وقت از هم جدا نگه میداشت که که در نتیجه ان بعد خارجی ترند سیاسی در افغانستان ارام پیش می رفت. این سیاست ها شاقول مانند داود خان با زور کم قهر بسیار بود که در تابستان سوسیالست و در زمستان کرکتر کپتلست را انعکاس میداد که در نتیجه پروسه یی احزاب چپ و راست را با پشتوانه بیرونی سرعت بخشیده وضعیت و موقعیت حائل بودن افغانستان را در عقبگرد چند قرنه به نفع یکی از انها برهم زد.
یکی از شهکاری ها کشور فارس این بود که در یک روز هویت قومی خود را غیر قومی ساخت که با وجود هرنوع منفی بافی, جز واقعیت مثبت برای کشور ایران در گذار از یک مرحله تاریخی به مرحله دیگر نیست.
|
|
| صحرائی | 16.02.2026 | کلیفورنیا | |
جناب محترم Hazarzbek Tajiashtun ۱! آنچه شما یاد کرده اید، درست است. اما مقایسهٔ امریکا با افغانستان درست نیست. امریکا قدرت بزرگ است. رهبری آن آنچه می خواهد و لازم می داندعملی می سازد. در تناسب قوای بین المللی، کشوری چون افغانستان ، توسط مستخمدین تحت امر، اداره میگردند که قرارداد های کاری آنها مخفی نگهداشته می شود. وابستگی کشور و افراد مسئول را از نظر دور ندارید. شستشوی معزی در بخش عوام محسوس است، اما چنین افرادی چون «سپنتا» در صف عوامفریبانی اند که در مکاتب هنرنمائی خوب آموخته اند، که در کجا چه کنند. تغییر آیدیالوژی و تغییر عقیده برای او و امثال او ساده است. این چنین اشخاص کسانی را فریب می دهد که به قول شما از نسل ها بدینسومصروف شتشوی مغزی، مطابق نقشه های قدرت های بزرگ درین بخش وظایف بوده اند. «سپنتا» («شهزادهٔ کرخ هرات») پسر یکی از متنفذین محلی و زمیندار بزرگ با ۲۳ پسر و دختر از «سه زن»و وکیل در پارلمان زمان آخرین پادشاه، با آموزش از افکار پدر از «ماؤ» نیز آموخت و بعد «سبز آلمانی» شد و بعد با استفاده از سابقهٔ دوستی پدرش با پدر «حامد کرزی» نخست مشاور «امنیتی» «حامد کرزی»، «وزیر خارجه» و بالاخره مورد اعتماد «ک. رایس» در زمان حکومت «بوش» گردید... والسلام
|
|
| الله محمد | 15.02.2026 | آلمان | |
دوستان گرامی! با عرض ادب و سلام. مقالهء "خاورمیانه در دوراهی سرنوشت ساز:
استراتژی تحمیل قدرت مطلق اسراییل-امریکا و معمای بقای ایران" اثر محترم دوکتور خالدی صاحب از مطالعه بنده گذشت، که به صورت فشرده بسیار جالب، و واضع هنرمندانه مانند موضوع بلوجستان نویسنده زبر دست محترم دوکتور تره کی صاحب، مطلب مهم سیاست جهان را در موضوع خاص به خواننده روشن می نماید:
1-"امروز این دکترین تغییر شکل یافته است. جالب اینجاست که در گذشته ایران متحد اصلی اسرائیل در این دکترین بود،
اما اکنون ایران به بزرگترین دشمن اسرائیل تبدیل شده است".
علت عمده تغیر این دکترین عدم شناخت درست کشورهای عربی زبان و ایران ایت الله خمینی از غرب بوده، با وجودیکه از مزایای علمی و تخنیکی غرب بهره مند بوده اند، اما عمق فکری این پیشرفت علمی و تخنیکی غرب را در سطح روانشناسی سیاسی نتوانسته بوده اند و نتوانسته اند درک نمایند.
2-"هدف نهایی این "استراتژیها چه قدیمی و چه جدید "این است که هیچ قدرت واحدی در منطقه مانند ایران فعلی نتواند
هژمونی و برتری مطلق اسرائیل را با مشکل جدی روبرو کند".
هیچ قدرت فکری در سطح سیاست بین المللی نمی تواند اینده را به صورت دقیق هدفمند پیشبینی نماید، مگر اینکه زمینه این هدفمندی را بازیگران دیگر در اثر عدم سیاست غیر متعادل مساعد بسازند، چنانچه در نمبر اول تذکر رفت.
ملیارد های دالر در فلسطین سرازیر شد، اما حیف و میل قدرتمندان آن کشور و ساختن تونل ها و غیره گردید عوض اینکه انها هم خود را در سطح علمی و اقتصادی کشور اسراییل ارتقا دهند تا بتوانند در رفاه دو جانبه حتی باعث ایجاد کشور مستقل فلسطین عوض خود مختاری فعلی گردند، چنانچه هدف قرا داد اسلو بود . عوض این فلسطینی ها غرض کار به اسراییل می رفتند و عقده مند می شدند، که در نهایت عقده را خالی نمودند و خود را تباه به کمک سیاسی و اقتصادی ایران.
3-"در این میان، تنها ایران است که با ایجاد شبکهای از گروههای مسلح در لبنان، یمن و فلسطین، توانسته استراتژی اسرائیل
را به مشکل بکشد. ایران با وجود تحریمهای کمرشکن، به یک قدرت راکتی و پهپادی مبدل شده که میتواند عمق خاک
اسرائیل را هدف قرار دهد. "
غرب دقیق انکشاف این سیاست را تحت نظر داشت و در اخیرین مرحله انکشاف آن ، انرا پاشاند و ملیارد ها دالر که ایران منطقه را با ان متشنج ساخته بود ، بر باد داد.
4-"سناریوی آشوب: سقوط ناگهانی نظام فعلی ایران در غیاب یک جایگزین ملی مقتدر، میتواند ایران را به
»لیبیای دوم« یا »سوریه دوم« مبدل کند؛ سرزمینی تکه تکه شده با جنگهای داخلی که بزرگترین برنده آن
اسرائیل خواهد بود."
بنده بر خلاف نظر نویسنده بر عکس انرا فکر می کنم. ایران از جهات مختلف با کشور های عربی فرق داردو تجربه ای که ایران در زمان شاه مرحوم داشته به شکلی دیگری فوق العاده قوی تر در عرصه سیاست ملی و بین المللی حضور خواهد پیدا نمود، که در ایجاد صلح و انکشاف اقتصادی منطقه باید مفید واقع گردد. بنده فکر می کنم که اداره ترمپ هم به چنین فکری است. قسمیکه از صحبت وزیر خارجه چین در کنفرانس امنیت اروپا معلوم می گردد، چین سیاست فوق العاده متعادل را در عرصه بین المللی تعقیب می نماید و روسیه هم بنا بردلایل خاص از دخالت انچنانی در موضوع خود داری می نماید و باید هم نماید.
5-"اگر امریکا دست به اقدام نظامی بزند، جنگ محدود نخواهد ماند. ایران قابلیت این را دارد که:"
ایران هر قابلیت را هم که داشته باشد، امریکا تمام انرا مطالعه نموده و غرض نابودی ان سنجیده اقدام می نماید. بنده از نگاه نظامی فکر می کنم در شرایط که سیاست بین المللی قرار دارد، به ایران موقع نفس دادن نظامی داده نخواهد شد و نباید هم داد . جنگ فوق العاده سریع و بدون وقفه ایران را از بین می برد. حکومت ایران با سیاست غلط که در طول سالیان دراز نموده است، کنون خود را از بین می برد.
غافلند ارباب جاه از پستی اقبال خویش
زیر پا بوده است صدر آرایی اورنگ ها
|
|
| Hazarzbek Tajiashtun | 14.02.2026 | USA | |
 یو انځور د زرو کلمو څخه غوره او غوړ خبری کوی:
ایالات متحده امریکا با وجود اینکه متنوع ترین کشور روی زمین از نظر ترکب قومی است, که بزرگترین قوم ان چینایی ها اند. ولی از بعد اقتصادی, نظامی, روش فردگرایی و صنعت فناوری ابرقدرت جهانی میباشد. علت اصلی چنین موفقیتی، ایجاد اندیشکدههای متنوع است که در همه زمینهها دستور العملها زیر بنایی را دائماً تولید که بخش سیاسی آن توسط سیاستمداران اجرا می گردد.
افغانستان نیز از نظر قومی مانند امریکا نهایت متنوع تا حدی که حتی قومیتهای خاص نیز به زیرگروهها متنوع تقسیم میشوند.
فرق فاحش از انجا اغاز میگردد که در افغانستان، حتی رهبر اندیشکده پیشرو; برتری-ظاهراً - ذاتی مبتنی بر فرضیه تولد - خطرناکترین قرار داد اجتماعی در هر جامعه - را به طورعلنی و رسمی در اجتماع نهادینه می سازد.
مردم افغانستان پتانسیل قوی داشته اما توسط تعداد محدودی که کمی بیشتر از 2000 فامیل اند شستشوی مغزی شده اند و میشوند. چنین ترند اجتماعی خاص و خطرناک فقط در افغانستان - تا حدی در ایران - انهم با دوگانگی هویت تباری خالص و درعین حال و زمان پشتون, تاجیک, هزاره و ازبک میشوند.
آیا تفاوت انجنیری شدن امریکا و افغانستان را متوجه شدید؟
|
|
| دوکتور غروال | 14.02.2026 | ویانا | |
ترمپک وحشی ددی جرأت لری چی خپله جبری تیښته لکه د وحشی روسی رژیم په شان د شجاع او باغروره افغان ملت ستری قربانی په زور صورت موندلۍ دی په سوالیه کښی واچوی داوحشی پوتینیان او وحشی ترمپکیان د تربیه شوو غلامانو په وسیله افغان با غروره او په ازادی مین ملت ددی درواغو غولوونکیو دیموکراتو سیستمونو درلودلو شعار سره بیا هم له خپلی خاوری څخه په ستره قربانی تیښتی ته مجبور کړل !!! د شیطان انګلیس غلام پنجابی پاکستان د ملی خائین غلام تربیه شوی خلیلزاد تر رهبری لاندی د خبیثی امریکا په ډالرو تربیه شوی قادیانی چړیان ئی د خپلو نورو عصری تربیه شوو ګوډګیانو ( ملی خائینینو کرزۍ او غنی سره ددوی چټلو خائینه ډلګیو ) په عوض حاکمران کړل او خائینه قاتله روسیه بیا فعاله شوی او خپل تربیه شوی قاتل غلامان ئی دوحشیو جاهلو غلامو تربیه شوو قادیانیو چړیانو مینځ کښی داخل کړی دی او ددی قاتلو غلامانو په وسیله اوس د قاتلی روسیی سره ددی جاهلو قاتلو مردودو قادیانیو چړیانو فوق العاده روابط رامینځ ته شوی دی او چین خنځیر هم ارام تماشاچی ندی ناست بلکه هغه هم جرأت پیدا کړۍ او د خپلو تربیه شوو غلامانو په وسیله د خرڅ شوو بی سوادو جاهلو قادیانیو چړیانو سره ډیر اعلا روابط لری !!!! لنډه دا چی افغان ملت اوس ددی وحشیو قدرتونو نوکرانو په وسیله تام تر کنترول لاندی دی او ملی با غروره افغانان باید اوس زیاتره محتاطانه په افغانستان کښی د جاهلو تربیه شوو قادیانیو چړیانو له مینځه وړلو او ددی خبیثو چټلو ظالمو قدرتونو دوشمنانه مداخلو قطع کولو فعالیت وخت کښی کاملآ متوجه اوسی او منورین او صادق افغانان د افغانستان نجات لپاره باید د خود خواهی او خود پرستی بیماریو څخه ځانونه کاملآ لیری وساتی که دا ابتکار وکړۍ شی نو د افغانستان استقلال دوباره تر لاسه کیدونکۍ دی !!!! |
|
| صحرائی | 13.02.2026 | کلیفورنیا | |
جناب محترم Hazarzbek Tajiashtun
سلام بر شما. نظرات جالب شما را می خوانم. حال جملات کسی را می نویسید که در خواب و خیال غرق است و برای او تفاوت ندارد که در برابر جملات هوائی و بی معنای خود توضیح بی معنی دریابد. از «امانیزم» او هم شنیده باشید. واسلام صحرائی.
|
|
|
| محمد داؤد مومند | 09.02.2026 | متحده ایالات | |
معذرت
ما استاد جهانی ته په خپل پیغام کی سهوا د (ذری) کلمه د (زری) په بڼه لیکلی ده، د خپلی سهوی او لږ توجهۍ نه معذرت غواړم.
|
|
| Hazarzbek Tajiashtun | 09.02.2026 | USA | |
ن. جلیلزاد, " هویت افغان مفهوم سرزمینی است٫ قومی نیست..... " بیایید با واقعیت ها روبرو راست برخورد نموده صادقانه بپذیریم که هویت اکثریت مطلق کشورها جهان منحصراً بر اساس و یا در ارتباط به هویت قومیت بنا شده است و افغانستان نیز دقیقاً چنان است. واقعیت ها را نمیتوان با ارمان و احساسات نیک خوب-همنوع-بودن در شکر سازی جملات نهایت اخلاقی, منصفانه و مفید سیاه یا سفید سیقل نمود.
|
|
| محمد داؤد مومند | 08.02.2026 | متحده ایالات | |
ګرانه جهانی سلامونه او نیکی هیلی.
ستاسی سیاسی. اخلاقی، معنوی او علمی تقوی اظهر من الشمس ده، هیڅوک به داسی تمسک څرګند نکړی چی ګوندی خدای مکړه تاسی د وزارت په دوره کی د زری په سویه، سوء استفاده کړی وی، دا چی مو د عاطل او غیر ملی دولت د وزارت نه استعفاء ورکړه، دا ښه کار و،
ګرانه جهانی!
زما ستونزه ستاسی د وزارت سره، د یوه پرنسیپ پر بنسټ ولاړه ده او هغه دا چی د یوه لاس پوسی، صادراتی دیمکراسی، ګوداګی او ملی ضد دولت په انګړ کی د یوه وزارت منل لویه سیاسی اشتباه وه.
که یو هیواد علنا او عملا د ناتو د قوتونو د اشغال لاندی وی، او ددی اشغال یوه مهمه وظیفه د یوه ګوډاګی حکومت ژغورل او تداوم وی، نو د لمر غوندی څر ګنده ده چی دا یو غلام او فرمان بردار حکومت دی، مګر رشید دوستم غوندی ملی غدار د غنی د حکومت او د هغه معاون نه و؟
دولت په ټولو ابعادو کی د سطح نه تر عمقه پوری او له عمقه تر سطحی پوری فاسد و، آیا تاسی دا توقع درلوده چی د داسی فاسد او مفسد دولت فی الارض و السماء، په چوکاټ کی به د ملی خدمت مصدر شۍ؟
آیا ستاسو په یاد دی چی حامد کرزی د متحده ایالاتو د سنا د خارجی روابطو لخوا احضار شو او حامد کرزی د متحده ایلاتو د یوه سفیر په رول کی، د سناتورانو بوښتنو ته خوابونه ورکول، چی د نړۍ په سیاسی تاریخ کی داسی سر ټیتانه مثال نلری، د اشرف غنی حکومت هم د کرزی د حکومت او د هغه د پالیسیو تداوم و.
غنی په دیر حماقت سره د کابل تاریخی هوایی دګر د حامد کرزی په نوم کړ، هغه کرزی چی د ستار سیرت د روایت په اساس له ااوله د سی آی ای د رئیس لخوا د افغانستان د مشرۍ دپاره په نظر کی نیول شوی و!!!!!
ګرانه جهانی! آیا تاسی ته هغه خپله معروضه په یاد ده چی د غنی په عنوان مو د افغان جرمن په ویب سایت کی خپره کړی وه؟
په هغه معروضه کی تاسی په صراحت سره لیکلی و، چی که تاسی د غنی د لیدو دپاره ورشۍ، د هغه دربار د غوړه مالانو نه ډک وی او تاسی سره به حتی د ملاقات زمینه برابره نشی. ما هماغه مهال ستاسی لیکنی ته د افغان جرمن په ویب سایت کی، کلک غبرګون وښود .
د افغان ملت د ګوند د ملګرو سره د احدی نه نیولی تر امین واکمن او نورو تولو بوری زما اختلاف په همدی ټکی ولاړ و، چی دیوی خوانه دوی د مترقی ناسیو نالیزم رمباړی وهلی او د بلی خوا دوی د ګوداګی نظام په لمن ولوبدل او د اشغال نه یی انکار کاوه.
ګرانه جهانی!
ته یو ادبی او علمی شخصیت یی نه یو سیاسی شخصیت، ماته ستاسی په وزارت کی د صلاحیت لرلوو او نه لرلو سؤال ندی مطرح بلکه زه به پرنسیب کی ستاسی د وزارت سره د اشغال به دوره او د یوه ګوداګی حکومت په محور باندی، فکری تضاد لرم. ګرانه جهانی!
هغه د دری ژبی یوه وینا ده چی: قدر زر زرګر بداند، قدر جوهر جوهری زه ستا ادبی او علمی مقام او فضیلت ته د زړه له کومی حرمت قایل یم، او د یوه (ډر) بیسواده توصیی ته ضرورت نلرم چی تا، ماته معرفی کړی.
کم عقل له ورا خی ، له سوړی نه یی بریښنا ځی
ستا د عمر اوښه صحت او طلایی لیکونو په هیله
|
|
| حسیب الله | 08.02.2026 | آلمان | |
ټولو ګرانو محترمو هیوادوالو ته خپل سلامونه او احترامات وړاندي کوم.
زما په نظر، د ښاغلی محترم ډاکټر صاحب محمد همایون همت لخوا علمي-تحلیلی مقاله، چې سرلیک یې دی، "ایا دا تعصب دافغانستان د ټولنې د ملي ارزښتونو، ملي وحدت او خپلواکۍ بنسټیز خنډ دی؟"، چې ۹ مخونه اوږده او لوړ علمي کیفیت لري او دلته د ۲۰۲۶ میلادی کال د فبروري په ۳ مه خپره شوه او د مقالې لیکلو د علمي معیارونو سره سم عالی مقاله ده، د خورا د ستاینې وړ هم ده.
په فائقه احترامات حسیب الله
|
|
| داکتر همت | 08.02.2026 | آلمان | |
داریانا افغانسنان آنلاین د وزینې پاڼې ګرانو او قدرمنو مسئولینو ته—او په ځانګړې ډول قدرمنو پتمنو خویندو او شملهورو همکارانو ته!
ستاسې له وزین او دروند پلاتفورم څخه، چې د افغان ولس د حق او عدالت غږ په ملي او نړیواله کچه خپروئ، او د پښتو او دري ژبو د سیاسي، ادبي او علمي ودې لپاره پرلهپسې هڅې کوئ، چې ولس ویښ شي تر څو د حق او عدالت په چاپېریال کې هوسا ژوند وکړي، له زړه مننه کوم. همدارنګه دا چې زما مقاله مو په خپلې پاڼې کې خپره کړه، ځانګړې مننه درته وړاندې کوم.
هیله لرم چې دغه مقاله د ولس او هېواد د خیر، پوهاوي او ویښتیا سبب وګرځي. ستاسې زغم، حوصله او همکاري د قدر وړ ده.
مننه او درناوی
همت
|
|
| دوکتور غروال | 07.02.2026 | ویانا | |
تاسی دروغګوی شرلتان او فتنه باز همداسی لوی شوۍ کمونیست یاستۍ تاسی شاید تر دولسم ټولګی پوری هم زده کړی نه وی کړی تاسی چرندی ممکن د پنجابیو میراثی چرندیو بابولانو تربیه موندلی وی نو ځکه نظر و ضرورت ته هری خوا خپلی خیالی کمونیستی چرندیات خپروۍ تاسی پنجابی چرندی کمونیست نه ددیپلوم اهلیت اولیاقت لرۍ او نه ددی اهمیت باندی د پوهیدو توان لرۍ باوجودی چی تاسی د قادر ظالم کمونیست ځوی اما بیا هم تاسی د دیپلوم ، ماستری او دوکتورا اخستلو توان نه درلود او نه مو ددی اهلیت درلود تاسی کمونیست میراثی د کمونیستی چرندیو لپاره همداسی تربیه موندلی دی! د تاسو کمونیستی پلرونو له کبله بیدار ځوان امان الله خان ددوی کمونیستی توتییو له کبله تیښتی ته مجبورکړۍ شو اما ملی شخصیت د افغان ملت په مرسته پادشاه شهید غازی محمد نادر خان په واسطه دا ټول شریره کمونیستان له مینځه یووړل شول د تاسو چرندی کمونیست په شان ویانا کښی اکثره کمونیستی ننګرهاریان راسره موجود وو او وروسته د کمونیستانو وخت کښی په سفارتونو کښی سفیر او معاون د سفیرپه حیث مقرر شول ، ننګراریانو څخه می ددوی پنجابی خصلتونودرلودلو له کبله ډیربد راتلل !!! هغوی کمونیستیو مردودو ډیری هلی ځلی وکړی او هری خواته ئید تاسی په شان تخریبی پروپاګنډ تبلیغول چی نومړۍ فزیک او ریاضی تحصیل هیڅکله د ضمنی کار سره نشی خلاصولۍ ، دا چی زه د دولت مقابل کښی ددوی رشوت خوری او واسطه بازیو او نورو سخت مخالف او مسلسل انتقادونه د ما له خوا ورته ورلیږل کیدل نو د ما بورس پس له یو کال څخه قطع کړۍ شو اما برعکس د کمونیستانو چټل تبلیغ سره بیا هم ما تحصیل خلاص کړ او هم می په خپله رشته کښیکار وکړ او هم می پوهنتون کښی علمی او هم اسیستانی کارکولواو وروسته می لیسو کښی د فزیک مضمون استادی درلوده او همدارنګه تر تقاوت پوری می په بین المللی اتومیک انرژی کښی د متخصص او مفتش په حیث کار کاوه او ددی ټولو اسناد تحریری موجود دی !!! دویملی خائینو د شوروی خنځیر روبلونه اخستل !!! پس د تاسو کمونیستی چرندیات ځای نشی نیولۍ تاسی ته همداسی تربیه شوی بیماری په برخه دی !!! دما پښتو افغانی دی نه د تاسو په شان پنجابی پښتو !!!! یاده : تاسی هم لکه د خپل کمونیست ملګری سیستانی په شان علومو اکادیمی کښی کار کاوه د تاسو له خوا ډیر بی ګناه افغانانی او افغانان کمونیستی جهنم خاد ته لیږل شوی وو او ژوند ئی له لاسه ورکړ !!!!!
|
|
| عبدالباری جهانی | 07.02.2026 | ایالات متحده | |
محترم داوود مومند صاحب سلامونه او احترامات. ستاسی څخه یوه نړۍ مننه چي زما یادونه مو په درنو کلماتو کړې ده. البته دونه باید درته ووایم چي زما د وزارت دوره ناکامه نه وه بلکه د صلاحیت او واک نه درلودلو له امله مي وظیفه پرېښودله. په دې برخه کي هیڅ دفاع ته ضرورت نه لرم ځکه چي شکر دی هیڅ بد کار مي نه دی کړی. دا باید درته ووایم چي زه د اشرف غني په کابینه کي یوازینی وزیر وم چي استعفا مي وکړه او یوازینی وزیر وم چي یو پول او یو سینټ خیانت مي ونه کړ. اوس هم د ویرجینیا د ایالت په یوه غریب نشینه سیمه کي په یوه غریبانه کورکي، چي هغه هم د بانک په قرضه دی، ژوند کوم. او پرته له دغه کورڅخه هیڅ ډول جایداد نه لرم. ژوندی او جوړ اوسې، ستاسی څخه یو ځل بیا مننه.
|
|
| عبدالباری جهانی | 07.02.2026 | ایالات متحده | |
محترم هزاربېګ تاجشتون سلام و احترمات. از یادوری که در باره بنده نموده و باید اذعان نمود که ذکر خیر نموده اید متشکرم. بنده به این نظر هستم که اګر کسی افغانستان عزیز را جنت روی زمین بسازند ولی در عوض آن دختران ما را از حق مسلم تعلیم و تحصیل محروم نمایند و خواهران ما را از حق کار و آزادي محروم ساخته و زندانی نمایند و در پهلوی آن منورین، ژورنالیستان و نویسنده های مارا از حق بیان، بصورت مطلق، محروم نمایند برای بنده زندان بی دیواری بیش نخواهد بود. چیزی را که برای خود نمی پسندی برای دیګران مپسند. بعقیده بنده یک اصل مهم اخلاقیست که همیشه در نظر باید داشت. زنده و سلامت باشید. با احترام.
|
|
| Hazarzbek Tajiashtun | 06.02.2026 | USA | |
کادمیسین اعظم سیستانی و عبدالباری جهانی
"..... اینان فرزندان همان پدران اند که در عمران و ابادی مجدد وطن خویش با طرح پروژه ابیاری و ساختن بند ها اب.....و همین اکنون سیمای شهر کابل بهتر و مصفاتر از تمام دوران گذشته است...." "......افغانستان په نړی کی یوازنی هیواد دی چه په لوی لاس د ځنگله قانون نافذوی اوټولو اتباعوته د یوبل د سزا ورکولو حق ورکوی......زه یوځل بیا په بهر کی اوسیدونکی افغان لیکوالانو او محقیقینوته خواست کوم او لمن ورته غوړوم چه ددی وحشیانه اصولنامی پر ضد......د خپلو خویندو او وروڼو د نجات لپاره لاس په کار سی....."
خطوط کاپی شده بالا مقایسه طرز تفکر و دید ۲ روشنفکر را که میتوان انرا "دگم" و " تحلیلی" طبقه بندی نمود, اشکار میسازد. اولی انرا در ترازو وضع سرک و شهر پوف دارد. دومی در ۳ مقاله پر مفهوم و معنی از محترم شاعر جهانی, که میتوان محتوا انرا چنین خلاصه نمود:
شیخ الحدیث هیبتالله آخوندزاده، اخیرا اصول جزایی دادگاه هایی طالبان را امضا کرد، که سندی است شامل ۱۱۹ ماده که بلافاصله بدون کدام مشورت جمعی, لازم الاجرا میباشد. در این آییننامه، اطاعت مطلق از رهبر طالبان الزامی است و نافرمانی با شلاق یا حبس مجازات میشود. در مواردی از این قانون، هرگونه انتقاد از مقامات طالبان، عدم گزارش - بخوانید مخبری - فعالیتهای مخالفان امارت اسلامی و حتی فقط سکوت در برابر مخالفت با امارت, برای دیگران جرم پنداشته شده به روحانیون/متنفظین/علما /ملا ها مصونیت میدهد. تعاملات عادی اجتماعی ، مانند صحبت با یک زن یا زیر سوال بردن اقتدار، اعمال مجرمانه تلقی شده قابل مجازات می باشد. در این قانون مجازات قشری و طبقاتی جایگزین برابری در برابر قانون می گردد که مجازات طبقاتی را به طور قانونی در خود جای داده است. قانون جدید دادرسی جزا درواقعیت سلسله مراتب سرحدات اجتماعی را سختگیرانه تدوین میکند. جامعه را به چهار طبقه که به صراحت افراد را در لفاظی نرم ولی در معنی به" آزاد " و " برده " تقسیم نموده مجازات شدیدتری را برای کسانی که در جایگاه پایینتری اجتماعی قرار دارند، اعمال میکند. حتی قصد و عمل مجازات حیوانات حبس طولانی تر نسبت به خشونت شدید علیه زنان دارد. یا به عبارت دیگر از نیازمندی ها زنان, کمتر از رفاه حیوانات محافظت میشود. خلاصه این که این قانون، در و برای استفاده علیه مخالفان سیاسی، اقلیتهای مذهبی، زنان و هر کسی که نافرمان تلقی میشود، تدوین گردیده است. این قانون مجازات قانونی نیست، بلکه ایجاد ترس همه گانی است که به متنفر ترین سلاح تبدیل شده سرکوب جمعی, نظارت و تبعیض را به سیاست دولتی تبدیل, که در محور ان آپارتاید جنسیتی را قونونی تدوین میکند. هدف عمده پروژه چنین فرمان در واقعیت مسیر حالت روانی و اخلاقی اجتماعی - خصوصا نسل جدید - را که تحت تاثیر و سلطه چنین رژیم رشد می نمایند، در دراز مدت شکل خواهد داد.
|
|
| محمد داؤد مومند | 06.02.2026 | متحده ایالات | |
د یوه نادان سړی د خبرو نه د غازی امان امان الله عصبانیت!
زه احتمالا د شپږم ټولګی زدکوونکی وم، چی په کابل کی زموږ کورته د غره د مومندو نه یوقبایلی شخصیت د ملک (تجول خان) په نامه تشریف راوړی و.
ملک تجول خان خورا یو معزز، په خبرو پوه او جرګه مار شخصیت و.
ملک تجول خان د ملی قهرمان غازی امان الله د دوری یو روایت موږ ته څرګند کړ چی تر دی ګړۍ زما نه ندی هیر شوی.
ملک تجول خان وفرمایل چی د افغانستان د استقلال د بیرته ګټلو نه وروسته، غازی امان الله خان د انګریزانو سر د سولی یو تړون لاس لیک کړ او په همدی اړه په کابل کی یوه لویه غونډه جوړه شوی وه چی قبایلی مشرانو او سپیږیرو هم په کښ ګډون درلود.
ملک تجول خان د خبرو په دوام کی وفرمایل چی په دی غونډه کی یو قبایلی سپین ږیری پاڅید او اعلیحضرت امان الله خان ته یی وویل چی:
(اعلیحضرته کوم بیعت چی تا انګریزانو ته کړی دی، دا زموږ قبول دی)
امان الله خان چی ډیر ځوان او احساساتی شخصیت و، خورا عصبی شو او په عصبانیت سره یی وویل چی: ( من زن انګلیس ها را ...... ، من چطو به انګلیس ها بیعت میکنم) [متأسفانه امان الله خان هم د اعلیحضرت ظاهر شاه او نورو محمد زو په څیر د ملت د اکثریت، ملی او ملتی افغانی پښتو ژبه باندی نه پوهیده- مومند]
ملک تجول خان وویل چی زه پاڅیدم او اعلیحضرت امان الله خان ته می وویل چی :(څرنګه چی دا سپین ږیری ناپوه او بیسواده دی، خپل اظهار د مافی الضمیر نشی کولای، دده منظور دا دی چی کومه معاهده چی تاسی د انګریزانو سره کړی ده، زموږ قبوله ده، نو امان الله خان وویل چی (که نمی فهمد چرا ګپ میزند؟)
نتیجه دا چی پوهه، سړیتوب، علم، ادب، زیرکتیا، موقع پیژنه، سالم قضاوت، سلیم فکر، معرفت، فضیلت او داسی نور، یو جبلی او فطری او خدایی اعطاء شوی ظرفیت پوری اړه لری. داسی ظرفیت لرنه، په لیسانس، ماستري او د کتورا د سند پوری اړه نلری نړی د بیسوادو (دوکتورانو) نه نړۍ ډکه ده، داسی دوکتوران چی په خپله مورنۍ ژبه کی ناپوه او بیسواده دی او یو پارګراف چی د ژبی د ګرامری اصولو سره ببرابر وی نشی لیکلای او خبرو پر خایی یی د خولی څخه سوتی او پچی رادوړیږی.
داسی بی ځایه اوقی توب او په پوهه تظاهر ته حماقت وایی او (دلوده توی) په ټوګه ځای یی د څلور بول په اصطبل کی وی.
هغه زموږ د ملتی ژبی یوه کره وینا ده چی :(کم عقل له ورا ځی، له سوړی نه یی بریښنا ځی)
او یا هم:
یو ځان شرموی او یو هم قام
د غازی امان الله توصیه په دری یوه بیت کی داسی تمثیل شویده:
یا سخن دانسته ګوی ای مرد نادان یا خموش
|
|
| دوکتور غروال | 06.02.2026 | ویانا | |
کمونیست اعظم سیستانی د خائینی چټلی خپلی کمونیستی دوری کښی ډیر افغانان تباه کړی دی اوس دا قاتل او د روس ستر جاسوس د افغان ملت په نفاق اچولو شروع کړی دی او دی خائین کمونیست شعوری له یاده ایستلی دی چی پښتنو کښی هم خائینین موجود وو او شته لکه تره کۍ ، امین ، کلابزوی ، مومند او نور نور (اوس یو په هالند او بل امریکا کښی دی ) موجود دی افغان ملت نظر خپلو امکاناتو ته په ګډه د انګلیس ، روس او د روسی تربیه شوو غلامو کمونیستانو پر ضد جنګیدلی دی او دا به دوام ولری !!! تاسی کمونیستی خائینینو اوس د افغان غیرتی ملت مینځ کښی اساسی او تهدابی د نفاق اچولو ملی خیانت شروع کړۍ دی او بل همقطاره کمونیست او د ستا دوست د ستا ملی خیانت مثبت تبلیغوی تاسی ملی خائینینو او د ملت دوښمنانو اوس د افغان ملت د نفاق اچولو چټلی بابولانی پلانیز شوع کړی دی !!! افسوس چی تاسی ملی خائیننینو ته د تاسو د ملت نفاق اچولو او تخریبی شرائیط برابر وی نو دا ددوی د افغان غیرتی ملت سره ستر خیانت دی!!!!
|
|
| دوکتور محمد اکبر یوسفی | 06.02.2026 | آلمان | |
جناب محترم و گرانقد احمد آریا! از توجه شما متشکرم. در واقعیت اگر این اصطلاح را در ساختار اجتماعی در اروپا از قرون اوستا بدینسو در نظر بگیریم، در طول تأریخ مفاهیم خاص خود را داشته است و طوری که شما هم تذکر داده اید، در آنزمان به یک گروپ تعلیم یافته و مرفع شهری که در داخل قلعه ها محفوظ بوده اند، اطلاق می شده است. در پهلوی این کلمه، یک کلمۀ دیگری را هم در زبان آلمانی می شناسیم و عبارت است از «فولکیش» (völkisch) که گروپ های افراطی با تمایلات ناسیونالیستی بر «اصیل» بودن گروپ اجتماعی خود پافشاری دارند. این افراد آزادی بیان و آزادی انفرادی را تحمل نمی توانند. از فیلسوفان غربی آنچه را می پذیرند که خواسته های تبعیض گرایانۀ آنها را در بر داشته باشد. در برابر، انسانهای دیموکرات اگر اظهار نظر داشته باشند تحمل نمی توانند. اگر برای این چنین افراد گفته شود که بطور مثال " افلاتون، از دید کارل رایموند پوپر، دشمن آزادی بوده است..." خطر محسوس است، که به شخص دشنام بزنند. با احترام. یوسفی.
|
|
| الله محمد | 06.02.2026 | آلمان | |
جناب محترم آقای جهانی صاحب!
تشکر از سلام های شما محترم و احترام تان به اینجانب. بالمقابل سلامهای گرم بنده و احترا م به شخصیت قابل قدر تان، مخصوصاٌ بر خورد مودبانه تان با مخاطب تان.
1-" اګر تبصره جناب شمارا بې جواب میګذاشتم خدا نا خواسته بې اعتنایی تلقی میشد." چنین تصور نمی نمودم و انتظار جواب را هم نداشتم. بنده شما را در طول سالیان شناخت همدیگر انسان بی اعتنا نشناختم، و اینکه در ارتباط مسایل کشور بالای مسایل مختلف تحریر می دارید، قابل قدر است.
به نظر بنده فرد فرد کشور ما از حکام گرفته تا یک فرد معمولی که مانند مورچه بار می کشد و نان پیدا می نماید قابل توجه بوده و همه ما مکلفیت داریم، چی مخالف و چی موافق همدیگر به همدیگر احترام نموده، با ارایه دلایل منطقی کوشش به قناعت دادن همدیگر و حکام کشور نموده تا بتوانیم بدینوسیله زمینه تفاهم فردی و جمعی را با در نظر داشت گذشته فوق العاده خراب تقریبا نیم قرن، مصدر خدمت به همدیگر شویم. و همان دوستی ها و همزیستی مسالمت امیز گذشته را با هم تجربه نماییم و به نسل های بعدی درس خوب شده بتوانیم.
2-"ولی معلوم میګردد که جناب شما مضامین سه ګانه بنده را نخواتده" هرگاه بنده مضامین شما را نمی خواندم در تبصرهء که نموده ام و شما در برابرش این تبصره را نموده اید نمی نوشتم:" نوشته اخیر شما و قبلی شما از مطالعه بنده گذشت". به وضاحت معلوم می گردد برخلاف اداعای شما که خوانده بوده ام، و منطقاٌ چطور ممکن است چیزی را نخواند و بالایش تبصره نمود.
3-"و یا ارزش خواندن نداده اید"
خواندن هر چیز با ارزش است، زیرا توسط آن می توان شخصیت و یا هم هنر فکری و یا هم هزاران نوع خواهشات بشر را در ان یافت و اموزش پیدا نمود. هیچ دلیلی وجود نداشت که بنده به آن ارزش خواندن نمی دادم. بر عکس شما بالای یک موضوع مهم اجتماعی و قضایی کشور نوشته اید، که نه تنها ارزش خواندن را داشت ، بلکه محتویات تحلیل شما را از نگاه های مختلف باید می دانست.
4-"چون از استد لال شما معلوم مګیردد که شما به استناد های معتبر بنده هیچ توجه یې نکرده اید."
استناد های معتبر شما در ارتباط موضوع برایم قابل دقت بوده است، چنانچه در " څوارلسمه ماده" که چندین بار از کلام خداوند متعال "قرا ن کریم" مدلل در ارتباط موضوع تفسیر نموده اید. بنده فکر نمی کنم که با وجود استدلال های موثق شما، با طرز نوشتن که شما انرا به خواننده ارایه می دارید در اصل موضوع کدام تغیری وارد شده بتواند ، بلکه موثریت ان در تغیر درست موضوع بحث، غیر موثر و حتی عمیق تشنج زا می باشد. شما با چنین طرز نوشتن که از کلمات نا هنجار استفاده می نمایید نه تنها در راه اصلاح موضو عات کمک نمی شوید ، بلکه بیهوده خود را و خواننده تان و منبع طرف بحث تان را در تقابل بی موجب قرار می دهید. شما به حیث یک انسان اگاه بایست در همچو موضوعات مهم بالای اصل موضوع غرض روشنی انداختن بالای موضوع خاص طرف تبصره، طرف مخاطب تان را متوجه نقایص از نگاه استناد های معتبر تان نمایید. چنانچه محترم داکتر صلاح الدین سعیدی در نوشته شان به همین ارتباط مبادرت ورزیده اند.
5-"اګر ګستاخی نپندارید بنده عاجزانه به عرض میرسانم که بحث را ختم بپنداریم بهتر خواهد بود. " با اظهار معذرت از شما بزرگوار که کلمهء "عاجزانه" را استعمال می نمایید. بنده به شما و زحمت های تان در قبال دلسوزی به مردم و کشور ما تقدیر نموده و هیچگاه خواهان نا راحتی شما محترم نیستم. فقط اینکه شخصیت های محترمی مانند شما و محترم داکتر صاحب تره کی می توانند با شناخت که مردم ما از شما دارند، می توانید از راه ها و افاده های مصالمت امیز تر سران کشور را تشویق به غور در بیرون رفت کشور از مشکلات جاری و اینده ان نمایید.
بنده فکر می کنم که همه افغانها باید متحدانه با هم اشتباهات در همه امورات کشور را ، اشتباهات جمعی ما دانسته و در رفع ان کوشش نماییم. با این شیوه زودتر به نتایج بهتر می رسیم نسبت به مخالفت و تشنج زدایی. یعنی بیاموزیم هم حاکمان کشور و هم به اصطلاح شهروندان کشور که به همدیگر احترام گذاشته تا بتوانیم بالای مشکلات مختلف با صبر و حوصله دو جانبه فایق بیاییم.
دل صبر آزما کمتر ز دار و گیر فرساید
چو آن سنگی که زیر کوه باشد دیر فرساید
|
|
| محمد داؤد مومند | 05.02.2026 | متحده ایالات | |
د اعظم سیستانی یوه طلایی مقاله!
نن سهار می د افغان جرمن په ویب سایت کی د ښاغلی اعظم سیستانی یوه طلایی مقاله د (پښتون ها سپر بلا ګردان افغانستان) تر عنوان لاندی ولوسته چی د افغانستان او پښتنو تاریخ جوړونکی ستر قوم په تاریخی واقعیتونو بنا لری.
د مغلی استعمار په مقابل کی مبارزه، د حضرت بایزید د روښان د دینی نهضت په بنه تشکل مومی چی دده د کورنۍ د غړو لخوا، تقریبا یوه پیړۍ دوام لری. تر هغی وروسته د مغلی استعمار پر علیه مبارزه، د خوشحال بابا، ایمل خان مومند بابا او دریا اپریدی لخوا، تداوم مینده کوی، د یادولو وړ خبره ده چی د افغانستان په تاریخ کی ددی دری ګونو سترو مشرانو مبارزه، په قامولۍ او ملیت غوښتونکو اصولو ولاړه وه، څرنګه چی خوشحال بابا یی په خپل یو بیت کی داسی څرنګندوی:
د افغان په ننګ می وتړله توره او یا هم درست افغان له کندهاره تر اټکه سره یو د ننګ په کار پټ او آشکار بیا نو وروسته د مبارزی تداوم د ستر کندهاره د فارس د استعماری دولت په مقابل کی د میرویس نیکه او دهغه د کورنۍ لخوا تعقیبیږی، تر څو چی خبره د افغانستان بنسټ ایښودنکی او سیاسی پیغمبر، ستر احمد شاه بابا (ع) ته رسیږی. نن ورخ په افغانستان کی د یوه ملی تاریخی عقدی بر بنست، د شورای نظار او جمعیت او کولابی ډلی، د یوه مدنیت سوزه ډاکو یعنی بچه سقو باندی افتخار کوی او هغه ته د خراسان لوی سلطان په سترګه ګوری، دی ډاکو د غازی امان الله د بی تدبیرۍ نه د ګټی اخستلو په نتیجه کی د غازی امان الله د لسو کلونو مترقی هلی ځلی د خاورو سره برابری کړی.
نن ورځ دا سقوی ډلی په نړیولاه سویه د بچه سقو او ارشد الشیاطین بحران الدین او موش کبیر بنجشیر مسعود د حکومت او قدرت بیا تر لاسه کولو دپاره، حتی د اسرائیلو نه د مرستی غوښتنه کوی، خو نور به دا مفسدی کولابی ډلی دا، هیله ګور ته یوسی. په دی وسیله اعظم سیستانی ته د داسی طلایی مقالی په لیکلو مبارکی وایم، هیله ده سیستانی له خپلی مقالی نه د (یورش) ایرانی اصطلاح لری کړی او د تهاجم د کلمی نه کار واخلی. اصطلاحات افغانی شیر و شکر است اصطلاحات ایرانی ګوز خر است
|
|
| دوکتور غروال | 05.02.2026 | ویانا | |
پنجابی تربیه شوی کوکریان د پنجاب په هدایت د افغانستان د قومونو په مینځ کښی دژورو اختلافونو رامینځ ته کیدو هلی ځلی کړی او کوی او ددی ګوډاګی پنجابی طالبی کوکریانو غلامان کوکریان په کمپیوټرانو کښی د قومونو تر مینځ د نفاق مضرو مکروبونو تیت کولو تبلیغ باندی مسلسل لګیا دی ، پنجابی پاکستان او اخوندی متعصب ایران د خپلو خائینو چټلو روزل شوو غلامانو په وسیله کوشش کوی چی د افغان غیرتی ملت په مینځ کښی نفاق لا زیاتره او دوامداره کړی ! افغانان باید د پنجابیو کوکریانو او مض اخوندی رژیم مضرو تبلیغاتو لپاره د هیڅ ډول زمینه برابرهنکړی !! دا ملی خائینین مکاره پنجابی مشربه ګوډګیان په پنجابی پاکستان کښی پاکستانیان دی او افغانستان کښی افغانان دی همدارنګه د اخوندی ایران ګوډګیان په ایران کښی ایرانیان او افغانستان کښی افغانان! که افغانان غواړی چی په افغانستان کښی د پنجابیو چړیانو او اخوندی ایران غلامانو له مینځه تلل واقعآ صورت ومومی او یو ملی حکومت رامینځ ته کړۍ شی نو د پنجابیو چړیانو ګوډګیانو ته او اخوندی ایران ګوډګیانو د افغان ملت تر مینځ نفاق اچولو لپاره باید ددوی مضرو تبلیغاتو لپاره د هر ډول مضرتوب لاری بندی کړۍ شی او ددوی مضرو فعالیتونو لپاره د پای ټکۍ کیښودای شی همدا ډول د مضر اخوندی رژیم غلامانو مضر تخریبی فعالیتونه باید وتړل شی ددی دواړو مضرو ګاونډګیو هیوادونو د افغانستان په تاریخ کښی ئی افغان ملت ته ځانونه دوښمنان ښکاره کړی دی او دوی دا دوښمنی یوازی او یوازی ددی مضرو تربیه شوو فریبکاره تربیه شوو په وسیله تر اوسه ساتلی دی اودا مضر اجنبی غلامان هم د افغان ملت د نفاق یوه وسیله دی !!!! |
|
| عبدالباری جهانی | 04.02.2026 | ایالات متحده | |
محترم الله محمد خان سلام و احترمات. اګر تبصره جناب شمارا بې جواب میګذاشتم خدا نا خواسته بې اعتنایی تلقی میشد. ولی معلوم میګردد که جناب شما مضامین سه ګانه بنده را نخواتده و یا ارزش خواندن نداده اید چون از استد لال شما معلوم مګیردد که شما به استناد های معتبر بنده هیچ توجه یې نکرده اید. اګر ګستاخی نپندارید بنده عاجزانه به عرض میرسانم که بحث را ختم بپنداریم بهتر خواهد بود. شما را به خداوند متعال میسپارږم. زنده و سلامت باشید.
|
|
| دوکتور غروال | 04.02.2026 | ویانا | |
بلی پنجابی کوکری عادتآ همداسی غپا کوی او افغانان باید پنجابی کوکریو ته د غپا زمینه برابره نکړی !
|
|
| احمد آریا | 04.02.2026 | امریکا | |
جناب دوکتور یوسفی محترم، سلام بر شما
تبصرهٔ شما را با دقت و علاقه مطالعه کردم و از حسن نظرتان در مورد مقاله من نهایت سپاسگزارم. با نظر شما در مورد تفاوت میان «تبعه» و «شهروند» کاملاً موافقم. به اعتقاد من، این تفاوت تنها به یک واژه محدود نمی شود، بلکه نمایانگر نوع برخورد دولت با مردم و جایگاه آنان در چشم دولت است. بدون شک، در ذهنیت سنتی ما، «تبعه» فردی است که تحت فرمان دولت قرار دارد؛ جایی که دولت فرمان می دهد و تبعه موظف به اطاعت است. در این برداشت، فرد بیشتر مکلف به اطاعت است تا صاحب حق. به همین دلیل، در تاریخ افغانستان، مردم بیشتر «رعیت» بوده اند تا شریک در حکومت. دولت از مردم اطاعت خواسته، اما در بسیاری از موارد خود را در برابر آنان پاسخگو ندانسته است. در مقابل، واژهٔ «شهروند»، همانطور که شما اشاره کردید، معنای متفاوتی دارد. شهروند فردی است که به کشور تعلق دارد، اما نه به عنوان فرمانبردار، بلکه به عنوان صاحب حق. شهروند حق دارد نظر بدهد، سوال کند، انتخاب کند و در برابر قانون با دیگران برابر باشد. البته که مسئولیت های اجتماعی خود را نیز بر دوش دارد. این همان تفاوتی است که شما با استناد به کلمۀ «Bürger» و تجربهٔ زندگی در اروپا به خوبی بیان کرده اید. نکتهٔ بسیار مهمی که شما مطرح کردید این است که هرچند در افغانستان گاهی از واژهٔ «شهروند» استفاده می شود، اما در عمل هنوز با مردم همانطور که با «تبعه» رفتار می شود برخورد می شود. به این معنا که تغییر واژه اتفاق افتاده، اما رفتار و ساختار همانطور باقی مانده است. تا زمانی که قانون برای همه یکسان نباشد و دولت خود را خدمتگزار مردم نبیند، مفهوم واقعی شهروندی شکل نخواهد گرفت. به همین دلیل، من نیز با شما موافقم که مشکل اصلی ما نه در کمبود یک کلمه درست، بلکه در فقدان ذهنیت و نظام شهروندی است. گذار از «تبعه» به «شهروند» زمانی ممکن خواهد بود که دولت و مردم هر دو بپذیرند که رابطه شان بر پایهٔ حق، قانون و احترام متقابل است، نه بر اساس زور و اطاعت. احترام،
آریا
|
|
| محمد داؤد مومند | 04.02.2026 | متحده ایالات | |
گریستن افلاطون ازستایش مرد بیسواد، جاهل و نادان!
از دروس دورۀ مکتب روایتی را به خاطر دارم مشعر بر اینکه : شخصی نزد افلاطون رفته و از ستودن یک آدم بیسواد و احمق به او یاد آوری نمود، افلاطون از شنیدن همچو خبر، به گریستن شروع کرد و گفت که من چه و کدام عمل و گفتار سفیهانه انجام داده ام که مورد ستایش مرد نادان قرار گرفته است؟
واقعیت امر این است که ستایش یک مرد لایشعر و احمق در واقعیت امر، به مثابۀ انتحار، درناک است و نه کدام افتخار.
لذا گفته اند: دشمن دانا کی پی جان بود بهتر از آن دوست که نادان بود
|
|
| دوکتور محمد اکبر یوسفی | 03.02.2026 | آلمان | |
جناب محترم و نویسنده توانا، احمد آریا!
مطالعهٔ مقالهٔ پر محتوای شما، تحت عنوان «دولتی که هر گز شهروند نداشت» برایم خیلی جالب و آموزنده بود. ممکن واقف باشید که من از یک درهٔ دور افتاده از شهرها و خیلی دور از قندهار و کابل، پس از ختم صنف ششم مکتب ابتدائیه، به کابل در مکتب (لیلیه) متوسطهٔ ابن سینا، برای ادامهٔ تعلیمات بیشتر، برده شده ام. قریب از همه ولایات و دهات بی شمار افغانستان هم صنف داشتیم. تفاوت مفاهیم «شهری» و «دهاتی» را در برخورد، انسانها در طی سالها حس می کردیم. زمانی که ۵۵ سال قبل به آلمان جهت ادامهٔ تحصیلات عالیتر آمدم، در همان زمان جوانتر بوده ام. ذهنیت نسبت رژیم سیاسی تقریباً غیر سیاسی بوده است. عادات و رسوم قوم و قبیله را می فهمیدم. در همان آغاز اقامت پس از قریب سه ماه به خواندن متون تمرین می کردم، اولین کتاب جیبی را که به خواندن آغاز کردم و کلمه به کلمه، به کمک فرهنگ آلمانی به فارسی که از تهران با خود آورده بودم. آن کتاب از «چیگوارا بود». از آن کتاب تا اکنون این جمله به زبان ألمانی در ذهنم حفظ مانده است که ترجمهٔ آنرا تقدیم تان می دارم: «در ارجنتاین متولد شدم. در گواتیمالا انقلابی شدم و درکیوبا جنگیدم. بدین عبارت زنده گی خود را «چیگوارا» خلاصه بیان داشته است» زمانی که معلم لسان از من پرسید که و قتی کلمات را می خواهی، بفهمی، به آلمانی فکر می کنی یا به زبان «مادری خودت» گفتم به زبان مادری. او گفت، هر وقت که به آلمانی فکر کنی، بعد در مطالعات متون آلمانی اشتباه کمتر می کنی. سالها قبل من در معنی این کلمه که در آلمانی «Bürger» می نامند، « و ترجمه را شهروند« گفته اند، با در نظر داشت سیستم اجتماعی -سیاسی کشور ما که به تمام باشنده گان «رعیت» و یا تبعه یاد می کنند، موافق نبوده ام. زیرا این کلمه در آنوقت در اروپا، شهر نشینان و قشر متوسط از اتباع دولت وقت بوده اند، نه همه اتباع، با مکلفیت و حقوق مساوی در برابر قانون. از طولانی شدن متن معذرت می خواهم . با احترام. یوسفی.
|
|
| محمد داؤد مومند | 03.02.2026 | متحده ایالات | |
ښاغلی محترم توخی صاحب مبارک!
د اسلامی او وطنی دود او هڅوب پر بنسټ، لمړی ستاسی خدمت ته خپل سلامونه او نیکی هیلی په عرض رسوم، او هیله ده چی ومنل شی.
محترما، زه په هیڅ صورت دی ته جوګه نه یم، او نه غواړم چی ستاسی غوندی د یو محترم وطنوال سره، د مناقشی او استدلال په ناست دړه کښینم.
زما د لیکاڼی مبارزه او جهاد د ستمیانو او فارسیستانو یعنی د فارس د ګوډاګیانو او شاطرانو سره دی.
د طالبانو په مورد کی ما پخوا هم دا بیت ویلی و، او اوس یی ځل بیا هم تکراروم:
طالبانو سپی بهتر، تر ستمی دی
که هزار واره طالب بد تر سپی دی
خو که یو لایشعر ،لایعقل او بیسواده، بی لکی څلور بول، د لوی ملی قهرمان ایمل خان مومند چی د خیبر په دره کی یی څلویښت زره مغلی عسکر تارومار کړل او ستر خوشحال بابا یی په مرګ، د غم په ټغر کښیناست، قوم او اولاده پاکستانی بولی، نو دداسی لیونی سپی غپا ته یو ځواب لرم چی: سپی غپیږی کاروان تیریږی. د نړۍ ګلونه پر مخ محترم او قدردان توخی صاحب.
|
|
| الله محمد | 03.02.2026 | آلمان | |
برادر عزیزم جناب حسیب الله خان!
سلام و احترام بنده برایتان تقدیم است.
بسیار تشکر از جواب و توضیح قناعت بخش شما محترم، که باعث اموزش مزید بنده شد.
می شنیدم پیش از این بیدل نوای قدسیان
این زمان محو کلام حیرت انشای توام
|
|
| الله محمد | 03.02.2026 | آلمان | |
جناب محترم جهانی صاحب! با عرض سلام و احترام به شما و آرزوی سلامتی شما از خداوند متعال.
نوشته اخیر شما و قبلی شما از مطالعه بنده گذشت، که حسب اتی در زمینه به احترام شما محترم تبصره می نمایم:
1-"باور کنید بدون درد دل
هیچ هدفی نداشته ام."
ین جملهء اخیر شما را ماخذ و سر چشمه تبصره خود قرار می دهم. درد دل شما محترم قابل فهم است و چنین درد دل نمودن مشکل شما و کشور را حل نموده نمی تواند. 2-" چهار سال و اندیست که در کشور ما تاریک ترین و حتی وحشی ترین رژیم جهان حکمفرماست "
هرگاه انچه شما محترم تحریر نموده اید، قبول نماییم، پس تاریکترین و وحشی ترین سیاست مداران داخلی و خارجی در خلال تقریباٌ نیم قرن باید باعث ملال خاطر شما شده باشند، زیرا نتوانسته اند، سرنوشت کشور را در ست رهبری نمایند.
3-"آیا کشوری که مدتی درآن زندګي نموده ...و از نعمات آن برخوردار
بودیم. ...صاحب تحصیل و بعضاً صاحب امتیازات مادي و معنوي و مقام و جلال بوده ایم برما حق
ندارد ... طوری با مسایل و مشکلات آن برخورد مینماییم که ګویا هیچ مشکلی رخ نداده باشد."
هیچ کشوری خالی از مشکلات نیست و افغانستان با تاریخ نیم قرن گذشته خود مشکلات به خصوص خود را دارد، که بایست با آن منطقی و معقول در صورت امکان بر خورد نمود، چنانچه چندی قبل محترم داکتر صاحب تره کی در ارتباط تماس ملل متحد با مقامات افغانستان مشکل اساسی کشور را نمایان و راه حل معقول هم پیشنهاد نموده بودند. اینکه چنین صدای های علمی کشور شنیده شود و یا خیر موضوع جداگانه است. به نظر بنده باید تمام افغانها متحدانه و معقول و منطقی بالای مسایل مهم اجتماعی بدون استفاده کلمات نا هنجار در صورت ممکن از نگاه علمی و جامعه شناسی جهانی و فقه اسلامی به بحثهای مهم اجتماعی از طرق مختلف با مسوولین کشور پرداخته، که در نهایت موثریت خود را اشکار خواهد نمود. در مسایل مهم اجتماعی از نگاه فقه اسلامی و شریعت آن باید فوق العاده وارد بود تا نقاطیکه طرف انتقاد قرار دارد مانند حقوق کار زنان، تعلیم و تربیه دختران یعنی اولاد کشور و بنده های خداوند "ج"، به صورت موجه استدلال شده و تغیرات لازم را منطقی مطابق فقه حنفی برای حل مسایل با مسوولین بحث نمود، یعنی انتقاد را پایه اساسی باید داد و معلومات کافی اهل خبره در فقه حنفی و غیره مسایل مهم اسلامی باید داشت.
4-"اینجانب به حیث یک آدم هیچکاره، که نه عالم دین هستم، نه حقوقدان هستم، نه مورخ هستم و با لاخره ، بدون شکسته
نفسی، هیچ نیستم " هیچ که نیستید معنی این را می دهد که یک کسی هستید. اگر می نوشتید هیچ هستید معلوم می شد که هیچ هستید، اما چون هیچ نیستید پس بلند ترین مقام هستی را که نیستی است دارا هستید.
5-"...ولی نه تنها حقوق دانان ما این موضوع را تعقیب نه نموده بلکه ... کسی بر آن دو مضمون بنده از تبصره نمودن مثبت و منفی خود داری نموده اند."
در همچو یک موضوع مهم اجتماعی به نظر بنده تبصره نمودن به عجله مثمر بوده نمی تواند. شخص بنده بعد از مطالعه قسمتی از نوشته شما محترم متاثر شدم و خواستم در زمینه معلومات مزید حاصل نمایم، که بعد از شنیدن مصاحبه محترم ذبیح الله مجاهد، معلومات مزید مخصوصاٌ بالای همان نقاط داغ آن حصول شد و متوجه شدم که افاده نمودن بعضی نقاط بحث و تفصیل مزید و منطقی را خواهان بود. ادارهء اجتماعی و فکری سی و پنچ ملیون انسان از نگاه قانون جزا ، متاثر از نگاه روحی، اقتصادی، اجتماعی و غیره نیم قرن جمع فقر اقتصادی و معنوی کشور، کار آسان نیست.
5-"از برای خدا! چه وقت یه درد وطن خود میخوریم که در چنګال وحشي ترین و تاریک ترین رژیم دنیا دست و پا میزند."
بنده با شما همنظر نیستم، زیرا ما زمانی به درد وطن خود خورده می توانیم که مسایل مهم اجتماعی را چنانچه در بالا تذکر رفت از طرق اساسی فقه اسلامی در صورت مغایرت با اساسات فقه اسلامی عمیق به بحث گرفته و استدلالهای درستر را جانشین ان نموده بتوانیم. البته موضوع مهم در اینجا شکل اینکه چطور داخل بحث با مسوولین شد ، مهم می باشد. نیرو و انرژی فکری که در خلاف آن حرکت نماید باعث ایجاد تشنج مزید شده و راه حل را کور می نماید. در نهایت باید از پرهیز کار ی و تقوا در افاده نمودن موضوعات کار بگیریم .
6-"کشور ما در حالتی قرار دارد که باور کنید رژیم بیست ساله جنګ سالاران، جنایتکاران، خودکامه ګان و خاینین برآن
شرف داشت"
به اساس فرموده شما محترم، محترم میرزاده که چندی قبل از وطن دو باره عودت نموده اند و از سفر خود این جا نوشته اند حتماٌ دوای مسکن قویتر از شما گرفته باشند که خلاف نوشته شما محترم را ادعا دارند.
7-"در آن شرایط حد اقل پوهنتون ها و مکاتب داشتیم. دختران و پسران ما هر روز تعلیم یافته و تعلیم یافته
تر میشدند و حد اقل امید اصلاح و روشنی داشتیم. "
مکاتب و پوهنتون ها حالا هم هستند و امید اینرا که بروی دختران و زنان باز گردد را نباید از دست داد، زیرا هیچ دلیل موجه و منطقی و فقهی به بسته بودن انها وجود نداردو این موضوع و بعضی مسایل خورد و کوچک دیگر مشکلات زیاد به خود دولت خلق نموده است چی از نگاه داخلی و چی خارجی. امید خداوند پاک دلهای همه ما را پاک نگاه دارد به شمول مسولین کشور و جهان تا تشنجات اجتماعی در جهان کمتر گردد.
دوستان را در وداع هم عبارت ها بسی است
بیدل مسکین فقیر است الله الله می کند
|
|
| عمر توخي | 03.02.2026 | سوېډن | |
محترم مومند صاحب سلام! ټرامپ هر چاته معلوم دی چي ۳۴ جرمي دوسیې لري، که د پېدوفیلی جرمونه چي د جفري اپستین په دوسیه کي را وسپړل سي شايد په زرهاو نور جنایي جرمونه هم پر ثابت سي، د ځنو امریکایي سياسينو له نظره د امریکا په تاریخ کي داسي فاسده کورنۍ پر امریکا نه ده حاکمه سوې، نه تنها چي ټرامپ فاسد او مردار خور دی بلکي ټوله کورنی او ملګري یې هم فاسد دي۰ ټرامپ نه تنها چي خپل کورني قوانین تر پښو لاندي کوي بلکي هیڅ نوعه بین المللي قوانینو او نورمونو ته هم نه دی ږمن، د وینزویلا د ریس جمهور تښتول يې یو ښکاره مثال دی۰ خو زه په دې نه سولم پوه چي تاسو په څه منظور د ټرامپ موضوع رامنځ ته کړل؟ ایا تر افغانستان، امریکا مهیمه ده چي اول باید پر هغوی بحث وسي؟ که نه وي نو ولي دا بحث را منځ ته کيږي؟ د دې پر ځای چي د قانون د رد او یا تایید، ګټو او تاوان په اړه مو څه ویلي وای، د اصلي موضوع څخه بل طرف ته تللي یاست.
فکر مي نه کوی چي تر افغانستان دي امریکا درته مهیمه وي، موږ د افغانانو په حيث خپل د وطن پر ناخوالو او کړاوونو ژاړو او تاسو محترم بحث او موضوع بل خواته غواړئ چي متوجه او کش کړئ، چي دا واقعاََ د تاءسف ځای دی چي يو افغان قلموال چي د هر چا سره پر افغانيت او پښتونوالي باندي د سپکو سپورو تر سرحده هره ورځ ډغري وهي، خو د طالبانو د جناياتو په اړه داسي چوپه خوله دی لکه ټرمپ چي د پوتين پر جناياتو سترګي پټوي.
موږ باید په عمل کي د کولابیانو، خراسانیانو او د خارجي استخباراتو د مزدورانو او جاسوسانو څخه فرق ولرو او په عمل کي دا ثابته کړو چي موږ د دوی په شان متعصب، ړانده او کاڼه نه یو، موږ ته د خاینینو ژبه، قوم او سمت مطرح نه دی، موږ ته هر هغه څوک چي د وطن او افغان سره خیانت او ظلم کوي مختوري، محکوم او د تقبېح وړ دي، که موږ هم د دوی په شان د جاهلو او خاینو رهبرانو و جنایتونو ته توجیه لټوو نو زموږ او دوی فرق په څه کي دی؟
دا انصاف نه دی چي د طالبانو پر جنایاتو چوپ یاست، خو د هغوی د منتقدانو په وړاندي غبرګون ښکاره کوی. او تحقیر امېزه جملات لیکی، " امیدوارم که حکومت امریکا، شاغلی جهانی را به گناه همچو مقاله اخراج و به افغانستان نفرستد و اگر فرستاد هم، افغانستان ملک و وطنش است و امارت اسلامی او را محبوس نخواهند ساخت. و اگر ساخت هم، بر وفق وجیزه زبان جنتی و اول مملکت:(نر پسه د قربانی دپاره دی) " ، یا " زمری شه جهانی صاحب". جوړ اوسی.
|
|
| دوکتور غروال | 03.02.2026 | ویانا | |
محترم جهانی د قندهار غیرتی افغان دی هغه نه د ی دوه مخه مومندو ، شناوارو ، لغمانیانو او افریدیو په شان ، دا طایفی چی په پنجابی پاکستان کښی وی پاکستانیان دی که په افغانستاان کښی وی افغانان دی !!!
تر څو چی دا ډول دوه رنګه خلک ددوی په شان په هزارګانو او قزلباشانو کښی موجود وی نو په افغانستان کښی د داؤدی کمونیستی جمهوریت په کومک به افغانستان د پنجابی پاکستان او اخوندی ایران شرارت څخه خلاص نشی اوس پنجابی چړیان د تربیه شوو قاتلو کمونیستانو په کومک خرڅ شوی او د امریکا خائین سیاست په اساس په ډالرو تربیه شوی قادیانی غلام چړیان او افغان ملت باندی به دوامداره فاسد جاهل او خرڅ شوی کسان لکه قاتل خرڅ شویروسی خلقیان او قاتل روسی پرچمیان او چور کوونکی قاتل ساختګی مجاهدین او امریکا کښی خاص تربیه شوی خرڅوونکی ( جهاد اصلآ غیرتی افغان ملت کړۍ دی او هم به دا دوام ولری !!! ) او فوق العاده تور تربیه شوی ( د ملی خائین خلیلزاد تر نظارت لاندی ) قادیانی جاهلان چړیان ( ددوی او بادار پنجابی پاکستان تر میځ اختلاف مصنوعی دی او ددوی تر مینځ ساختګی جګړو کي یوازی او یوازی افغان ملت وژل کیږی !!! ) |
|
| حسیب الله | 02.02.2026 | آلمان | |
جناب محترم الله محمدخان گرامی سلام.
به گمان اغلب، جناب محترم الرافعی، از دور، با یک شیوهٔ ادبی رمانتیک، در سپتمبر ۱۹۲۳ میلادی، چنین چیزی نوشته بود:
"ليت النيل في أفغانستان، وليت أمان الله في مصر؛
فإن أفغانستان ينقصها النيل وتملك الرجل، وإن مصر تملك النيل وينقصها الرجل"
من فکر میکنم که، جناب محترم الرافعی در آن زمان، خواسته بود، جهت بیداری بیشتر مردم مصر، "حاصل خیزی دریای نیل و حاصل خیزی نظریات امیر امان الله خان را، که در آنزمان هنوز به حیث امیر تشریف داشتند، یعنی هنوز پادشاه نشده بودند، با یک دید رمانتیک همردیف نموده، در عین حال به زبان کنایه، به پادشاهٔ مصر (فواد اول) گوشزد نماید، که به نظر الرافعی، فواد اول به اصطلاح "چندان پادشاهی نیست"، در عین زمان حسرت آنرا خورده است، که ایکاش "بجای فواد اول، امیر امان الله خان پادشاهٔ مصر می بود، در ضمن شاید به نظر الرافعی، البته در سال ۱۹۲۳ میلادی، امکان آن هم وجود داشته بوده باشد، که، شاید، پس از خلافت عثمانی، امیر امان الله خان چانس "امیرالمومنین شدن و چانس خلیفه شدن" را نیز دارا بوده است: در آنصورت، از دید ادبی و رمانتیک الرافعی، چنین یک تبادلهٔ دریای حاصلخیز نیل، با یک خلیفهٔ احتمالی، واره دار جلوه نموده باشد.
جناب محترم الله محمد خان گرامی!
من دو روز قبل، این موضوع را در یک بحث اجتماعی بخاطری یاد آور شدم، تا آنکه ما به اصطلاح ملتفت شهرت جهانی زعمای گرامی خود در سطح جهان شویم، بطور مثال، حالا زمانیکه یکی از زعمای گرامی ما در سطح جهانی تا به این حد خواستن خواه دارد، که مردم یک کشور دور، مانند کشور مصر، حتی حاصل خیز ترین دریا های شانرا "با یک زعیم گرامی ما تبادله می کنند"، خدا میداند که بالای بقیه زعمای گرامی ما در سطح بین المللی و جهانی، به اصطلاح "چی حال باشد" و ما خبر نباشیم؟"
با تقدیم احترامات قلبی
حسیب الله
|
|
| الله محمد | 02.02.2026 | آلمان | |
متصدی محترم نشریه آریانا افغانستان!
با عرض ادب.
بنده چند روز قبل مصاحبه محترم سخن گوی حکومت امارات اسلامی افغانستان را حسب تصادف شنیده بودم، و می خواستم لینک انرا اینجا بفرستم، اما نسبت ایجاد نشدن غلط فهمی از آن صرف نظر نمودم.
بنده هم بعد از نوشته محترم جهانی صاحب و تبصرهء محترم عنایت شریف از تلویزیون کانادا در اینجا، کاملاٌ تحت یک نوع تاریکی قرار گرفته بودم. آما زمانی مصاحبه محترم سخن گوی حکومت امارات اسلامی افغانستان و یا به فرموده بعضی ها طالبان را شنیدم، در موضوع برایم روشنی درست تر انداخته شد و علت استفاده بعضی ادبیات را در موضوع بهتر درک نمودم. ازینکه شما به نشر این مصاحبه اقدام نموده اید واقعاٌ قابل قدر است، زیرا افغانستان بعد ازاین همه گذشته پر رنج نباید دو باره میدان تشنج به آن شکل که وجود داشت گردد. مسلم که کمبودی ها وجود دارد، که باید از راه انکشاف اجتماعی و تبادله افکار منطقی و اسلامی مطابق شریعت اسلامی، کوشش به بر طرف نمودن ان نمود ، چنانچه چندی قبل محترم داکتر تره کی صاحب در ارتباط تماس نماینده ملل متحد در موضوع به سران حاکمان افغانستان با استدلال های منطقی راه بیرون رفت درستی را پیش کش نموده اند ، که هر گاه بالای ان اسلامی و از نگاه شریعت اسلامی غور عمیق گردد، کشور از حالت عدم شناخت هم بیرون می گردد ، و هم نفع ان به همه جوانب منجمله حکومت، مردم و جهان می رسد. در بسا موارد قوانین جهانی مطابقت با شریعت اسلامی داردو یا بر عکس شریعت اسلامی با قوانین جهانی ، زیرا هم فقه اسلامی و هم قانون یک نقطه مشترک دارند و ان اینکه هر دو مجموعهء از قواعدی است، که زندگی انسانها را در اجتماع نظم و سازمان می دهد.
در این اواخر یک تعداد نویسندگان با سو استفاده از نام مرحوم امان الله خان پادشای سابق افغانستان و محصل استقلال سیاسی خارجی کشور نوشته های را به خواننده پیش کش می نمایند که بوی مخربان اسبق کشور از ان خارج می گردد.
در دوران پادشاه سابق افغانستان و مرحوم داود خان به حیث صدر اعظم وی و در زمان خود مرحوم داود خان هم افغانستان در زمینه های مختلف راه ترقی و پیشرفت را در ساحات مختلف مانند حقوق زن، تعلیم و تربیه، حقوق مدنی و غیره و غیره امور اجتماعی و اقتصادی کشور و هم در عرصه سیاست داخلی و هم خارجی قانونی می پیمود، معلوم نیست که چرا از افکار ترقی خواهی اینها سخن زده نمی شود. انها فقط می خواهند از اسم مرحوم امان الله خان سو استفاده نموده، اهداف سیاسی تاریک خود را به پیش می برند. باید متوجه این نقط باشیم که این کشور و مردمش به نامهای مختلف بی نهایت زیاد تکلیف و رنج را متقبل شده است . نه تنها انزمان گذشته، بلکه با چنین راه و روش خواب الود افکار بعضی را متشنج نموده به کدام نتیجه هم نمی رسند.
جهان صد سال قبل با جهان امروز از بسیار نگاه ها تفاوت دارد. کس مرد میدان است خودش پیش شود نه اینکه خواب نام دیگران را دیده، از ان سو استفاده و مردم فریبی نمایند. جهان خفته به هذیان ترانه ها دارد
تو گوش وا کن و تعبیر خواب را دریاب
|
|
| آريانا افغانستان آنلاین | 02.02.2026 | آلمان | |
 |
|
| محمد داؤد مومند | 02.02.2026 | متحده ایالات | |
مقایسه حقوق جزای اضلاع متحده و امارت اسلامی!
چند روز قبل جکومت ترمپ یک نفر امګرنت را که اصلا از مکسیکوست و به صورت قانونی در اضلاع متحده زندګانی داشته و اوراق قانونی کار دارد، بدون هیچګونه تمسک قانونی محبوس ساخت.
حکومت حتی طفل پنج سالۀ او را از مکتبش کشیده و با پدرش در زندان انداختند، در حالیکه طفل مادر هم دارد.
اضلاح متحده به حیث بزرگترین دیمکراسی لیبرال در جهان شناخته شده، که باید مُدل عدالت و دیمکراسی و حقوق بشری و آزادی فردی در تمام ساحات و آزادی مطبوعات در تمام جهان باشد.
کذا حکومت یک خبر نگار را به خاطر راپور و گزارش یک مجلس در کلیسا به زندان انداختند. که کار خلاف یک مادۀ صریح قانون اساسی امریکاست. عمال حکومت یک زن و یک مرد بی گناه را در یک ایالت به شکل فجیعی به قتل رساندند، و ده ها و صدها مثال دیگر از همچو بی عدالتی و عدم مصؤنیت وجود دارد. درین اوقات اصولنامه جزاء در افغانستان بخصوص در میدیای فارسی قیل و قال بزرگی را به راه انداخته اند. در افغانستان همچو بی عدالتی ها بعد از سقوط رژیم شهید داؤد خان شروع شد و تا امروز ادامه دارد. جزای ممنوعیت تحصیل و کار برای میرمن ها، بد تر از محتویات این صولنامه است. اما اکنون خلاف رفتاری ها و بی عدالتی و ظلم و اجحاف حکومت در اضلاع متحده که بعضا مغایر مواد قانون اساسی اضلاع متحده است، حتی در دورۀ جاهلانۀ امارت اسلامی دیده نمیشود. امیدوارم محترم استاد جهانی که در اضلاع متحده زندگانی دارند راجع به تمام خلاف رفتاری های خلاف قانون اساسی و اصول و مقررات محاکماتی و جزایی حکومت امریکا یک مقالۀ همه جانبه تحریر دارند.
امیدوارم که حکومت امریکا، شاغلی جهانی را به گناه همچو مقاله اخراج و به افغانستان نفرستد و اگر فرستاد هم، افغانستان ملک و وطنش است و امارت اسلامی او را محبوس نخواهند ساخت. و اگر ساخت هم، بر وفق وجیزه زبان جنتی و اول مملکت:(نر پسه د قربانی دپاره دی)
زمری شه جهانی صاحب
|
|
| الله محمد | 02.02.2026 | آلمان | |
جناب محترم حسیب الله خان!
بعد از عرض سلام و احترام به شما انسان دانش پرور و معظم، استدعای سلامتی تان را از پروردگار جهان هستی به شمول انسان و همه مخلوقات خواهانم. شما محترم در تبصره کوتاه اخیر تان می نویسید که:
1-"یک بحث اجتماعی را با طرح یک سوال دقیق از تاریخنگاران ورزیده و محترم ما، مطرح می دارم؛ " بنده تاریخ نگار نیستم و علاقه هم ندارم که تاریخ نگاری نمایم، اما تاریخ شناس هستم، زیرا انسان شناس هستم و انهم با شناخت که از پروردگار هستی پیدا نموده ام یعنی:" من عرف نفسه فقد عرف ربه"، که در این صورت کسیکه خود را شناخت نه تنها خدای خود را می شناسد بلکه روان همه انسان ها را می تواند بشناسد. فلهذا تاریخنگاری معنی روانشناسی را هم می دهد و این کار است بسا مشکل.
2-"و آن این است، که: چرا در ماهٔ سپتمبر سال ۱۹۲۳ میلادی، یکی از نویسندگان مشهور و برجسته و صاحب سبک آن زمان مصر، جناب محترم مصطفی صادق الرافعی، که به حیث یکی از ادبای بزرگ مصر نیز تشریف داشتند، با لحنی حسرت آلود و رسا، با استفاده از محسنات کلام، در روزنامهٔ مشهور الاهرام مصر، در آنزمان اظهار فرموده بودند که:"
در سال 1923 میلادی در افغانستان مرحوم امان الله خان پادشاه افغانستان بودند ، و چند سال قبل یعنی انقلاب 1919 در مصر علیه کشور انگلستان صورت گرفت و در سال 1923 مصر از تحت الحمایه گی انگلستان بیرون شد، فلهذا فهمیده نمی شود که محترم مرحوم "مصطفی صادق الرافعی" چرا با "لحن حسرت آلود و رسا" در روزنانه الاهرام مصر چنین نوشته اند. آیا نامبرده با سیاست رهبری این انقلاب و رهبر آن اختلاف داشته است و یا چطور؟
3-" ای کاش نیل ما از افغانستان جاری میشد و امیر ما امانالله خان بود."
نویسنده با این حرف غیر منطقی خواننده را در ابهام و سر در گمی قرار می دهد ، زیرا رود نیل که از دریاچه ویکتوریا در اوگاندا، تانزانیا و دریاچه تانا در اتیوپی سرچشمه میگیرند، انرا به افغانستان و امیر آن ارتباط دادن کاملاٌ گنگ باقی می ماند. فرض کنیم این رود از افغانستان سر چشمه می گرفت چی اثرات در ساختار سیاسی مصر می داشت. ضمناٌ هر گاه امیر شان امان الله خان امیر مصر می بود، چی تغیرات در مصر به وجود می امد، زیرا مصر بعد از انقلاب 1919 داری مجلس ملی و قانون اساسی شده بود.
لطفا در صورت ممکن متن مفصل مرحوم "مصطفی صادق الرافعی" را در زمینه ارایه بدارید تا خواننده از موضوع طرح شده شما بهتر مفهوم گرفته بتواند.
4-"یعنی: چرا جناب محترم مصطفی صادق الرافعی با لحنی حسرت آلودی، در سپتمبر ۱۹۲۳ میلادی در روزنامهٔ الاهرام مصر، فرموده بودند، که:
"ای کاش نیل ما در افغانستان میبود و امیر امانالله خان در مصر" " محترم حسیب الله خان گرامی و عزیز! هر گاه دقت نمایید در شماره "3" می نویسید که :" ... از افغانستان جاری میشد" در حالیکه در شماره "4" می نویسید که:" ...نیل ما در افغانستان میبود". فرق است بین جاری شدن نیل از افغانستان و بودن نیل در افغانستان.
5-"زما د وروستي پیغام په اړه، یوه لنډه یادونه:ولې مصري الرافی د افغانستان د امیر امان الله خان سره د مصر د حاصلخیزې نیل سیند د تبادلې لپاره لیوالتیا درلوده؟"
هر دو فرضیه غیر ممکن، اما با وجود آنهم نارضایتی وی را از حکام مصر در همین مقطع تاریخ نشان می دهد، که دلیل انرا باید جستجو نمود و وضاحت داد، که ایا موجه است و یا خیر؟
از همه جالبتر در تبصره شما اینست که تاریخ نگار محترم کاظم خان به جواب شما پرداخته می نویسند:"
6-"اینکه مصری الرافی نوشته است: «ای کاش نیل ما در افغانستان میبود و امیر امانالله خان در مصر» واضح است که در بزرگی شخصیت شاه امان الله غازی و نقش او در ارتقای کشور آنقدر ابراز علومرتبت کرده" اینجا موضوع جالب می گردد، زیرا باید" الرافی" از حکام مصر نا راضی بوده باشد، که تقاضای فهم و دانش حاکم افغانستان را در تغیرات اجتماعی برای مصر خواهان بوده است، در حالیکه از مشکلات که چنین تغیرات در سیاست داخلی و خارجی کشور و حتی در راس قدرت به وجود آمده بود غیر از چند خطی ممکن در اخبار مصر، نامبرده "الرافی" نخوانده باشد و از بی اطلاعی جامعه افغانی چنین حرفی زده باشد . برای مرحومی صدای دول از دور خوش می خورده است، که چنین تبادله ذهنی و غیر موجه را نموده باشد. در همین زمان در خود مصر تغیرات آمده بود، که حتی زنان و در راس همسر رهبر کشور قرار داشته است و عیسویان ها مسلمانان یکجا از این تغیرات پذیرایی نموده اند.
7-"که حاضر شده دریای نیل یا مبنای مهم زندگی مصر را به افغانستان بدهد" اولاٌ اینکه موضوع "جاری شدن نیل" و "بودن" نیل" از افغانستان و در افغانستان از نگاه تفهیم و فهم با هم تناقص پیدا می نماید ، که معلوم نیست هدف نویسنده اصلی مرحوم "الرافی چی بوده است و دوم هم اینکه موضوع دادن نیل در اینجا به افغانستان مطرح نیست، بلکه "جاری" شدن آن و یا هم "بودن" آن که تا از افغانستنان مسیر خود را به بحر مدیترانه بگیرد. محترم داکتر کاظم که تاریخ می نویسند و بالای قوانین هم تبصره می کند، باید بیاموزد که هر کلمه مفهوم خاص خود را در یک متن می داشته باشد. از چنین اشتباهات به وفور در نوشته های وی موجود است.
8-"و دربدل آن شاه افغان را به مصر بخواند."البته نیل را نمیتوان به افغانستان داد،"
معلوم نیست که ان شخص از اهدای نیل به افغانستان اصلاٌ صحبت نموده است و یا خیر و چقدر نامبرده از مرحوم امان الله خان و تاریخ افغانسان با خصوصویات اجتماعی ان اگاهی داشته است. نیل را که به افغانستان نمی توان داد پس چرا یک بار محترم حسیب الله می نویسند که "جاری" و یک بار می نویسند "بود" و یک بار "تبادله" و یک بار هم "دادن" یعنی از گفتار اصلی که معلوم نیست چطور بوده چهل زاغ به خواننده در هوا پرواز داده می شود تا سر نخ را گم نماید.
9-"اما نکته مهم دراین تبادله همانا داشتن یک زعیم آگاه و صادق و ضد استعمار بود " معلوم نیست که زعمای انقلاب 1919 مصر غیر آگاه و غیر صادق یعنی خاین به کشور خود بوده اند، که کشور شان را از قید تحت الحمایه گی انگلستان بیرون کشیده اند .
10-"که ارافی وجود همچو شخصیت را برای مصر لازم و ضروری میدانست. " هرگاه "ارافی" اگاهی کامل از تاریخ و روانشناسی جامعه افغانستان به درستی می داشت، حاضر به همچو اظهار نظر غیر موجه و بی مفهوم و در نهایت تبادله نمی شد.
11-"متأسفانه که بازیگران خارجی با استفاده از یک قشر خودنگر داخلی در افغانستان دست بهم دادند" این بازیگران خارجی نبودند، بلکه بازیگران دا خلی و انهم در راس قدرت بودند، که با هم در روش درست اداره اجتماعی کشور اختلاف نظر داشتند، که در نهایت به فرار و سقوط منجر شد . موضوع نباید مانند "ارافی" در اینجا ساده اظهار گردد، زیرا در اینجا همه ما از جوانب مختلف تاریخ کشور اگاهی داریم و نظریات هم مختلف است. و ضمناٌ کی ها زمینه بازیگران خارجی را در توازن قدرتهای جهانی انوقت مساعد ساختند. تمایل افغانستان به انقلاب اکتوبر 1917 بود ، که کشور را به آن حالت در آورد و ادامه آن در اخیر هم کشور را سوزاند. داکتر کاظم با وجودیکه هزاران صحفه نوشته اما هنوز هم حیا ندارد که واقعیت تاریخ افغانستان را قبول نماید.
12-"و در برابر این شخصیت بزرگ و دلسوز ملت و میهن جهت تأمین منافع خود جبهه گرفتند " هیچ کس جعبه نگرفت و اگر هم گرفت منافع کشور را خواهان بو دند، تا کشور در دهان کمونیزم داخل نگردد، که متاسفانه درک نشد و بنام "انقلاب" از اثر نا اگاهی از جامعه سنتی ما، آن حال و روز را بالای مردم آوردند . هرگاه این جمله از مرحوم امان الله خان باشد، به نظر بنده کار از کار در آن زمان از نگاه سیاسی گذشته بوده است :" من پادشاه انقلابی هستم و آرزو دارم تا انقلاب را در هر جهت زندگی کشور خود به وجود آورم".
13-"و او را مجبور به ترک وطن کردند و بجایش عمال خود را نصب در قدرت نمودند." عدم اگاهی درست از جامعه و شوق انقلاب 1917 وی را مجبور به ترک وطن نمود و کسانیکه بعد از مرحوم حبیب الله به قدرت امد عمال کس نبود، این یک اتهام بزرگ به تاریخ و شخصیت های ملی افغانستان می باشد که محترم کاظم وارد می نمایند. این انسان خجالت را هم نمی شناسد، با وجودیکه طرفداران و غیر طرفداران وی، وی را بار ها از بحث بالای این موضوع که کافی بحث شده، توصیه نمو.ده اند. وی از هر موقع استفاده می نماید و زهر گنده عقده خود را می پاشد.
صفای سینه غنیمت شمار و عشرت کن که کار تیره دلان غبار بر باد است
|
|
| Hazarzbek Tajiashtun | 02.02.2026 | USA | |
اکادمسین اعظم سیستانی,
" .....چرا پیوستن مجدد مناطق روشان شغنان و پنجده در تاجکستان و ترکمنستان را مجددا با افغانستان مطرح نمی کنند......در حالی که در میان مردمان شمال دریا امو..... چنین مولفه ها [ احساس پیوستن] نسبت به اقوام تاجک و ازبک [افغانستان] وجود ندارد....."
لب و لباب یا شیره مفهوم در انداخت کاپی شده فوق, بالا تر از ضریب اکیو نویسنده به نظر می رسد: روم شرقی به مجرد محو قدرت نظامی روم از ریشه در ان جاه متلاشی و محو گردیده ترک ها دوباره خلا هویت گزشته را از ان خود ساختند. ولی روم غربی با داشت ریشه زیر بنایی هویت روم هنوز هم به حال خود در اتالیا باقیست. بر داشت روشانیان, شغنانیان و پنجده ها ان جاه نیز این خواهد بود که احساس ارامش خانه بودن را با خود دارند!
|
|
| حسیب الله | 01.02.2026 | آلمان | |
زما د وروستي پیغام په اړه، یوه لنډه یادونه:
ولې مصري الرافی د افغانستان د امیر امان الله خان سره د مصر د حاصلخیزې نیل سیند د تبادلې لپاره لیوالتیا درلوده؟
و من الله التوفیق
په فائقه احترامات
حسیب الله
|
|
| حسیب الله | 01.02.2026 | آلمان | |
با تقدیم سلام و احترامات قلبی به هموطنان محترم و عزیزم از خداوند متعال صحت کامل و خوشی های فراوان برای همه استدعا نموده،
یک بحث اجتماعی را با طرح یک سوال دقیق از تاریخنگاران ورزیده و محترم ما، مطرح می دارم؛ و آن این است، که:
چرا در ماهٔ سپتمبر سال ۱۹۲۳ میلادی، یکی از نویسندگان مشهور و برجسته و صاحب سبک آن زمان مصر، جناب محترم مصطفی صادق الرافعی، که به حیث یکی از ادبای بزرگ مصر نیز تشریف داشتند، با لحنی حسرت آلود و رسا، با استفاده از محسنات کلام، در روزنامهٔ مشهور الاهرام مصر، در آنزمان اظهار فرموده بودند که:
" ای کاش نیل ما از افغانستان جاری میشد و امیر ما امانالله خان بود."
یعنی: چرا جناب محترم مصطفی صادق الرافعی با لحنی حسرت آلودی، در سپتمبر ۱۹۲۳ میلادی در روزنامهٔ الاهرام مصر، فرموده بودند، که:
"ای کاش نیل ما در افغانستان میبود و امیر امانالله خان در مصر"
و من الله التوفیق
با تقدیم احترامات فائقه
حسیب الله
|
|
